Compromissen met barsten: hoe de Antwerpse coalitie zoekt naar evenwicht

Met beslissingen over de omgeving van de Groenplaats en de omstreden bomenkap in Deurne-Zuid toont het Antwerpse bestuur opnieuw daadkracht, al zijn die keuzes het resultaat van stevig armworstelen tussen twee partijen met tegengestelde visies.

In het vorige bestuursakkoord stond er één knip van het doorgaande verkeer in Antwerpen, de Meirbrug.  Dat is het kruispunt waar de autovrije Meir eindigt, waar trams in spitsuurfiles staan en waar fietsers hun leven riskeren als ze van de Groenplaats naar de Meir willen. Die knip is er nooit gekomen en hij staat ook niet meer in het huidige akkoord. Pasmunt was het voor de weigering van Vooruit om in te stemmen met een autotunnel op de Scheldekaaien.

Dus het compromis is er één van meer ruimte voor de zwakke weggebruiker maar ook routes voor auto's en grote parkeergarages die blijven bestaan. Dat moet nog vertaald worden van de tekentafel naar de praktijk.

Pas dan zal blijken of het verzoenen van twee tegenstrijdige visies inzake stedelijke mobiliteit ook werkt voor wie zich wil verplaatsen in het hart van de stad.

Nog moeilijker was het om de twee partijen op dezelfde lijn te krijgen in het dossier van de tramkeerlus in Deurne-Zuid. Dat werd nationaal nieuws toen buurtbewoners hardhandig uit bomen werden gehaald die gekapt moesten worden. 

Meer dan een half jaar later ligt er een compromis: de heraanleg start zonder keerlus, in afwachting van een uitspraak van de Raad voor Vergunningsbetwistingen. Er verdwijnen bomen, maar enkele grote exemplaren worden verplant.

De gevoeligheid is groot, zeker omdat ook Groen in Deurne en Borgerhout mee aan tafel zit.

En dat leidt tot bijkomende frictie. Bomen zijn natuurlijk core business voor Groen. Maar hun protest in Deurne is deels gekaapt door de PVDA die hun geoliede propagandamachine goed hebben laten draaien.

Dat is niet de eerste keer en het is een illustratie van de tweestrijd op links. De ambitie van nieuwbakken nationaal Groen voorzitter Aimen Horch om via sociale thema's stemmen terug te halen van bij PVDA krijgt zeker een verlengstuk in Antwerpen.

In de gemeenteraad kreeg PVDA het zwaar te verduren van N-VA fractieleider Koen Laenens: "De PVDA heeft zich in dit dossier bezondigd aan misleiding van de buurtbewoners, geen beleid maar plat populisme en volksverlakkerij."

Het wordt voor Groen nog een moeilijke evenwichtsoefening. Voor Groen blijft het een evenwichtsoefening, al leert het verleden dat weerstand vaak afneemt na de heraanleg.

Twee dossiers dus waarin de coalitiepartners een moeizaam compromis bereikt hebben, maar dat betekent niet dat alle plooien zijn gladgestreken. Na meer dan een jaar is duidelijk dat er achter de schermen soms zwaar onderhandeld wordt. Dat was al zo in de aanloop naar de meerjarenbegroting en dat is nu nog zo.

Er zijn vermoedens dat vooral de verhouding tussen zwaargewichten Koen Kennis (N-VA) en Patrick Janssens (Vooruit) soms zwaar op de proef wordt gesteld. En dat is meteen het grote verschil met de vorige legislatuur. Door een gebrek aan vertrouwen tussen de toenmalige Vooruit-schepenen Tom Meeuws en Jinnih Beels stond de partij zwak tegenover de N-VA. 

Dat is nu anders. Patrick Janssens heeft niet alleen zijn bestuurservaring als burgemeester meegebracht. Hij heeft ook expertise in zijn vakgebied en vooral hij heeft weer een ploeg gesmeed met één kabinet en neuzen die in dezelfde richting staan. Alleen slaagt Vooruit er nog te weinig in om zich te profileren. Externe communicatie blijft een werkpunt.

Er werden wenkbrauwen gefronst toen Vooruit bij de bevoegdheidsverdeling niet koos voor Sociale Zaken maar wel voor Stadsontwikkeling. Die keuze wordt steeds duidelijker: nu vangt N-VA-schepen Nathalie van Baren de meeste klappen van links op.

Zij voert een strenger sociaal beleid, maar houdt tegelijk de deur open voor overleg en suggesties.  Zo komt er meer begeleiding voor de crackverslaafde straatprostituees.

De N-VA wil niet alleen een kordaat sociaal beleid voeren. De partij kijkt in Antwerpen geregeld over de rechterschouder in de richting van Vlaams Belang.

Dat leidt al eens tot fors politieoptreden zoals tijdens de bomenkap of de inzet van het waterkanon tegen pro-Palestina betogers onder de paraplu van Pax Christi. Het zouden smetjes kunnen zijn op een totnogtoe ongeschonden blazoen van burgemeester Els van Doesburg.

Het zijn vooral ook geschenken aan de grootste oppositiepartij. PVDA maakt slim gebruik van de media-aandacht en wordt slapend rijk. Dat lijkt nu weer te gebeuren met de gas-pv's die een 'onafhankelijk ambtenaar' liet opstellen tegenover enkele tientallen pro-Palestina betogers.

Eén daarvan was Peter Mertens, niet alleen gemeenteraadslid maar ook onschendbaar parlementslid. Hij liet de kans niet liggen om uitgebreid te citeren uit het pv: "U hebt 3 overtredingen begaan, u bevond zich in een menigte, u riep slogans en u zong een liedje. Dat kost u 50 euro."

Meryem Almaci (Groen) betreurde dat de sanctionerend ambtenaar haar over het hoofd had gezien in de menigte.

Het verleden bewijst volgens haar dat meer dan de helft van die pv's na een verweer geseponeerd worden. Kans is reëel dat dit opnieuw zal gebeuren en dat PVDA en Groen niet zullen nalaten om ons dit te laten weten.

Het blijft een vreemde mediastrategie van de burgemeester maar die past ongetwijfeld in een groter plan.

Het Gazaconflict en de betrokkenheid van Israël hebben al veel spanningen veroorzaakt in de Antwerpse coalitie. Die blijven latent aanwezig, zeker nu Israël ook in de oorlog met Iran een prominente rol speelt.

Net als in de federale regering is er ook in het Antwerpse stadsbestuur geen eensgezindheid.

N-VA wil er alles aan doen om de joodse gemeenschap aan zich te blijven binden en niet te laten luisteren naar de lokroep van Vlaams Belang. En de basis van Vooruit zou niet weten waarom ze het niet eens zouden zijn met de kritische houding van Pvda en Groen tegenover Israël.

Rust in het Midden-Oosten zou de Antwerpse coalitie geen kwaad doen. Maar daar ziet het niet naar uit.

En een dreigende energiecrisis is ook voor de stadsfinanciën geen goed nieuws. En ook niet voor de haven, voor de bedrijven en zeker niet voor de portemonnee van de kritische Antwerpenaar die sneller dan anderen klaar staat om te wijzen met een beschuldigende vinger naar die van 't stadhuis.