Het geheim achter katten die op hun pootjes terechtkomen, zit in de ruggengraat. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van biomechanici aan de Yamaguchi-universiteit . "Met dit onderzoek is een groot mysterie in de dierenwereld eindelijk opgelost", zegt bioloog Dirk Draulans. "Het bovenste deel van de ruggengraat is uitzonderlijk flexibel, terwijl het onderste deel dubbel zo zwaar is." Tegelijk roept het nieuwe vragen op: "Vallende katten draaien bijna altijd naar rechts, maar waarom is nog onduidelijk."
Hoe komen katten telkens op hun pootjes terecht? "Het geheim zit in de ruggengraat"
"Al sinds de 18e eeuw breken natuurkundigen zich het hoofd over die vraag", legt bioloog Dirk Draulans uit in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Zelfs 2 grondleggers van de moderne fysica, Isaac Newton en James Maxwell, vonden geen sluitende verklaring. Volgens de klassieke natuurwetten kan een lichaam niet zomaar beginnen draaien zonder externe kracht."
Toch bleek uit experimenten door Étienne-Jules Marey in 1894 al dat katten dat wél kunnen. Met behulp van vroege fotografie werd toen aangetoond dat katten zich tijdens hun val omdraaien zonder enige duw of afzet. Dat was een raadsel waarover men toen is beginnen speculeren omdat er geen mogelijkheden waren om daar echt mee te experimenteren.
Staart als propeller
"Het eerste idee was dat ze dit doen door hun voorpoten in te trekken en hun achterpoten uit te steken, wat effect zou kunnen hebben. Vergelijkbaar - al is de analogie niet perfect - met kunstschaatsers die hun armen intrekken en daardoor sneller draaien."
Maxwell vermoedde bovendien dat de kromming van het kattenlichaam een rol speelde: dat het voorste deel anders reageerde dan het achterste.
Een derde idee was dat de staart als propeller zou dienen
Dirk Draulans, bioloog
"Een derde idee was dat de staart als een propeller werkt en zo een tegengestelde draaibeweging veroorzaakt. Deze is lange tijd gangbaar geweest", legt Draulans uit.
Beluister: bioloog Dirk Draulans in 'Nieuwe feiten'
Het geheim? De ruggengraat
Volgens nieuw onderzoek van biomechanici aan de Yamaguchi-universiteit zit de oplossing in de ruggengraat van de kat. "Met dit onderzoek is een groot mysterie in de dierenwereld eindelijk opgelost", benadrukt de bioloog.
"De onderzoekers voerden een klassiek experiment uit met katten, die ze van één meter hoogte op een zacht kussen lieten vallen (120 beelden per seconde). Daarnaast onderzochten ze de ruggengraat van 5 dode katten door die te roteren tot ze brak."
Het voorste deel van de borst kan 47 graden draaien zonder weerstand
Dirk Draulans, bioloog
"Daaruit blijkt dat het voorste deel van de ruggengraat, ter hoogte van de borst, uitzonderlijk flexibel is en tot ongeveer 47 graden kan draaien zonder weerstand, terwijl het achterste deel veel stijver is. Daardoor kan de kat eerst haar voorlichaam draaien, terwijl het zwaardere achterlichaam kort als anker fungeert."
"Met hogesnelheidscamera’s zagen de onderzoekers dat dit verschil slechts 70 tot 90 milliseconden bedraagt, maar toch volstaat om correct te landen. In combinatie met het intrekken van de voorpoten en het uitstrekken van de achterpoten ontstaat zo een draaibeweging, zonder de wetten van de fysica te schenden."
Nieuw mysterie: waarom altijd naar rechts?
Opvallend is dat het onderzoek ook een nieuw raadsel blootlegt. "Vallende katten blijken bijna altijd naar rechts te draaien. Waarom dat zo is, blijft voorlopig onduidelijk."
Het eeuwenoude mysterie lijkt dus grotendeels opgelost, maar roept tegelijk nieuwe vragen op. "Dat is typisch wetenschap", besluit Draulans. "De ene vraag is beantwoord, en meteen duikt er een nieuwe op."
Hier komt dus nog een wetenschappelijk staartje aan.
