Voor de doorgewinterde lezer van Rob van Essen: 'De grote schoonmaak' is een grand cru. Voor wie nieuwkomer is in zijn universum: er wacht je een uitzonderlijke kennismaking.
Waarom je nu moet beginnen (of doorgaan) met het lezen van een van onze diepzinnigste absurdisten
Rob van Essen (63) is Nederlander, Brusselaar en Oostendenaar. Hij won 2 keer de Libris Literatuur Prijs: in 2019 voor 'De goede zoon' en in 2024 voor 'Ik kom hier nog op terug'. Voor de verhalenbundel 'Hier wonen ook mensen' ontving hij in 2015 de J.M.A. Biesheuvelprijs.
In zijn licht absurdistische boeken blijf je als lezer vaak wat verweesd achter, maar nooit zonder glimlach. Dat is ook in 'De grote schoonmaak' het geval.
Dit zijn 3 redenen waarom ook jij in zijn wereld moet duiken.
Welkom in deze bevreemdende logica
In Van Essens werk is de wereld een beetje uit de kom. Er gebeuren dingen die niet kunnen.
In 'Ik kom hier nog op terug' duizel je van de tijdssprongen die uiteindelijk ook nog cirkelvormig lijken te zijn. In 'Miniapolis' komt het hoofdpersonage zijn moeder tegen op de tram. Alleen is zijn moeder 4 jaar geleden overleden.
Ik vond het alweer een bevrijdende ervaring om de logica achter te laten en de verbeelding van een schrijver te volgen
Ruth Joos
Ook in dit boek is het aanvangspunt een absurde, traumatische ervaring. Ik vond het alweer een bevrijdende ervaring om de logica achter te laten en de verbeelding van een schrijver te volgen.
Hoofdpersoon Thomas is een schoolverlater die een baantje in een supermarkt in Wageningen vindt. Op een dag is er een promocampagne met een levensgrote wandelende bus schoonmaakmiddel. Wanneer dat pak scheurt, loopt niets zoals verwacht. (Veel meer prijsgeven zou zonde zijn.)
Thomas kan zijn ogen niet geloven.
Het hoofdpersonage weet het ook allemaal niet
Als de betekenis van die verontrustende gebeurtenis je ontgaat, geen paniek: je bent niet alleen.
Het interessante aan 'De grote schoonmaak' is dat het hoofdpersonage samen met ons op zoek gaat naar een verklaring voor dat onverklaarbare. De zoektocht naar zingeving brengt hem langs verschillende levensfases en op zeer diverse plaatsen.
Misschien zit de oplossing wel in het kunnen delen van een ervaring? Niet alleen zijn in het diepste van je gedachten
Ruth Joos
Zoals het een echte filosofische queeste betaamt, passeren alle mogelijke omgangsvormen de revue: paniek, de neiging tot verzwijgen, verdiepen in zingeving, vluchten in kunst, een poging tot aanvaarden...
Misschien zit de oplossing wel in het kunnen delen van een ervaring? Niet alleen zijn in het diepste van je gedachten. Is dat dan iets wat in de buurt van liefde komt? En wat is dat dan weer? En hoe past seks dan in dat plaatje?
(Niet vergeten dat al deze diepzinnigheid voortkomt uit het scheuren van een wandelend promotiepak schoonmaakmiddel. De glimlach en relativering zijn altijd nabij.)
Je gaat geloven in wat niet kan
Vanzelfsprekend gaat deze roman over geloof. Over die kwestie hebben andere auteurs ook ooit al wel eens een boek geschreven. Het verfrissende is dat deze roman dat geloven samen met de lezer aangaat, het tot thema van de literatuur maakt.
De befaamde suspension of disbelief, op voorwaarde dat de schrijver het goed heeft gedaan. In dit geval: uitstekend
Ruth Joos
Want voor de duur van de roman, terwijl je je tussen die voor- en achterflap bevindt, geloof je natuurlijk wel in iets, ook in dingen die niet echt kúnnen zijn. De befaamde suspension of disbelief, op voorwaarde dat de schrijver het goed heeft gedaan. In dit geval: uitstekend.
Deze roman draagt een even prachtig als plechtig credo uit: in literatuur kan alles. Zelfs het Bugonia-achtige slot . Hoe mooi dat deze literatuur zichzelf weer zachtaardig in de staart bijt en de lezer niet loslaat. We zijn niet alleen.
'De grote schoonmaak' van Rob van Essen verscheen op 8 maart bij Das Mag Uitgeverij.
