Felle protesten tegen besparingen Franse gemeenschapsregering: hierover gaat het

Een eerste maatregel die voor de bonden onaanvaardbaar is, is er een in het Franstalig secundair onderwijs. Daar zullen vanaf volgend schooljaar de leraren die nu lesgeven in de hogere jaren (vierde, vijfde en zesde middelbaar) 2 uur meer voor de klas moeten staan.

Dat wil zeggen dat ze 22 uur moeten lesgeven in plaats van 20 uur nu. En dat voor hetzelfde loon. Op die manier wil de minister het aantal lesuren gelijktrekken met dat van de leraren die nu in de lagere jaren lesgeven (eerste, tweede en derde middelbaar). 

In het Vlaamse onderwijs had voormalig minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) ooit plannen in dezelfde richting. Maar de hele discussie over een langverwacht lerarenloopbaanpact liep erop stuk door het verzet van de bonden.

Ook bij de Franstalige onderwijsbonden vindt de besparing geen genade. "Hierdoor zullen minstens 1.300 fulltimejobs bij de masters verloren gaan", voorspelt Jorre Dewitte van de Franstalige socialistische onderwijsbond.  

Maar de Franstalige onderwijsminister Valérie Glatigny (MR) wil nog een ander, groter taboe aanpakken: de vaste benoeming in het onderwijs. Nieuwe leraren zouden vanaf september 2027 starten met een contract van onbepaalde duur. Wie nu al vast benoemd is, behoudt wel zijn vaste benoeming.

Om beginnende leraren meteen zoveel mogelijk een fulltime job te kunnen aanbieden, wil de minister dat de scholen gaan samenwerken in grote groepen per geografische zone, eventueel zelfs over de netten heen. 

Op die manier wil Glatigny, naar eigen zeggen, startende leraren meer werkzekerheid geven. Nu moeten die, net zoals in Vlaanderen trouwens, vaak hoppen van de ene vervanging naar de andere. En dat maakt dat velen er al binnen de 5 jaar de brui aan geven. 

"Natuurlijk zijn we niet tegen meer stabiliteit in het begin van de loopbaan", zegt Jorre Dewitte. "Maar dit komt voor die starters wel met een zware prijs." 

"Zij zullen, zeker in minder dichtbevolkte regio’s, vele kilometers moeten rijden om hun uren voor een voltijdse job bijeen te harken op verschillende scholen. En ze zullen ook gedwongen worden om vakken te geven waarvoor ze niet zijn opgeleid", vreest hij. "En dat is dan weer nefast voor de kwaliteit van het onderwijs."

In elk geval verzetten de bonden  zich resoluut tegen een afschaffing van de vaste benoeming in het onderwijs. 

Maar het valt nog af te wachten of de vaste benoeming wel helemaal zal verdwijnen, want er zit een stevig addertje onder het gras. Nu zijn voor de Franse gemeenschap statutaire, vastbenoemde leraren goedkoper dan leraren met een contract van onbepaalde duur.

Dat zit zo: voor de vastbenoemde leraren betaalt de regering maar 5,26 procent van de patronale bijdragen op de salarissen. Voor de contractuele leraren zou dat kunnen oplopen tot 23,62 procent, berekende de voormalige fractieleidster van Les Engagés in het Franstalige parlement. Een meerprijs van verschillende honderden miljoenen euro. En dat met een armlastige regering. 

Dat was precies de reden waarom in Vlaanderen voormalig minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) er niet aan dacht om de vaste benoeming op de helling te zetten. Het werd onder zijn bestuur zelfs makkelijker gemaakt om als tijdelijke leraar sneller vast benoemd te raken. Dat leverde Vlaanderen een mooie besparing op. 

Maar naar verluidt heeft minister Glatigny nu aan de federale regering gevraagd om een uitzondering te maken voor de leraren, waardoor de patronale bijdragen dus niet zouden worden verhoogd voor die contractuelen. Het is afwachten of federaal daar oren naar heeft. En indien ja, of de Vlaamse minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) het dan ook over een andere boeg gooit. 

Ook een doorn in het oog van de bonden zijn de maatregelen voor zieke leerkrachten. "Een aanval op zieke leraren", noemt Jorre Dewitte van de Franstalige socialistische onderwijsbond het. Zo zal wie na een zware ziekte weer halftijds begint te werken, dat maar 2 jaar kunnen en niet onbeperkt, zoals nu.

En wie door ziekte op disponibiliteit is geplaatst (vastbenoemde leraren die langdurig arbeidsongeschikt zijn en hun betaalde ziektedagen hebben opgebruikt) ziet zijn loon sneller dalen dan nu het geval is. Maar ook minder geld voor de renovatie van oude schoolgebouwen en een forse verhoging van het inschrijvingsgeld voor universiteiten en hogescholen tot 1.200 euro, liggen de bonden zwaar op de maag. 

Maar de minister verdedigt zich: de Franse gemeenschap zit nu eenmaal budgettair in slechte papieren, stelt ze, en dan moeten we de tering naar de nering zetten. "Maar ondanks de besparingen, die noodzakelijk zijn, investeer ik ook in nieuw beleid voor het onderwijs, zo’n 75 miljoen euro van nu tot 2029."

Zo zullen de leraren die in 2027 afstuderen en voor het eerst een vierjarige opleiding achter de rug hebben (voorheen was dat 3 jaar voor leraren lager onderwijs en regent) een loonsverhoging van 5 procent krijgen. En ook de directies moeten er financieel op vooruitgaan.

Startende leraren en leraren ouder dan 60 jaar zouden dan weer 2 uur klasvrij worden gemaakt om de job zo haalbaarder te maken. Ook komt er 25 miljoen euro voor de begeleiding op maat van leerlingen in het lager onderwijs en het eerste middelbaar. 

Deze tegemoetkomingen nemen niet weg dat de spanning met de bonden hoog oploopt. Maar ook politiek zetten de besparingen de relatie met coalitiepartner Les Engagés onder druk. Recent nam de fractieleidster van Les Engagés in het parlement van de Franse Gemeenschap, Mathilde Vandorpe, nog ontslag uit die functie, omdat ze het niet eens is met alle maatregelen.

De partij heeft heel wat leraren in haar achterban. Velen van hen stemden vroeger voor Ecolo. En die groene partij voert nu volop oppositie tegen de besparingsmaatregelen van de regering. Het wordt dus nog spannend.