We zijn afgelopen nacht overgeschakeld naar de zomertijd: om 2 uur werd de klok een uur vooruitgezet naar 3 uur. Waarom doen we dat nog altijd? Wat zijn de mogelijke (negatieve) gevolgen? En hoe voorkom je vermoeidheid bij jezelf en je kroost? 5 vragen en antwoorden.
Zomertijd is ingegaan: dit zijn de gevolgen voor je slaap en gezondheid
1
Wat verandert er komende nacht?
We zijn afgelopen nacht overgeschakeld naar de : om 2 uur werden de klokken een uur vooruitgezet naar 3 uur. Concreet betekent dat dat we een uurtje minder geslapen hebben.
België schakelt het laatste weekend van oktober weer over op , in de nacht van zaterdag 24 op zondag 25 oktober 2026. Dan mogen we een uurtje langer slapen. De wintertijd ligt het dichtst bij ons natuurlijke slaapritme.
2
Waarom veranderen we van winter- naar zomertijd?
Toen ons land in 1977 de zomertijd herinvoerde, was het voornaamste doel energiebesparing: door de uren met zonlicht meer te laten samenvallen met het leefpatroon van de mensen, hoopte de overheid energie te besparen.
In 2018 deed de een voorstel om het verschil af te schaffen en het hele jaar door dezelfde tijd te hanteren, maar dat is voorlopig nog niet gebeurd. De Europese landen raken het niet eens over de vraag of ze dan voor permanente winter- of zomertijd moeten gaan. Die afspraken zijn nodig om te voorkomen dat Europa verandert in een lappendeken van verschillende tijden.
3
Wat zijn de gevolgen van de overschakeling op de zomertijd?
Elke cel in het menselijk lichaam hanteert een interne klok, afgestemd op een 24 uurscyclus van licht en donker. Dat ritme regelt onze slaap, bloeddruk en hormoonhuishouding. Als dat abrupt verstoord wordt, kan dat gezondheidseffecten hebben.
Een verschuiving van slechts een uur volstaat om dat ritme te ontregelen. "We krijgen een korte jetlag", legt slaapexpert Johan Verbraecken van het UZ Antwerpen uit. "Het heeft als gevolg dat we minder uitgeslapen zijn. We zijn moe overdag en onze concentratie is niet optimaal."
In de eerste week na de omschakeling naar de zomertijd zijn er ’s ochtends tot 8 procent meer ongevallen op de wegen. Dat blijkt uit cijfers van verkeersinstituut Vias. Volgens onderzoek blijkt dat die toename wellicht te wijten is aan de vermoeidheid.
Er zijn mogelijk ook grotere gezondheidseffecten. Volgens wetenschappelijk onderzoek zijn er de maandag na de overgang naar de zomertijd meer hartaanvallen. Een recente van 12 studies uit 10 landen schat de gemiddelde toename op zo’n 4 procent.
4
Hoe voorkom je vermoeidheid en wat met (jonge) kinderen?
Een uur minder slapen lijkt weinig, maar kan wel degelijk een grote impact hebben. "Zeker wie slecht slaapt of al een tijdje een slaaptekort heeft opgebouwd, kan daardoor in de problemen komen", zegt Verbraecken. "Dan kan het helpen om vanavond, de avond voor de omschakeling, wat vroeger te gaan slapen."
Zeker ouders met (jonge) kinderen zullen de komende dagen de impact van de zomertijd voelen. "We adviseren om de omschakeling makkelijker te laten verlopen door ze vroeger in bed te stoppen", zegt de slaapexpert. "Laat ze vanavond een halfuur vroeger slapen, zodat de gemiste nachtrust minder uitgesproken is."
Probeer ook de dagen erna vast te houden aan een vast uur om te gaan slapen. En vermijd fel licht. Zeker blauw (scherm)licht is een uur voor het slapengaan te vermijden. Blauw licht remt de aanmaak van het hormoon , wat belangrijk is om in slaap te vallen.
5
Permanente zomertijd of permanente wintertijd?
Er zijn weinig voorstanders van het huidige systeem, waarbij 2 keer per jaar het uur verandert. De vraag is dan welke tijd eventueel de permanente tijd moet worden.
Bij een permanente wintertijd zou tijdens de zomer de zon al opkomen rond 4.30 uur, terwijl we zelfs op de langste zomeravonden al rond 21 uur de zon zien ondergaan.
De wintertijd ligt dichter bij ons natuurlijke slaapritme. Daarmee wordt bedoeld: dichter bij de , die bepaald wordt door de zon. Als de zon op haar hoogste punt staat, is het middag. In België is dat bij wintertijd rond 12.40 uur het geval. In de zomer is dat pas om 13.40 uur, een afwijking van bijna 2 uur van de zonnetijd.
In de wintertijd is het ’s ochtends eerder licht, wat belangrijk is voor onze . Het eerste zonlicht geeft het brein het signaal om wakker te worden. Doordat het vroeger donker wordt, maakt je lichaam makkelijker melatonine aan, waardoor je makkelijker in slaap valt. Nadeel is dat het veel vroeger donker wordt, wat minder daglicht overlaat voor sport- en sociale activiteiten, zoals terrasjes op lange zomeravonden.
Omgekeerd: bij een permanente zomertijd zou de zon begin januari pas rond 9.45 uur opkomen. Als het tegenzit, op een sombere dag, zouden we pas tegen half 11 echt het gevoel hebben dat het licht wordt. Dat kan negatieve gevolgen hebben voor ons . Je moet langer in het donker opstaan en vertrekken naar werk of school. Door gebrek aan dat eerste ochtendlicht word je minder snel wakker. Dat kan leiden tot slaaptekort, zeker bij jongeren.
Daar staat tegenover dat er meer daglicht overblijft voor sport- en sociale activiteiten. In de zomer kun je lang genieten op een terrasje tot 22 uur. Ook andere activiteiten kunnen later doorgaan, wat economische voordelen kan hebben.
