De Italianen hebben zich uitgesproken tégen een grondwetswijziging die het gerechtelijk systeem had moeten hervormen. Het referendum over justitie groeide uit tot een populariteitstest voor premier Giorgia Meloni. Het 'nee' van de Italianen is voor haar een opdoffer. "Een gemiste kans om Italië te moderniseren", reageert ze.
Italianen zeggen 'nee' tegen hervorming justitie: "Gemiste kans om Italië te moderniseren", reageert Meloni
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
De Italianen konden zich gisteren en vandaag (tot vanmiddag 15 uur) uitspreken over de hervorming die was voorgesteld door de regering van de uiterst-rechtse Giorgia Meloni.
De eerste exitpolls lieten een nek-aan-nekrace vermoeden, maar met meer dan de helft van de stemmen geteld, blijkt dat een meerderheid van de Italianen de grondwetswijziging heeft afgewezen. Het kamp dat 'ja' stemde, kan zijn achterstand niet meer inhalen.
Premier Giorgia Meloni heeft de nederlaag dan ook al toegegeven. Ze zegt dat ze de keuze van de Italianen respecteert, maar noemt de afwijzing "een gemiste kans om Italië te moderniseren".
Wat wilde Meloni veranderen?
Wat had Meloni eigenlijk willen veranderen? Met de voorgestelde hervorming wilde ze het rechtssysteem veranderen.
Hoe Italiaans referendum over justitie plots over populariteit van Meloni gaat
In Italië leggen alle magistraten - rechters enerzijds en openbaar aanklagers anderzijds - hetzelfde examen af en kunnen ze tijdens hun loopbaan nog overstappen van de ene functie naar de andere. Ze worden bestuurd door één enkel orgaan: de onafhankelijke Hoge Raad voor de Magistratuur, die door de beroepsgroep zelf wordt gekozen.
Met de wijziging zou dat veranderen. De loopbaan van rechters en openbaar aanklagers zou strikt worden gescheiden, zoals in de meeste andere Europese landen het geval is. Ook zouden ze elk een eigen bestuursorgaan krijgen. De leden van die organen zouden via loting worden gekozen. Het parlement mag een aantal leden in de loting inbrengen. Dat laatste ligt gevoelig: critici voerden aan dat de onafhankelijkheid van de magistratuur op die manier in het gedrang kan komen.
Opdoffer voor Meloni
Omdat de voorgestelde hervorming technisch complex en niet erg 'sexy' leek, groeide het referendum uit tot een populariteitstest, een strijd tussen regering en oppositie. Wie 'ja' zegt, kiest vóór Meloni en haar ploeg, wie 'nee' stemt, is tegen.
Dat Meloni's referendum mislukt is, is dus wel een klap voor de premier. Zij staat sinds oktober 2022 aan het hoofd van een naar Italiaanse normen uitzonderlijk stabiele coalitieregering.
Meloni had vooraf wel al duidelijk gemaakt dat ze bij een nederlaag vandaag níét zou aftreden. Als alles normaal verloopt, blijft ze zeker aan tot 2027, wanneer er nieuwe parlementsverkiezingen zijn in Italië.
