Syrië en Duitsland ruziën over een uitspraak van bondskanselier Friedrich Merz, die aankondigde dat 80 procent van de Syriërs in Duitsland de komende jaren zal terugkeren naar hun thuisland. Merz beweert dat dat cijfer van de Syrische president Ahmed al-Sharaa komt, maar die ontkent dat en wijst naar Merz. Critici noemen de doelstelling onrealistisch en waarschuwen voor onrust op de Duitse arbeidsmarkt.
Duitse bondskanselier Merz en Syrische president Al-Sharaa kibbelen over terugkeer Syriërs naar hun thuisland
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
Meer dan 900.000. Zoveel Syriërs kwamen er tijdens de burgeroorlog in hun thuisland tussen 2011 en 2024 naar Duitsland. Geen enkel ander Europees land ving zoveel Syrische vluchtelingen op.
Het bezoek van de Syrische overgangspresident Ahmed al-Sharaa afgelopen maandag werd dan ook met veel belangstelling gevolgd. Zijn komst is controversieel, gezien zijn verleden als Al-Qaida-strijder en de beschuldigingen dat hij minderheden in Syrië onvoldoende beschermt. Dat Duitsland de rode loper voor hem uitrolt, is het "morele bankroet" van de Bondsrepubliek, klonk het onder meer vanuit de linkse oppositie.
Enkele dagen later praat echter niemand meer over de omstreden staatsgast. Wel is één zin van Merz blijven hangen, die hij uitsprak tijdens een gezamenlijke persconferentie met Al-Sharaa in de kanselarij: "In de komende 3 jaar, en dat is ook de wens van president Al-Sharaa, zullen om en bij de 80 procent van de in Duitsland levende Syriërs naar hun thuisland terugkeren."
Omdat niet meteen duidelijk was of dit een afspraak tussen beide landen was of enkel een doel van Merz of Al-Sharaa, stuurde de bondskanselier een extra persbericht uit. Daarin staat te lezen dat het de wens van Al-Sharaa is dat 80 procent van zijn landgenoten weer terugkeert, en dat Merz hem dus geciteerd heeft.
"Klopt niet", klinkt het vanuit Damascus. "Het was de kanselier die dit cijfer noemde", maakte Al-Sharaa duidelijk.
Onrealistisch?
Los van wie wat precies heeft gezegd, is het onwaarschijnlijk dat er effectief ook honderdduizenden onder hen zullen terugkeren. De meesten hebben inmiddels de Duitse nationaliteit of verblijfsrecht en hebben een job. 94 procent zegt ook in Duitsland te willen blijven. Sinds de val van het Assad-regime keerden bovendien slechts 6.500 van hen terug.
Bovendien is Syrië nog geen stabiel land, of dat was toch de conclusie van minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul (CDU, dezelfde partij als Merz). Hij bezocht Syrië eind vorig jaar en noemde het op veel plekken in het land "niet waardig" leven.
Of gedwongen uitwijzingen een optie zijn voor Merz, die een strenge migratiekoers wil varen, is de vraag. Volgens de Syrische regering zou dat alleszins niet door de beugel kunnen. Nu de zenuwen tussen beide landen sowieso al strak gespannen staan, nam de Syrische minister van Buitenlandse Zaken Asaad al-Shaibani alvast de vlucht vooruit.
"We verwerpen categoriek elke poging tot gedwongen uitzetting, en we werken ernstig samen met onze partners om de infrastructuur te herstellen en een veilige omgeving te bieden die past bij hen die voor een vrijwillige en waardige terugkeer kiezen", schreef hij op X.
Cruciale rol op arbeidsmarkt
Niet alleen in Syrië kunnen ze niet lachen om de communicatie van Merz. Ook in Duitsland zelf veroorzaakt die beroering.
De Groenen nemen de woorden "avontuurlijk" en "beschamend" in de mond. Ook zijn coalitiepartner, de sociaaldemocraten van de SPD, is er niet over te spreken. "Het is niet verstandig om concrete aantallen en termijnen te noemen", reageert vicevoorzitter Anke Rehlinger. "Veel Syriërs zijn vandaag onze landgenoten, omdat ze hier geïntegreerd zijn, in knelpuntberoepen werken, bejaarden verzorgen of met de bus rijden." Zelfs uit de eigen partij van Merz klinken gelijkaardige geluiden.
Economen beamen de analyse van de critici. Volgens het Duitse federale agentschap voor Werk heeft meer dan 60 procent van de Syriërs een job. Rond 80.000 van hen werken in knelpuntberoepen. "Wanneer daadwerkelijk 80 procent van de Syrische vluchtelingen naar hun thuisland terugkeert, zal dat de Duitse arbeidsmarkt gevoelig raken", klinkt het daar.
Ze zijn van groot belang voor onze gezondheidszorg
Duitse Ziekenhuizenkoepel
Ook de ziekenhuizen maken zich zorgen. Bijna 6.000 artsen in Duitsland komen uit Syrië, net als veel verpleegkundigen. Daarmee vormen zij de grootste groep buitenlandse artsen. "Ze zijn van groot belang voor onze gezondheidszorg", aldus de vicevoorzitter van de Duitse ziekenhuizenkoepel.
Experten wijzen er ook op dat bedrijven zich niet langer zullen durven engageren tegenover Syriërs, omdat onduidelijk is hoelang degenen met een tijdelijke verblijfsstatus nog zullen kunnen blijven. Nu de verwachte groei van de al lang sputterende Duitse economie bijgesteld is naar amper 0,6 procent, waarschuwen ze: een massale terugkeer van Syriërs zou een "extra domper" op de productiviteit in Duitsland zijn.
Inmiddels lijkt Merz de 80 procent los te laten. Zijn woordvoerder heeft het nu over een "significant aantal" Syriërs dat de komende jaren zal terugkeren.
