Er drijft minder zee-ijs rond het Noordpoolgebied dan ooit gemeten in maart - en dat voor het tweede jaar op rij. Dat blijkt uit satellietgegevens van het Amerikaanse onderzoekscentrum NSIDC. Nochtans is dit de periode waarin de hoeveelheid Noordpoolijs traditioneel piekt. Maar de zomer, het smeltseizoen, wordt dus opnieuw ingezet met een erg laag piekje.
Minder en dunner: Noordpool komt tweede jaar op rij met ongezien weinig ijs uit winterslaap
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Op 15 maart van dit jaar mat het National Snow and Ice Data Center 14,28 miljoen vierkante kilometer zee-ijs in het Noordpoolgebied. Daarmee wordt het laagterecord van vorig jaar geëvenaard. Al 2 jaar op rij wordt er dus het minst Noordpoolijs opgetekend sinds het begin van de metingen in 1978.
In vergelijking met het gemiddelde tussen 1981 en 2010, ligt er nu 1,3 miljoen vierkante kilometer minder zee-ijs. Dat is meer dan het dubbele van de oppervlakte van Frankrijk.
Voor het goede begrip: er ligt vandaag nog altijd meer zee-ijs dan tijdens de rest van het jaar. Het noordelijk halfrond komt immers net uit de winter, waarin het ijs is kunnen aangroeien. Maar de kloeke piek die we normaal gezien verwachten, is dit jaar (net zoals vorig jaar) eerder een piekje.
Het zee-ijs bedekt niet alleen een uitzonderlijk klein deel van de zeespiegel in de Noordpoolcirkel. "Op basis van wat we zien met de ICESat-2-satelliet, is veel Arctisch ijs dit jaar ook dunner, vooral in de Barentszee ten noordoosten van Groenland", zegt Nathan Kurtz van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa.
Daardoor gaat het ijs met een stevige achterstand het smeltseizoen in. Dat begint nu. Op het einde van de zomer, in september, bereikt het ijs zijn absolute minimum, om daarna opnieuw aan te groeien.
Afsmeltend poolijs warmt aarde verder op
Een en ander heeft te maken met ongewoon hoge temperaturen in grote delen van het noordelijk halfrond het voorbije halfjaar.
"Een jaar of twee van laagterecords betekent niet per se veel op zichzelf", zegt glacioloog Walt Meier (NSIDC). Maar die slechte jaren passen wel binnen een trend van afnemend ijs die zich al tientallen jaren aftekent.
Dat afnemende ijs versnelt zelf nog eens het smelten. De Noordpool warmt nu al 4 keer sneller op dan de rest van de aarde. Dat komt doordat zee-ijs wit kleurt, en dus zonlicht weerkaatst. Komt daar zwart zeewater voor in de plaats, dan neemt dat net warmte op. Zo warmt de oceaan, en daarmee ook de Noordpool, verder op.
Eén lichtpuntje: het ijs aan de andere kant van de aardbol, aan de Zuidpool, doet het dan weer beter dan vorig jaar. Daar loopt de zomer nu op zijn einde. Tot januari was er ook daar een minder groot zee-oppervlak bedekt door ijs dan gemiddeld, maar gunstige zuiderwinden bliezen het ijs er uit elkaar.
"Dat volstond om de ijsbedekking veel dichter bij het gemiddelde te houden dan de voorbije 4 jaar", duidt poolonderzoeker Clare Eayrs (Korea Polar Research Institute) op de klimaatwebsite Carbon Brief.
