Europese regels dwingen bedrijven tot open loonbeleid, maar bijna helft is nog niet klaar: "Blijft een taboe"

"Bij Fost Plus heeft elke collega inzicht gekregen in alle functies in onze organisatie en welke loonvork er bij iedere functie hoort", vertelt hr-manager Anne Selis. Het recyclagebedrijf begon vorige zomer aan de transparantie-oefening.

Voor alle jobs werden duidelijke functiebeschrijvingen uitgewerkt en daar is dan telkens een loonschaal aan gekoppeld. En zo krijgen werknemers niet enkel inzicht in waar hun loon zich bevindt binnen die schaal, maar weten ze ook in welke loonschaal hun collega's zitten. 

Dat heeft in de eerste weken wel voor wat onrust gezorgd. "Het is heel normaal om jezelf te beginnen vergelijken. Als je bijvoorbeeld ziet dat een andere medewerker in een ander departement in dezelfde loonschaal zit, en je hebt geen goed begrip van de functie van die collega, dan is dat soms moeilijk om te vereenzelvigen met elkaar", zegt Selis.

"Daar zijn heel goede gesprekken uit voortgekomen, waardoor we de juiste inzichten hebben kunnen bieden in elkaars functies en waarom die op dezelfde manier ingeschaald worden."

En zo is het taboe om over loon te praten op de werkvloer bij Fost Plus deels doorbroken. "Vanuit een goed hr-beleid vraagt eerlijke verloning ook om transparantie. En die transparantie zorgt voor vertrouwen", aldus Selis. "En iedereen weet zo ook: als ik wil doorgroeien bij Fost Plus, dan zie ik ook welke groei daar op loonvlak aan gekoppeld is."

Vandaag geeft 49,6 procent van de bedrijven met meer dan 10 werknemers aan al open te communiceren over de loonpakketten van collega's, een stijging van bijna 8 procentpunt tegenover vorig jaar. Dat blijkt uit onderzoek van hr-dienstverlener Acerta bij meer dan 600 Belgische bedrijven. 

Opvallend: in Vlaanderen blijkt de terughoudendheid groter dan in de andere gewesten. Slechts 32,3 procent van de ondernemingen in Vlaanderen communiceert looninfo transparant, tegenover 62,5 procent in Wallonië en 48,8 procent in Brussel.

Zo'n 2 op de 3 werkgevers (61,7 procent) halen aan dat geld nog altijd een taboe is binnen de organisatie. Meer dan de helft (52,4 procent) wijst ook op onduidelijkheid over wat de Belgische overheid straks precies zal verwachten. België moet de Europese richtlijn over loontransparantie namelijk nog omzetten in nationale wetgeving, uiterlijk tegen 7 juni.

Grote bedrijven met meer dan 50 werknemers hebben vaker uitgewerkte loonstructuren en communiceren duidelijker over de regels voor loonsverhoging. Kleine bedrijven werken daarentegen vaker met spontane loonsverhogingen.

Juridisch experte Ellen Roelants van Acerta legt uit waarom: "Hoe meer werknemers een onderneming telt, hoe groter de behoefte aan duidelijke loonstructuren, uniforme regels en onderbouwde criteria."

Ook tijdens sollicitaties is er nog veel ruimte voor verbetering. Slechts 44,3 procent van de werkgevers vertelt kandidaten hoeveel collega's met een gelijkaardige functie gemiddeld verdienen.

2 op de 3 werkgevers (66,3 procent) geeft sollicitanten wel al duidelijke informatie over de criteria voor loonsverhogingen en promoties. Beide verplichtingen staan straks in de Europese richtlijn.

Bijna de helft van de werkgevers (49,7 procent) vraagt ook nog steeds aan sollicitanten hoeveel ze vroeger verdienden, iets wat straks niet meer zal mogen. "Dat vragen wij niet meer", zegt Anne Selis van Fost Plus. "Als mensen bij ons komen solliciteren, geven we in het eerste interview met hr al de loonbenchmark mee, zodat ze vanaf dat moment al weten in welke loonvork de functie zit."

Intussen is het wachten hoe België de Europese richtlijn zal vertalen naar nationale wetgeving. "Bedrijven kunnen zich wel al voorbereiden", zegt Ellen Roelants van Acerta. "Hoe ziet mijn functiemodel eruit, hoe is het loon eraan gekoppeld en wat zijn de criteria voor opslag en promotie? Want dat zijn de kenmerken die in die Europese richtlijn staan, maar hoe België die concreet gaat interpreteren, weten we pas ten vroegste in juni."