Wetenschap over vrouwelijk lichaam loopt 30 jaar achter: 3D-scan van clitoris brengt verrassende ontdekkingen

De clitoris speelt een belangrijke rol in de seksuele beleving van veel vrouwen. Maar hoe het geslachtsorgaan precies werkt, was nog maar deels bekend in het wetenschappelijke veld. Een nieuwe studie , momenteel gepubliceerd als preprint, vult die kennis aan met een 3D-model.

"Met een nieuwe beeldvormende techniek die 1000 keer krachtiger is dan gewone CT-scans, hebben we nu eindelijk de clitoris in 3D in kaart kunnen brengen", zegt Bernadette de Bakker, professor embryologie en foetale beeldvorming die meewerkte aan de studie, in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "We hebben nog nooit eerder in deze resolutie naar de clitoris kunnen kijken. We hadden gewoon niet de mogelijkheden."

"Uit data blijkt dat we over het algemeen behoorlijk achterlopen in het bestuderen van het vrouwenlichaam", zegt ze. "De clitoris in het bijzonder is een van de minst bestudeerde organen van het lichaam. Als we de data die we nu verkregen hebben vergelijken met wat we van de man wisten, dan hebben we een inhaalslag van ongeveer 30 jaar gemaakt."

Dankzij nieuwe technologische technieken kunnen de wetenschappers nu de zenuwen van de clitoris op microniveau bestuderen. "We zien dat die veel complexer zijn dan we tot nu toe hadden gedacht en hoe het in de anatomieboeken staat."

"De grootste gevoelszenuw van de clitoris werd in anatomieboeken altijd afgebeeld als een zenuw die veel dunner werd naarmate die het gevoelige topje van de clitoris bereikte. Nu zien we juist dat die gevoelszenuw daar in het topje als een boom uitwaaiert. We hebben ontdekt dat er veel meer zenuwuiteinden zijn dan wat we tot nu toe dachten."

Niet alleen lopen de zenuwen van de clitoris veel verder door, er zijn ook zenuwen die bijdragen aan de clitoris waarvan de wetenschap dat nog niet wist. "Bijvoorbeeld de zenuwen voor de schaamlippen: die dragen ook bij aan de gevoelszenuwen van de clitoris."

"Het is belangrijk dat we nu het hele orgaan in 3D in kaart hebben gebracht. Niet alleen de zenuwen, maar ook de bloedvaten en gewoon de structuren van het orgaan, zodat met name artsen en chirurgen er een beter beeld van hebben. Zo kunnen ze de structuren beter sparen of reconstrueren."

Volgens De Bakker hebben deze ontdekkingen zeker gevolgen voor de zorg. Onder andere voor mensen die reconstructieve chirurgie krijgen na genitale verminking of genderbevestigende chirurgie. Maar ook voor de veelvoorkomende 'knip' tijdens bevallingen, heeft dit gevolgen. "Ook daar is het belangrijk dat de artsen rekening houden met de anatomie van de clitoris om de kwaliteit van leven en seksuele beleving zoveel mogelijk te herstellen of behouden."

Dat er zo weinig geweten is over de clitoris, is volgens De Bakker deels historisch te verklaren. "In veel anatomieboeken werd het niet eens opgenomen. Daarin stond alleen het mannelijk geslacht. Het vrouwelijke geslacht stond er helemaal niet in, of alleen in heel beperkte mate", weet ze. 

"Vroeger werd de anatomie vooral bestudeerd aan de hand van de lichamen van mensen die bijvoorbeeld ter dood veroordeeld werden, en dat waren meestal mannen." Maar ook culturele taboes rond vrouwelijke seksualiteit hebben onderzoek afgeremd.

Het beeld dat vrouwen 'kleine mannen' zijn, heerst al eeuwen. Toch werkt het vrouwenlichaam anders dan een mannenlichaam. Zo vertonen ze bij een hartaanval ook andere symptomen dan mannen. In de wetenschap worden stilaan stappen gezet om kennis over de lichamen van vrouwen aan te vullen, en ook deze studie is alvast een sprong vooruit.