Wie vaak met artificiële intelligentie praat, zal meer overtuigd zijn van zijn gelijk en minder geneigd zijn om relaties te herstellen met anderen. Dat zeggen Amerikaanse onderzoekers van de Stanford-universiteit, die onderzoek deden naar AI-modellen zoals ChatGPT, Claude en Gemini. "Praat over je persoonlijke problemen met je vrienden, niet met een chatbot", zegt onderzoekster Myra Cheng.
Regelmatig chatten met slijmerige AI maakt je koppiger en minder sociaal, zeggen onderzoekers
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Dat artificiële intelligentie gebruikers bevestigt en naar de mond praat, is niet nieuw. Dat wees eerder onderzoek al uit. Maar dat dit ook een negatieve invloed heeft op hoe de gebruikers in het echt met anderen omgaan, is nieuw.
Ons sociaal gedrag is namelijk afhankelijk van betrouwbare feedback. "Soms ontstaat oprechte empathie waar we dat niet verwachten, leidt teleurstelling tot het heroverwegen van je relatie met iemand of volgt op een breuk in je relatie vaak een herstel", klinkt het bij de onderzoekers.
"Dat is cruciaal voor ons vertrouwen en onze persoonlijke groei. Het sociale leven verloopt zelden zonder wrijving, omdat mensen niet perfect op elkaar zijn afgestemd. Toch is het juist door die sociale wrijving dat we diepere relaties en een moreel begrip ontwikkelen."
Kruiperig en slijmerig gedrag
En net dat ontbreekt bij de AI-modellen, stellen de onderzoekers, die kruiperig en slijmerig gedrag tonen. Ze onderzochten 11 AI-modellen, waaronder ChatGPT, Claude, Google Gemini en Deepseek.
Die lieten ze los op berichten op de Redditpagina r/AmITheAsshole, een pagina waar gebruikers berichten posten over conflicten in hun relaties. In de helft van de gevallen bevestigden AI-systemen de socialemediagebruikers, terwijl een mens dat niet deed.
Juist de eigenschap die schade veroorzaakt, stimuleert mensen ook om AI meer te gebruiken
Dat bleek ook uit de experimenten die de onderzoekers deden met mensen. "Zij die met een vleiende AI communiceerden, raakten er steeds meer van overtuigd dat ze gelijk hadden en waren minder geneigd om relaties te herstellen of verantwoordelijkheid op te nemen."
Tegelijkertijd waren de mensen wel tevreden met de AI-modellen, ze vonden de modellen betrouwbaar en handig. "Een perverse prikkel", zeggen de onderzoekers. "Juist de eigenschap die schade veroorzaakt, stimuleert mensen ook om meer gebruik te maken van AI."
Vooral jonge en geïsoleerde gebruikers zijn kwetsbaar
Bovendien zouden vooral jonge gebruikers, mensen die sociaal geïsoleerd zijn of actief op zoek zijn naar emotionele bevestiging, bijzonder vatbaar zijn voor het effect. "Voor hen kunnen AI-systemen een van de meest geraadpleegde 'anderen' worden", klinkt het.
"Een AI-partner die altijd empathisch is en 'aan je kant staat' kan dan wel de betrokkenheid vergroten en het vertrouwen bevorderen. Maar het zal gebruikers niet leren hoe ze met de complexiteit van echte sociale interacties moeten omgaan. Bijvoorbeeld hoe ze ethisch moeten handelen, meningsverschillen moeten tolereren of ruzies moeten oplossen."
"Praat over je persoonlijke problemen met je vrienden"
De onderzoekers denken niet dat de oplossing, het minder slijmerig maken van AI, van de AI-bedrijven zelf zal komen. Ze benadrukken dan ook dat de verantwoordelijkheid niet bij de gebruiker ligt, maar bij ontwikkelaars van AI.
Tegen de Nederlandse krant NRC zegt een van de hoofdauteurs Myra Cheng dat "nu aangetoond is wat de gevolgen zijn, het aan de bedrijven is om actie te ondernemen". "Tot dan geef ik volgend advies: praat over je persoonlijke problemen met je vrienden, niet met een ."
Het onderzoek werd gepubliceerd in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Science, en kun je hier volledig lezen.
