Rocknummer als wapen: zit CIA achter grootste hit van Scorpions?

"I follow the Moskva, down to Gorki Park, listening to the wind of cha-ange."

Bent u al aan het fluiten? Toen de Duitse rockgroep Scorpions deze powerballad uitbracht in 1991, werd het al snel hun grootste hit én de soundtrack bij de val van het communisme.

Maar was dat laatste een ongelukje of een bewuste strategie? De Engelstalige podcast 'Wind of change' zocht het enkele jaren geleden uit, en ik kan je alleen maar aanraden om te luisteren.

Ja, ook vandaag gebeurt er heel veel en lijkt onze wereld in sneltempo te veranderen, maar in de periode 1989-1991 was dat zeker niet anders. Tot dan bestond Europa uit 2 duidelijke blokken: het democratische, kapitalistische westen en het communistische oosten.

En plots ging het snel: in 1989 gooiden de communisten de handdoek in de ring in Polen en Hongarije, en vervolgens ook in Bulgarije en Roemenië. Op 9 november 1989 viel de muur die Berlijn in tweeën verdeelde.

Alleen de Sovjet-Unie hield voorlopig nog stand, al kwamen er wel democratische hervormingen onder president Michail Gorbatsjov. Ondanks protest in verschillende deelrepublieken bleef het Sovjet-rijk verenigd.

Tegen die achtergrond komt in januari 1991 het nummer 'Wind of change' uit.

Zoals uit de openingszin bovenaan blijkt, speelt het lied zich af in Moskou. Het hoofdpersonage loopt langs de Moskvarivier en luistert naar de wind die verandering brengt.

Volgens Scorpions-zanger Klaus Meine liet hij zich inspireren door het optreden van de groep in Moskou. Hij voelde daar, terwijl hij naar de rivier keek, hoop dat de Koude Oorlog zou eindigen, en dat het nummer mensen uit Oost- en West-Europa zou verbinden.

Mooi verhaal dus. En volgens sommigen heeft het nummer effectief geholpen om die Koude Oorlog te beëindigen, door de onderdrukte Russische bevolking tot protest aan te moedigen.

Alleen hoorde podcastmaker Patrick Radden Keefe dat er mogelijk meer achter zat: het nummer zou niet geschreven zijn door Klaus Meine, maar door de CIA. Net om die val van het Sovjet-rijk bewust te versnellen.

Daar begint de zoektocht van Keefe.

Wie kan hem bevestigen of het gerucht klopt? Hij gaat praten met Klaus Meine zelf, maar ook met CIA-agenten en andere getuigen.

Het wekt de muziek van de eighties weer tot leven, het levert vermakelijke gesprekken op, maar het vertelt ook echt iets over hoe geheime diensten de populaire cultuur gebruiken om de hearts and minds van mensen te beïnvloeden, zonder dat die zich ervan bewust zijn.

De podcast doet me ook wat denken aan 'Who replaced Avril Lavigne? ', een BBC-podcast waarin de Ierse comedienne Joanne McNally de samenzweringstheorie onderzoekt dat zangeres Avril Lavigne is gestorven en in alle stilte is vervangen door iemand die op haar lijkt.

Ook daar is een vreemd gerucht het vertrekpunt en denk je aanvankelijk misschien dat het antwoord voor de hand ligt. Toch blijk je achteraf veel te hebben bijgeleerd over onderwerpen waar je misschien niet meteen bij had stilgestaan. En dat met een sappig Iers accent en veel grappen - ook de moeite waard dus.

Bij Avril Lavigne lijkt het antwoord duidelijk. Maar of de CIA echt achter 'Wind of change' zit, dat ga ik uiteraard niet verklappen.

Geef toe, dat gefloten melodietje van Klaus Meine spookt intussen al de hele tijd door uw hoofd.

En is dat erg? Tuurlijk niet, 'Wind of change' is toch zo'n nummer dat iedereen kent, en zowat iedereen ook (al dan niet stiekem) goed vindt.

Eén manier om van dat fluitje en de gitaarsolo af te raken: de podcastreeks opzetten. Ik wandel intussen verder de Moskva af - iets wat voorlopig helaas alleen nog in gedachten mogelijk is. De toenadering die 'Wind of change' mee mogelijk heeft gemaakt in 1991, is jammer genoeg niet van blijvende duur gebleken.