Een deel van het archief van dichter Guido Gezelle in Brugge krijgt de status van Vlaams Topstuk. Het gaat om 1.455 poëziehandschriften, een verzameling van 150.000 taalkundige fiches en 169 brieven. De erkenning betekent onder meer dat de stukken Vlaanderen niet meer mogen verlaten.
Els Depuydt is wetenschappelijk medewerker bij het Guido Gezellearchief in de Brugse stadsbibliotheek. "Dat een deel van het archief nu een Vlaams Topstuk wordt, is een vorm van bescherming en een erkenning van de waarde van Gezelle, die de poëzie en de taal heeft gevormd en in het collectief geheugen van Vlaanderen zit."
3 collecties erkend
Het volledige archief van Gezelle omvat zijn papieren nalatenschap: , diploma's, huiszaken én zijn bibliotheek. Omdat die collectie te omvangrijk was voor 1 aanvraag, koos het archief 3 deelcollecties uit.
"De 1e is de verzameling poëziehandschriften, goed voor 1.455 stukken. De 2e is de zogenaamde 'woordentas': een reeks van 150.000 fiches die Gezelle bijhield als taalkundige verzameling. De 3e collectie bestaat uit 169 brieven die Gezelle uitwisselde met zijn oud-leerling Eugeen van Oye."
"Een uitzonderlijke vriendschap"
"Van Oye groeide op in Torhout, in een artistiek ruimdenkend gezin. Hij volgde les bij Gezelle aan het klein-seminarie van Roeselare. De 2 onderhielden een uitzonderlijke band: Gezelle schreef gedichten voor hem en ze bleven hun hele leven in contact. Gezelle hoopte dat van Oye ook priester zou worden, maar hij werd uiteindelijk arts. Van Oye bleef ook zelf gedichten en toneelstukken schrijven."
De 169 beschermde brieven — 43 van Gezelle en 116 van Van Oye — zijn divers van aard. Naast gewone brieven zitten er ook kerstkaartjes, naamkaartjes en briefkaarten bij, en sommige brieven bevatten ook poëziehandschriften. De stad Brugge kocht de collectie in 1999 aan uit de nalatenschap van Van Oye.
Digitaal raadpleegbaar
De meeste stukken zijn gedigitaliseerd en te bekijken via de catalogus van de stadsbibliotheek of een website . Het archief werkt ook aan een project waarbij de brieven worden overgetypt, omdat ze soms moeilijk leesbaar zijn.
De 'woordentas' is als enige niet gedigitaliseerd. "Die fiches zijn te broos en de exacte volgorde mag absoluut niet verloren gaan. Die fiches digitaliseren is dus te risicovol en bovendien onbetaalbaar", klinkt het bij Depuydt.
Stukken fysiek raadplegen is in principe niet meer mogelijk als er een digitaal alternatief bestaat. "Het 19e-eeuwse papier is erg kwetsbaar", weet Depuydt. "Het vergaat sneller dan middeleeuwse handschriften. Maar de erkenning als Vlaams Topstuk maakt het nu wel mogelijk om bij Vlaanderen financiële steun aan te vragen voor restauraties."
Tentoonstelling in 2030
"In 2030 viert Brugge wel de 200e verjaardag van Gezelle, die op 1 mei 1830 werd geboren. Dan komt er wel een grote tentoonstelling rond taal, en bezoekers zullen dan ook de fysieke stukken kunnen zien, waaronder de woordentas en de correspondentie met van Oye", besluit Depuydt.
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
