Fossiele brandstoffen uitfaseren, investeringen in de wapenindustrie schrappen: zeker bij de grootbanken lijkt dat beleid te zijn stilgevallen, zo concluderen de ngo's FairFin en Financité in hun tweejaarlijkse Bankwijzer. Kleinere banken als Triodos en Vdk Bank doen het op dat vlak een pak beter dan de rest.
Klimaatambitie overboord, wapens geen taboe meer: grootbanken worstelen met duurzaam bankieren
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
"We doen dit onderzoek nu al een hele tijd en in het verleden stelden we altijd vast dat grootbanken kleine stapjes vooruitzetten, zeker als het gaat over klimaatbeleid", opent Bram Trachet van Fairfin in De Ochtend op Radio 1. "Maar we zien nu dat dat stilvalt: de evolutie die er jarenlang was, topt af en op vlak van wapens worden er zelfs stappen achteruitgezet."
Fairfin duikt met de Bankwijzer in het beleid van onze banken en onderzoekt hoe die omgaan met thema's als mensenrechten, wapens en corruptie. "We gaan heel concrete vragen beantwoorden: is er een beleid dat bedrijven uitsluit die meewerken aan kernwapens, ja of nee? Op basis daarvan krijgen de banken een score, een lijst die we ook aan hen bezorgen en waarop ze nog feedback mogen geven."
Wat is FairFin?
FairFin is een ngo die ervoor ijvert om duurzaam en ethisch om te gaan met ons geld. De organisatie is in 1982 ontstaan als 'Netwerk Zelfhulp Vlaanderen', na een uitzending van BRT-programma 'Ommekaar' over een vergelijkbaar initiatief in Berlijn.
Het oorspronkelijke doel was namelijk een soort alternatieve bank op te richten voor maatschappijkritische organisaties die moeilijk aan geld geraakten. Gaandeweg veranderde het in een project rond ethisch beleggen en 'anders omgaan met geld'.
In 2012 werd Netwerk Vlaanderen omgedoopt in Fairfin, met als doel geld in te zetten voor een 'faire maatschappij'. Sinds 2015 publiceert de ngo de Bankwijzer, waarin banken worden beoordeeld op de manier waarop ze hun geld beleggen.
Brandbommen
In de lijst scoren maar 3 banken boven de 70 procent op vlak van klimaatbeleid: Triodos, Vdk bank en Argenta. De rest hinkt ver achterop:
Inzake wapenbeleid hebben eigenlijk alleen Triodos en Vdk mooie scores. De rest geraakt niet boven de 60 procent. "Als je kijkt naar de grootbanken, doet bijvoorbeeld BNP Paribas Fortis het niet goed", zegt Trachet. "Zij hebben geen sluitend beleid rond brandbommen of rond leveringen aan regimes die mensenrechten schenden."
"Tegelijk zien we dat Argenta, dat in de vorige Bankwijzer nog goed scoorde op vlak van wapens omdat het alle wapenbedrijven sowieso uitsloot, nu die deur weer wat heeft opengezet."
Voor het eerst is ook Beobank opgenomen in de analyse. Maar die komt er niet zo geweldig uit. De bank scoort matig op de meeste onderzochte thema’s en eindigt daardoor in de onderste regionen van de ranking, samen met Belfius, Crelan en ING.
In eigen voet schieten
De wereld is natuurlijk ook wel weer wat veranderd sinds de vorige Bankwijzer. Is het dan sowieso onethisch om pakweg de Europese defensiebedrijven in deze roerige tijden te ondersteunen?
Trachet erkent dat ook. "De Bankwijzer sluit niet per se wapenbedrijven uit. Ik bedoel maar: je kunt perfect in wapenbedrijven investeren en toch een heel hoge score halen als bank. Wat wij vooral doen, is kijken of wapenbedrijven problematische wapens maken, zoals clusterbommen, kernwapens, chemische wapens, biologische wapens."
Je kunt perfect in wapenbedrijven investeren en toch een heel hoge score halen als bank
Bram Trachet van Fairfin
"Je wilt bovendien niet dat zulke wapens in de verkeerde handen terechtkomen. We bekijken dus ook aan welke landen die wapenbedrijven leveren. Hebben banken een beleid om te vermijden dat zulke wapens terechtkomen bij failed states of controversiële regimes? Als wij een Europese defensie-industrie uitbouwen, moeten we daar wel aandachtig voor blijven, zodat we onszelf niet in de voet schieten."
Transparantie is dan erg belangrijk en dat is voor verschillende banken een pijnpunt. "Vooral de grootbanken scoren niet zo goed en dat vinden wij heel jammer."
Geen schuldgevoel aanpraten
Wat moeten de klanten van banken hier nu mee doen? "We willen hen vooral informeren, inzicht bieden in hun eigen bank", benadrukt Trachet. Mensen kunnen op basis van de lijst beslissen om over te stappen, om op die manier een signaal te geven.
"Maar we beseffen heel goed dat niet iedereen zomaar in een positie zit om van bank te veranderen. Je kunt bijvoorbeeld wel een klachtenbrief sturen naar je eigen bank, via onze website. In elk geval is het niet de bedoeling om mensen een schuldgevoel aan te praten. De verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk bij de bank zelf."
