In Duitsland is een discussie aan de gang over de gestrande bultrugwalvis 'Timmy'. 2 dagen geleden is beslist om niet opnieuw te proberen het dier te redden, en nu is het langzaam aan het sterven. Moesten we méér gedaan hebben, of is het goed om het dier te laten gaan? "Eenvoudige maatregelen kunnen, maar het mag niet te extreem worden."
Nu 'Timmy' langzaam sterft voor kust van Duitsland: hoe ver kunnen of moeten mensen gaan om gestrande bultrug te redden?
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
De bultrug was eind maart verdwaald geraakt in de Oostzee en strandde aan de Duitse noordkust. Pogingen om hem opnieuw in dieper water te brengen en richting Noordzee te leiden, liepen verkeerd af. Het dier kon een keer geholpen worden met behulp van een graafmachine, maar was blijkbaar zijn oriëntatie helemaal kwijt. Het strandde uiteindelijk tot vier keer toe, voor de kust van het eiland Poel.
De Duitse milieuminister voor Mecklenburg-Vorpommern Till Bockhaus zei woensdag dat er beslist was om de bultrug, die intussen de naam Timmy had meegekregen in de Duitse pers, rustig te laten sterven. Het dier was te fel verzwakt, zei hij.
Er is een afgebakende zone ingesteld van 500 meter om kijklustigen op afstand te houden en het dier rustig te laten sterven. Drones zijn verboden, de politie zal ook daar checks op houden.
In Duitsland woedt een hele discussie: moest er niet meer gedaan worden? Het beeld van 'Timmy' die voor de kust een langzame doodsstrijd beleeft, is best wel een aangrijpend beeld.
"Ik benadruk: het is het beste voor het dier dat het in alle rust kan sterven. Dat het 4 keer gestrand is, is een duidelijk teken dat het geen gevoel voor richting meer heeft. Maar het blijft een moeilijke situatie", vertelde Bockhaus daarover.
Menselijk schuldgevoel
"Als er eenvoudige maatregelen mogelijk zijn, dan moeten we zeker helpen als mens. Maar als het ingewikkelder wordt en er meer extreme maatregelen bij komen kijken zoals het graven van kanalen, dan kan je je de vraag stellen of we dat moeten doen", vertelt bioloog Jan Haelters van het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN) aan VRT NWS.
De bultrug is geen bedreigde diersoort, onderstreept hij. "Door te proberen het dier te redden bewijs je het dier zelf en de natuur eigenlijk geen dienst. Het dier kan bijvoorbeeld ziek zijn." In Duitsland hebben ze de beste keuze gemaakt, zegt hij: "De kans op overleven is zeer klein. Je laat best de natuur haar gang gaan."
Soms komt er ook wel wat schuldgevoel bij kijken. In Duitsland is de mens mee verantwoordelijk voor wat er gebeurd is
Jan Haelters, KBIN
Toch is er best wat discussie in Duitsland. Het is ook zo dat de mens vaak best wel wat middelen inzet om dieren te redden. Dat heeft soms ook te maken met een schuldgevoel, zegt Haelters: "In dit geval moet je weten dat de mens er voor iets tussen zat dat het dier in de problemen kwam, want het was verstrikt geraakt in touwen in zee."
Daardoor verzwakte het, en was het in minder goede conditie toen het in de Oostzee terechtkwam. Mogelijk gebeurde dat toen het hongerige dier een school haringen volgde. Er zijn resten van visnetten gevonden in zijn bek.
Bultruggen?
Bultruggen (Megaptera novaeangliae) komen voor over de hele wereldoceaan, in subpopulaties. De bultrug doet het opnieuw redelijk goed. Tijdens de vorige eeuw waren de aantallen bijzonder klein geworden door de walvisvangst, maar ze hebben zich kunnen herstellen.
"We zien ze meer en meer in de Noordzee, en ook aan de rand daarvan, zoals aan de Engelse oostkust of bij de Nederlandse kust. In tegenstelling tot potvissen kunnen ze overleven in ondiep water, maar ze hebben veel ruimte nodig omdat het migrerende dieren zijn", schetst Haelters.
Bultruggen in onze contreien gaan zich bijvoorbeeld voortplanten in het Caraïbische gebied. Omdat de dieren het goed doen in de Atlantische Oceaan, is er meer kans dat we ze in de toekomst eens voor de Belgische kust kunnen waarnemen. Het laatst gebeurde dat in 2022, voor de kust van Knokke-Heist. Maar die bultrug strandde uiteindelijk op de Nederlandse Waddeneilanden.
