Het gebeurt niet elke dag dat een opera in het middelpunt van de belangstelling staat. Maar als iemand dat kan klaarspelen, dan wel Florentina Holzinger. Met elke nieuwe voorstelling blijft ze mij verrassen en uitdagen.
Naakte nonnen op rolschaatsen in oog van de storm? Dat moet ik zien
Florentina Holzinger is een performancekunstenares uit Oostenrijk, en ik heb intussen bijna een klantenkaart bij haar producties. Als zij tourt in België, dan ga ik. No questions asked.
Die vragen stellen zich nu wel na de controverse rond 'Sancta': een feministische operavoorstelling met naakte nonnen op rolschaatsen, expliciete seksuele handelingen en (nep)bloed. Opera Ballet Vlaanderen pakt er groots mee uit in Antwerpen.
Antwerps bisschop Johan Bonny kan er niet mee lachen. Met "naakte dames die door de lucht zweven" heeft hij naar eigen zeggen geen probleem, wel met dat ze daarbij als nonnen zijn verkleed. Respectloos vindt hij dat, en hij is niet alleen.
Ik snap waarom de bisschop steigert: 'Sancta' trapt inderdaad tegen heilige huisjes. Dat heb ik nu ook zelf gezien. Toch houdt het me geen seconde tegen om de volgende keer opnieuw kaartjes te kopen. Integendeel.
Daarom: 3 redenen waarom ook jij haar naam niet meer mag vergeten (en je best nu al je ticketalerts voor volgend seizoen instelt).
Je voelt dat je leeft
Ja, Holzinger choqueert graag. In 'Apollon Musagète' zag ik hoe een vrouw tot bloedens toe naalden door haar hoofdhuid prikte. Bij 'Ophelia's got talent' begon een gigantische gele helikopter te ejaculeren. Uitwerpselen en masturbatie? Het is er allemaal.
Geloof mij: ik zit daar ook niet altijd op te wachten op een doordeweekse avond. Ik sla mijn handen ook voor mijn gezicht als er live op het podium in iemands vel wordt gesneden. Maar ja, ik gluur door mijn vingers heen. Jij ook - anders las je dit artikel niet.
Holzingers werk is een defibrillator
Mathieu Lonbois
Holzingers werk is een defibrillator. Hartkloppingen, klamme handjes, koude rillingen – ik voel elke keer dat ik leef. Achter de vlakke sleur schuilt een duistere fantasiewereld. Wat taboe is, kan hier wel.
Niks voor jou? Alle begrip. Maar wie dit afdoet als provoceren om te provoceren, mist de lagen eronder.
Feminisme boven
In alles wat ze maakt, keert Holzinger de verwachtingen voor vrouwen binnenstebuiten: wie ze mogen zijn, hoe ze eruit mogen zien, welke rollen ze spelen.
Een vrouw met dwerggroei, met het syndroom van Down of met een rollator? Je ziet hen zelden op een podium, laat staan tegelijkertijd. Bij Holzinger kan dat wel. Ze cast radicaal inclusief.
Daarom wringt het voor mij als Filip Dewinter van Vlaams Belang 'Sancta' een "goedkope freakshow" noemt – zonder te gaan kijken. Holzingers punt is net dat vrouwen van allerlei slag zélf bepalen wat ze met hun lichaam doen. Ook als dat poedelnaakt met een vishaak aan het plafond bungelen is.
Zou de ophef even groot zijn als het naakte paters op rolschaatsen waren?
Mathieu Lonbois
Maar ja, 'Sancta' kan gelovigen tegen de borst stuiten. Dat deed de opera uit 1922 waarop dit stuk gebaseerd is ook: in 'Sancta Susanna' bezwijkt een non aan de lokroep van haar libido.
"Een van de thema's is hoe vrouwelijke seksualiteit in de Kerk wordt gedemoniseerd", zegt Holzinger daarover.
Ik vraag me af of de ophef even groot zou zijn als het naakte paters op rolschaatsen waren.
Beeld na beeld is origineel
Alle heisa terzijde: 'Sancta' is vooral heerlijk om naar te kijken.
De Sixtijnse kapel wordt een klimmuur. Een vrouw hangt ondersteboven in een kerkklok alsof ze de klepel is. Een robotarm zwiert een zwangere lesbische paus door de lucht. Het is een psychedelische trip van 2,5 uur.
De show knettert alle kanten uit
Mathieu Lonbois
En zoals altijd knettert de show alle kanten uit, van circus en acrobatie over orgiastische dans tot slapstick. Allemaal onder muzikale begeleiding van een live orkest dat moeiteloos van klassiek naar punkrock naar pop schakelt. Shout-out naar dirigent Marit Strindlund, die dat allemaal bij elkaar houdt.
De productiebudgetten van Holzinger lijken elke keer te exploderen. Hoe ze dit nog kan overtreffen, weet ik niet. Maar ik kijk nu al uit naar de poging.
'Sancta' speelt nog tot 9 april in Opera Antwerpen, maar is hopeloos uitverkocht. Florentina Holzinger tourt vaak in België, dus schrijf haar naam alvast op voor de komende cultuurseizoenen.
