OKAN-scholen in actie tegen besparingen: "Kloof met secundair onderwijs blijft groot voor anderstalige leerlingen"

"Ik zat anderhalf jaar in het OKAN-onderwijs om Nederlands te leren en moest toen eens een week proeven van het gewone secundair onderwijs. Ik vond dat heel verwarrend. Mijn vervolgcoach heeft die 'snuffelstage' gemakkelijker gemaakt door de klas te tonen en met leerkrachten te overleggen wanneer ik iets moeilijk begreep. Ook bij moeilijkheden thuis, kon ik bij haar terecht."

Aan het woord is Sabirin (17) uit Somalië. Ze volgt wetenschappen-wiskunde in het vijfde middelbaar in GO! Kompaz Zaventem en dat gaat goed. Maar het was geen evidente keuze: "In Somalië heb je niet veel verschillende studierichtingen maar hier heb je allerlei keuzemogelijkheden binnen doorstroomrichtingen, richtingen met dubbele finaliteit en richtingen die je voorbereiden op de arbeidsmarkt. Mevrouw Sarah heeft me met een hele vragenlijst geholpen te zien waar ik goed in ben. Later wil ik geneeskunde studeren."

Studieadvies geven is één van de vele taken die een vervolgcoach als mevrouw Sarah in haar takenpakket heeft. Maar de job is veelzijdiger dan dat, vertelt Jochen Vrancken van Salco Haasrode en het Heilig Hartinstituut in Kessel-Lo.

"Bij het begin van het schooljaar ga ik praten met het nieuwe lerarenteam van onze OKAN-leerling. Na één jaar Nederlandse les is zo'n leerling nog niet klaar om volledig mee te draaien zoals andere leerlingen. Dus we proberen realistische verwachtingen te scheppen, maar ook tips te geven om de leerling maximaal te kunnen ondersteunen."

Sabirin krijgt bijvoorbeeld een vrijstelling voor Frans wanneer ze start in het derde middelbaar. Zo komt die tijd vrij om de vele nieuwe woordenschat van de wetenschappelijke vakken bij te benen met haar vervolgcoach. Of ze krijgt extra tijd om haar examen te maken. "Zelf een leerkracht om hulp vragen vond ik moeilijk, want ik geraakte toen nog niet altijd uit mijn woorden. Bij mijn vervolgcoach lukte dat wel en zij ging dan overleggen met de leerkracht."

Ze vindt het dan ook jammer dat twee derde van de middelen voor vervolgcoaches volgend schooljaar wordt geschrapt. Dat komt omdat Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) de opdracht kreeg om vanaf volgend schooljaar 150 miljoen euro te besparen in het secundair onderwijs. Omdat bepaalde uitgaven dit jaar lager uitvallen dan gedacht, kon ze die besparing beperken tot 63 miljoen euro. Dat geld moet onder meer van de vervolgcoaches komen.

Al ziet OKAN-coördinator Sanne Robinet van Technicum Antwerpen de job nog niet meteen verdwijnen: "We gaan creatief moeten zijn om onze 2,5 coaches aan boord te kunnen houden om zo een goed contact te behouden met de leerkrachten in het regulier onderwijs."

Dat is eind september bijvoorbeeld belangrijk want dan komt de klassenraad samen om te bekijken of de ex-OKAN-leerling op z'n plek zit in z'n nieuwe studierichting of beter van richting of school verandert.

"Kan die leerling op dat moment voldoende Nederlands om te slagen? Het eerlijke antwoord is na 1 à 2 jaar OKAN-onderwijs bijna altijd nee. Maar een vervolgcoach kan dan duiden wat de leerling wel kan en vooral nodig heeft om een eerlijke kans te krijgen op slagen", vertelt Robinet.

"Scholen kennen ook niet altijd alle opties", vult Jochen Vrancken aan. "Zo heb ik een leerling met een flexibel traject die z'n schooljaar over meerdere jaren spreidt. Je hebt iemand met die expertise als vervolgcoach nodig om die opties te kunnen opperen."

Voor Mahmoud (18) uit Syrië liep de overgang naar het regulier secundair onderwijs bijvoorbeeld niet vlot. Hij moest op anderhalf jaar OKAN-tijd niet alleen een nieuwe taal maar ook een nieuw schrift leren. Sinds september heeft hij verschillende studierichtingen geprobeerd in het middelbaar maar dat liep moeilijk. Tot z'n vervolgcoach hem de weg wees naar een CVO, een centrum voor volwassenenonderwijs. "Hier lijkt het meer op de OKAN-klas en helpen ze me goed om mijn Nederlands te verbeteren. Volgend schooljaar hoop ik hier een richting zoals ICT te kunnen starten."

"Vervolgcoaches helpen om schooluitval te vermijden. Want de kloof tussen OKAN en regulier onderwijs blijft erg groot," vertelt Jochen Vrancken. Hij vreest dat leerlingen de dupe worden van de besparing: "Ik zie dat leerkrachten de laatste jaren al veel beter weten welke begeleiding een OKAN-leerling nodig heeft. Het zou fantastisch zijn als mijn job overbodig wordt maar in dat stadium zitten we nog lang niet. Ik vrees dat er nu meer taken op de schouders van leerkrachten en leerlingbegeleiders gaan komen."

Ook Sanne Robinet komt vandaag in actie tegen de besparingen: "Onze vervolgcoaches gaan nu waardevolle taken moeten schrappen. Zo leiden ze onze jongeren toe naar hobby's waar ze verder hun Nederlands kunnen oefenen. Vaak vinden onze jongeren de weg niet zelf naar zulke activiteiten. Maar ze steken daar wel veel van op. Een jongen uit Oekraïne zien we bijvoorbeeld helemaal opfleuren nu hij na school gaat volleyballen. Daar komt hij ook in contact met jongeren die Nederlands als moedertaal hebben."

Maar Zuhal Demir blijft de besparing verdedigen. "Want een OKAN-leerling blijft de best gefinancierde leerling van het gewone secundair onderwijs. Vóór de besparing kreeg je een voltijdse leraar vanaf 3,9 OKAN-leerlingen. Daar zitten de uren voor een vervolgcoach ook bij. Na de besparing wordt dit één voltijdse leraar per 4,3 leerlingen. Ter vergelijking: in een 4de jaar natuurwetenschappen heb je 1 leraar per 11,6 leerlingen. In een 6de jaar houttechnieken is dat 1 voltijdse leraar vanaf 7 leerlingen."

Bovendien ziet ze vervolgcoaches met een pedagogisch diploma in tijden van een lerarentekort liever vóór de klas staan dan dat ze individuele leerlingen begeleiden. "Vanaf volgend schooljaar krijgen secundaire scholen ook extra middelen om leerlingen die dat nodig hebben drie uur extra taalondersteuning te geven. Dan gaan we alle mensen met een pedagogisch diploma kunnen gebruiken."