"Ik heb niets tegen naakte dames, maar waarom hebben ze zusterkap aan?": bisschop Bonny boos over opera 'Sancta'

Een feministische hoogmis op rolschaatsen. Zo omschrijft Opera Ballet Vlaanderen 'Sancta', de nieuwste operavoorstelling van de Oostenrijkse theatermaker Florentina Holzinger die zaterdag in Antwerpen in première gaat. Holzinger wordt omschreven als een "fenomeen binnen de podiumkunsten". Ze staat erom bekend dat ze "grensverleggende voorstellingen met een hoog showgehalte maakt die een feministisch licht werpen op belangrijke werken en maatschappelijke normen". 

In een relaas van zo'n 2 uur en 30 minuten worden hier opera, liturgische muziek, pop en metal samengevoegd tot een "radicaal nieuwe misviering". Conventies vliegen overboord en nonnen mogen vrolijk zingen en rolschaatsen. Zo wil de theatermaker de seksuele onderdrukking van vrouwen in vraag stellen.

Inspiratie haalde Holzinger bij het gelijknamige schandaalstuk 'Sancta Suzanna' uit 1922. Daarin kan een non haar seksualiteit niet bedwingen tijdens het bidden, waarvoor ze gestraft wordt. 

Verder op de website van Opera Ballet Vlaanderen staat ook een content warning, die al duidelijk maakt dat de voorstelling niet bestemd is voor gevoelige kijkers. Er wordt gewaarschuwd voor naaktheid en expliciete seksuele handelingen, alsook beschrijvingen van (seksueel) geweld. "Ook zijn (nep)bloed, het plaatsen van piercings en het toebrengen van wonden te zien."

Een gewaarschuwd operaganger is er 2 waard. Toch werden in de Duitse stad Stuttgart in 2024 8 bezoekers onwel tijdens de inleiding van de voorstelling. Nog eens 10 operagangers gaven aan zich misselijk of in shock te voelen door wat er getoond werd. 

Enkele jonge gelovigen brachten de voorstelling onder de aandacht van de Antwerpse bisschop Johan Bonny, die in De Standaard vandaag een opiniestuk publiceerde. Daarin noemde hij het al "grotesk om de vloer aan te vegen met het christendom". 

Bij onze collega's van Terzake vertelt hij: "De jongeren, die het goed bedoelen, lieten mij weten dat ze zouden protesteren tegen de voorstelling. Ik ben dan gaan kijken naar de beelden waarmee de organisatie de show in de kijker zet en heb beslist dat hun protest terecht is." 

"Ik heb niets tegen naakte dames die door de lucht zweven. Mij gaat het om de identificatie met het religieuze leven. De actrices hebben allemaal een zusterkap aan, wat duidelijk maakt dat het een religieuze gemeenschap is die het spektakel biedt", verklaart Bonny. 

"Als er een volk kan lachen, dan zijn het de christenen en de katholieken. Als het om naakt gaat, ga naar de kathedraal. Daar hangt sinds de tijd van Rubens meer dan genoeg. Humor hebben we wel, hier gaat het om respect voor mensen." 

"Al die bejaarde religieuzen zullen niet meer reageren, die kunnen de straat niet meer op, maar het is te makkelijk om geld te verdienen en show te verkopen op hun kap."

Hij mist vooral een logica in het beschermen van religieuze overtuigingen: "Naar de Joodse gemeenschap hier in Antwerpen stuurt men politie en het leger om de minste aanzet tot mogelijk antisemitisme te bestrijden. Voor de moslimgemeenschap legt men uiterste waakzaamheid aan de dag om de ramadan rustig te laten verlopen. En terecht, wij staan daar ook achter. Maar psychologische spot is ook een vorm van geweld", besluit Bonny. 

Ook Vlaams Belang-politicus Filip Dewinter vindt de voorstelling aanstootgevend. "Deze anti-christelijke freakshow is een langgerekte provocatie op kosten van de Vlaamse belastingbetaler."

"In de praktijk draait deze opera uit op een wansmakelijke vertoning met halfnaakte nonnen op rolschaatsen, veel (nep)bloed, onteerde kruisbeelden die als fallussymbolen gepijpt worden en als hoogtepunt een als Jezus Christus verklede acteur die een non op haar blote achterwerk mept en andere soortgelijke variaties op het thema", schrijft hij op X . 

In een persbericht dat te lezen is op de website van zijn partij wordt dan weer geconcludeerd: "Onder het mom van artistieke vrijheid wordt op een zeer wansmakelijke manier een grote groep van gelovigen in ons land beledigd en gekwetst." De partij stelt zich de vraag of dit ook "over pakweg de islam" zou worden gemaakt. 

Jan Vandenhouwe, artistiek directeur van Opera Ballet Vlaanderen, weerlegt de commentaar in Terzake. "We moeten de situatie ook niet overdrijven. We hebben nu een 10-tal mails gekregen, allemaal uit dezelfde hoek: een studentenvereniging die ook in Duitsland actief was rond deze productie. Het is een ultraconservatieve katholieke beweging, die enkele maanden geleden nog een pro-life-protest voerde voor ons gebouw."

Hij vindt dat de katholieke kerk niet bewust geviseerd wordt in de voorstelling. "De beeldentaal van het katholieke geloof heeft onze westerse kunstgeschiedenis bepaald. Als je naar musea en kerken gaat, zie je die beelden van kruisafnemingen, geweld en bloed ook. Het zijn die beelden waarmee Holzinger in dialoog gaat." 

Vandenhouwe wil vooral niet dat de samenleving hervalt in "een soort van heksenjacht op kunst die kritisch of feministisch is, of moeilijke thema's aanraakt". 

En bisschop Bonny is altijd welkom om de voorstelling te bekijken, zegt de artistiek directeur. "We houden een stoel voor hem vrij, ik ga graag met hem in gesprek nadien." Daarvoor bedankt Bonny vriendelijk: "Ik ga niet kijken om mijn waardigheid te respecteren. Mijn gedachten zitten deze week bij het lijden en sterven van Jezus Christus, en alle mensen die dat nu in deze wereld ondergaan."