Het 15 puntenplan dat de VS aan Iran bezorgd zou hebben, is eigenlijk al een jaar oud. Dat vertelt Midden-Oostenkenner Inge Vrancken. Zij verwacht dan ook niet dat onderhandelingen snel tot een doorbraak zullen leiden, hoewel er wel sprake is van kleine toenaderingen. "Een 15 puntenplan dat waarschijnlijk nauwelijks is geüpdatet? Niet echt het signaal dat de VS Iran serieus neemt."
Wat stelt Amerikaanse 15 puntenplan voor vrede nu écht voor? "Ik heb dit precies al eens gelezen"
Samenvatting:
De VS zou Iran een 15 puntenplan voor vrede hebben bezorgd, maar Iran ontkent dat het het plan ooit ontving.
Het plan vraagt Iran onder meer om zijn kernprogramma te ontmantelen en zijn steun aan gewapende groepen zoals Hamas en Hezbollah stop te zetten. In ruil zouden alle sancties tegen Iran worden opgeheven.
Het plan lag vorig jaar ook al op tafel, zegt Midden-Oostenkenner Inge Vrancken.
Vrancken verwacht geen snelle doorbraak: "Als je ziet dat er een 15 puntenplan is uitgestuurd dat eigenlijk al een jaar oud is en waarschijnlijk nauwelijks is geüpdatet, geven de Verenigde Staten niet het signaal dat ze Iran serieus nemen."
Nadat president Trump al aangekondigd had dat de VS met Iran over een staakt-het-vuren onderhandelt, schreef de Amerikaanse krant The New York Times gisteren dat het land een 15 puntenplan voor vrede aan Iran bezorgd zou hebben.
Later bevestigden ook persagentschap Reuters en het Israëlische medium Channel 12 dat nieuws, op basis van anonieme bronnen. Volgens The New York Times zou het plan via Pakistan aan Iran bezorgd zijn.
Toch is er nog erg veel onduidelijkheid over het plan dat een einde zou moeten betekenen voor het militaire conflict in het Midden-Oosten. Zo ontkent Iran zelfs dat het überhaupt een plan te zien kreeg. "De VS onderhandelt met zichzelf", klinkt het.
Ook in welke mate Israël – dat samen met de Verenigde Staten het offensief is gestart – betrokken is bij het plan, is voorlopig niet duidelijk. Het nieuws over mogelijke vredesgesprekken veroorzaakte wel een daling van de olieprijzen op de internationale markten.
"Ik heb dit precies al eens gelezen"
Ook VRT NWS-journalist Inge Vrancken zegt dat we nog niet veel over het vredesplan weten. "Niemand heeft het volledige 15 puntenplan al in handen gekregen, maar er zijn wel al enkele dingen gelekt", vertelt ze in De Ochtend.
"Zo is er sprake van het stopzetten van het kernprogramma van Iran, zou het aantal Iraanse beperkt moeten worden en zou de reikwijdte van die raketten beperkt moeten worden. Iran zou ook zijn ''-model in de regio moeten opgeven, en dus moeten stoppen met het steunen van bijvoorbeeld de , en Hamas. En de Straat van Hormuz zou voor altijd vrij moeten blijven."
"In ruil daarvoor zouden onder andere alle sancties tegen Iran wegvallen en zouden Israël en de VS Iran helpen bij het uitbouwen van een civiel kernprogramma."
Ditzelfde plan lag al eens voor in mei 2025
Inge Vrancken, Midden-Oostenexpert bij VRT NWS.
"Maar wat ik vooral dacht toen ik al die punten aan het lezen was: 'Ik heb dit precies al eens gelezen.' Ditzelfde plan lag al eens voor in mei 2025, toen Iran en de Verenigde Staten ook aan het onderhandelen waren. Die gesprekken zijn toen afgebroken, omdat de Verenigde Staten een aanval op Iran begonnen. Alleen het punt over de Straat van Hormuz is nu aan de lijst toegevoegd."
Wat zijn die 15 punten in het plan dat de Verenigde Staten aan Iran zouden hebben bezorgd?
De Israëlische zender Channel 12 geeft een opsomming van wat de VS zou voorleggen. Voor alle duidelijkheid: deze 15 punten zijn nog niet officieel door functionarissen gecommuniceerd of bevestigd.
Wat vraagt de VS van Iran?
Iran zal zijn reeds bestaande nucleaire capaciteiten ontmantelen.
Iran zal zich ertoe verbinden geen verdere kernwapens te ontwikkelen.
Iran zal geen nucleair materiaal meer op zijn grondgebied.
Al het verrijkte materiaal zal volgens een door de VS, Israël en Iran vast te stellen schema worden overgedragen aan het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA).
De kerncentrales van Natanz, Isfahan en Fordow zullen worden ontmanteld en vernietigd.
Het Internationaal Atoomenergieagentschap krijgt toegang tot alle nucleaire informatie met betrekking tot het Iraanse programma.
Iran zal zijn 'proxy'-model in de regio opgeven. 'Proxies' zijn lokale groepen die namens een grootmacht een conflict uitvechten in een ander land dan die grootmacht.
Iran zal stoppen met de daadwerkelijke financiering en bewapening van proxies en regionale bondgenoten.
De Straat van Hormuz blijft open en wordt een "vrije maritieme zone" die niet meer geblokkeerd zal zijn.
Iran zal het aantal en het bereik van zijn raketten beperken.
Elk verder gebruik van zijn raketten zal uitsluitend voor Iraanse zelfverdediging zijn.
Wat krijgt Iran in ruil?
Alle sancties tegen Iran zullen worden opgeheven.
De 'snapback threat', de dreiging om automatisch VN-sancties in te voeren als Iran de afspraken uit de nucleaire deal van 2015 overtreedt, zal worden ingetrokken.
De VS en Israël zullen Iran ondersteunen bij de bevordering en ontwikkeling van een in de stad Bushehr (voor de opwekking van elektriciteit).
Vrede lijkt nog veraf
Vrancken vermoedt dat er op dit moment niet rechtstreeks onderhandeld wordt tussen de VS en Iran. "Daarvoor is er geen enkel vertrouwen, zeker niet vanuit Iran richting de Verenigde Staten. De vorige 2 onderhandelingen resulteerden namelijk in militaire aanvallen."
"Ongetwijfeld is er op dit moment wel onrechtstreeks contact, via regionale partners die dan contact hebben met de Verenigde Staten. Zo treedt Pakistan op als ."
Beluister het volledige gesprek met Inge Vrancken in De Ochtend.
"Deze oorlog kost natuurlijk heel veel, zowel voor Iran als voor de Verenigde Staten. Daarom wordt er nu wat afgetast en gekeken met wie er een klik is of met wie er eventueel gewerkt kan worden."
Zo valt de naam van Iraniër Mohammed Ghalibaf steeds vaker wanneer het over onderhandelingen gaat, al ontkent hij zelf dat er gesprekken zijn. "Ghalibaf is de parlementsvoorzitter van Iran en was onder meer commandant in de R en burgemeester van hoofdstad Teheran. Hij zit dus heel diep in het repressieve apparaat, maar wordt op dit moment naar voren geschoven als onderhandelaar."
Ook dat Iran de Straat van Hormuz wil openen voor niet-vijandige schepen, is volgens Vrancken een klein teken van goede wil. "Ze laten zien dat er te praten valt over die straat van Hormuz", legt ze uit.
"We weten ook dat Donald Trump echt heel naarstig op zoek is naar een oplossing en dat hij hier snel uit wil geraken. Misschien kunnen we dus spreken van hele kleine lichtpuntjes."
Een 15 puntenplan dat al een jaar oud is en waarschijnlijk nauwelijks is geüpdatet? Niet echt het signaal dat de VS Iran serieus neemt
Inge Vrancken, Midden-Oostenexpert bij VRT NWS
Echt sprake van een oplossing is er volgens Vrancken zeker nog niet. "Ik vrees dat we hier nog lang niet uit zijn. Er zijn misschien kleine raakvlakken, maar we mogen het totaalplaatje niet vergeten. Zo voeren de Verenigde Staten de druk nog verder op door nieuwe militairen te sturen."
"En wat vooral cruciaal is: Iran vecht niet voor de overwinning, maar om te overleven, ten koste van welke prijs dan ook. Het land wil een signaal krijgen van de Verenigde Staten dat het ook serieus wordt genomen."
"Als je dan ziet dat er een 15 puntenplan is uitgestuurd dat eigenlijk al een jaar oud is en waarschijnlijk nauwelijks is geüpdatet, geven de Verenigde Staten dat signaal niet echt. Ik vrees dus dat onderhandelingen niet snel tot resultaten zullen leiden."
