Er is een duidelijke relatie tussen het gebruik van fotofilters en een grotere bereidheid om cosmetische behandelingen te ondergaan. Wie zichzelf vaak bewerkt op foto's, raakt gewend aan een versie van zichzelf die gladder, strakker of symmetrischer is. Dat zegt sociaal wetenschapper Anne-Mette Hermans.
Van filters tot fillers: sociale media normaliseren cosmetische ingrepen
Maga-face, Instagram-lippen of het opvallend gladgetrokken gezicht van de 70-jarige Kris Jenner: cosmetische ingrepen gebeuren meer dan ooit. Dat merkt ook plastisch chirurg Katrien Lagey. "Vroeger was dat vooral iets voor celebrities", zegt ze in 'De wereld van Sofie'. "Het is ook relatief betaalbaar geworden. Voor sommige mensen wordt het een keuze tussen op vakantie gaan of een facelift laten doen."
Ook de medische technieken zijn sterk geëvolueerd. "Ingrepen zijn tegenwoordig veel veiliger. Zowel chirurgie als zijn enorm veranderd."
Van filters naar fillers
Sociaal wetenschapper Anne-Mette Hermans van de Universiteit van Tilburg onderzoekt waarom mensen kiezen voor cosmetische ingrepen. Volgens haar is dat niet alleen een individuele keuze.
"Het gaat om een samenspel van factoren", zegt Hermans. "We leven in een consumptiemaatschappij waarin het lichaam als maakbaar wordt gezien. We moeten investeren in ons uiterlijk en worden daar ook verantwoordelijk voor gehouden."
Veel jonge vrouwen zoeken 1 keer iets op over een behandeling, waarna hun feed volloopt met promotiefilmpjes van klinieken en influencers
Anne-Mette Hermans, sociaal wetenschapper
Hermans onderzocht ook de link tussen filters en fillers. "We zien een duidelijke relatie tussen het gebruik van fotofilters en een grotere bereidheid om cosmetische behandelingen te ondergaan. Wie zichzelf vaak bewerkt op foto's, raakt gewend aan een versie van zichzelf die gladder, strakker of symmetrischer is."
Sociale media versterken dat effect volgens haar nog meer. "Als je veel cosmetische ingrepen ziet passeren op sociale media, lijken die normaler dan ze in werkelijkheid zijn. Veel jonge vrouwen vertellen dat ze 1 keer zoeken naar een behandeling, waarna hun feed volloopt met promotiefilmpjes van klinieken en influencers."
Botox en fillers: wat is het verschil?
Ze worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn twee verschillende behandelingen.
Botox is een merknaam voor botulinetoxine, wat de spieren ontspant. Als je bijvoorbeeld een fronsrimpel hebt, kan dat stofje die spier lamleggen waardoor je voorhoofd er gladder uitziet.
Fillers zijn dan weer gemaakt van hyaluronzuur, een stof die van nature in het lichaam voorkomt. Die gebruikt men om diepere groeven op te vullen of om lippen voller te maken.
Botox werkt vooral op rimpels die ontstaan door spieractiviteit, fillers eerder op rimpels door zwaartekracht of volumeverlies.
Cosmetic surgery paradox
"We moeten volgens de maatschappij op een natuurlijke manier mooi oud worden", zegt Hermans. "Alsof je er niets voor hebt gedaan. Dat heet de cosmetic surgery paradox: we mogen wel ingrepen doen, maar het mag niet zichtbaar zijn."
Volgens Hermans dreigt er ook een nieuwe norm te ontstaan. "Hoe meer mensen een strakke kaaklijn, glad voorhoofd of opgespoten lippen hebben, hoe meer dat als normaal wordt gezien. Dan kunnen mensen die ervoor kiezen om niets te laten doen het gevoel krijgen dat ze tekortschieten."
Die druk is niet voor iedereen haalbaar. Cosmetische behandelingen kosten geld en moeten vaak herhaald worden. "Er zit ook een ongelijkheid in. Niet iedereen kan zich dat permitteren."
Wanneer wordt het te veel?
Zowel Lagey als Hermans zien dat sommige mensen blijven terugkomen voor nieuwe ingrepen. "Er wordt in de literatuur soms gesproken over een verslaving aan cosmetische behandelingen", zegt Hermans.
Lagey weigert soms jonge mensen die een behandeling willen omdat ze beïnvloed zijn door sociale media. Maar volgens haar zijn de meeste Belgen nog vrij nuchter. "Veel mensen storen zich gewoon aan hangende oogleden of een verslapte kaaklijn. Daarom verbouw je niet meteen je hele gezicht. Maar excessen bestaan wel degelijk."
Volgens Hermans ontwikkelen sommigen na Botox of fillers ook een verstoord lichaamsbeeld. "Dat leunt dicht tegen body dysmorphic disorder aan. Dat is een mentale stoornis waarbij je obsessief bezig bent met vermeende kleine onvolkomenheden in je uiterlijk. Dan is het geen kwestie meer van schoonheid, maar een psychisch probleem."
Tegenstemmen in een wereld van gladde gezichten
Er zijn ook bekende vrouwen die bewust kiezen voor natuurlijk ouder worden. Actrices zoals Kate Winslet (50) pleiten ervoor om rimpels en ouderdom zichtbaar te laten zijn.
Maar volgens Hermans is het de vraag of die boodschap nog doordringt. "Als je sociale media vol staan met bewerkte gezichten en reclames voor klinieken, is het moeilijk om die tegenstem nog te horen."
Van filter tot filler: “Wie vaak fotofilters gebruikt, zal sneller gezichtsfillers gebruiken”
