De Slovenen kiezen vandaag een nieuw parlement. De strijd om het premierschap gaat tussen huidig premier Robert Golob, die een centrumlinks beleid voert, en de rechts-populistische en eurosceptische ex-premier Janez Jansa. De partij van Jansa staat aan kop in de peilingen, maar de kleinere coalitiepartijen zullen allicht bepalen wie premier wordt.
Krijgt Slovenië met politiek veteraan Janez Jansa opnieuw een rechts-populistische en eurosceptische premier?
Freek Willems
Gepubliceerd:
Janez Jansa, van de Sloveense Democratische Partij (SDP), was al 3 keer premier van Slovenië: van 2004 tot 2008, van 2012 tot 2013 en van 2020 tot 2022.
Hij is zeker geen onbesproken figuur. In 1994 moest hij aftreden als minister van Defensie, omdat hij betrokken was bij een schandaal over het inzetten van een legerbrigade tegen een burger.
In 2013 viel zijn regering na landelijke protesten tegen zijn beleid, tegen de besparingen en de openlijke corruptie in het land. Een rapport van de nationale anticorruptieautoriteit deed hem de das om. Desondanks kwam hij 7 jaar later opnieuw aan de macht.
Slovenië
Klein dichtbebost en bergachtig land met zo'n 2 miljoen inwoners
Hoofdstad: Ljubljana
Grenst aan Oostenrijk, Italië, Kroatië, Hongarije en de Adriatische Zee
Deel van het voormalige Joegoslavië, werd onafhankelijk in 1991
Heeft een president en premier
Sinds 2004 lid van de Europese Unie en de NAVO
Sinds 2007 betaal je er met de euro
Ontgoochelde kiezers
In 2022 wilde Jansa voor een vierde ambtstermijn gaan, maar toen verloor hij de verkiezingen van Svoboda, ook wel de Vrijheidsbeweging genoemd. Svoboda is een ecologische, links-liberale partij. Samen met 2 linkse partijen voerde premier Robert Golob de voorbije 4 jaar een centrumlinks beleid.
Jansa van zijn kant is voorstander van een hard migratiebeleid en traditionele waarden. Hij vindt ook dat het Sloveense onderwijs meer aandacht moet hebben voor de Sloveense cultuur en geschiedenis.
In de aanloop naar de verkiezingen van 2022 kreeg hij nog veel kritiek, omdat hij de vrijheid van de media en justitie probeerde in te perken. 4 jaar later lijkt hij - volgens de peilingen - toch weer een goede kans te maken om weer aan zet te komen. Wat wellicht ook in zijn voordeel spreekt, is dat veel Slovenen ontgoocheld zijn in het trage hervormingsbeleid van de regering-Golob. De 3 regeringspartijen hadden ook geregeld ruzie.
Bondgenoot van Orbán
Mocht Jansa winnen, dan krijgt de Europese Unie er een rechts-populistische en eurosceptische premier bij. Jansa wordt als een bondgenoot gezien van de Hongaarse premier Viktor Orbán. Huidig premier Golob waarschuwt ervoor dat Jansa en Orbán een sterke alliantie zouden kunnen vormen om bepaalde dossiers binnen de Europese Unie te blokkeren.
Toch is er ook 1 groot verschil met de Hongaarse premier: Jansa is in tegenstelling tot Orbán uitgesproken pro-Oekraïens. In maart 2022 was Jansa een van de eerste Europese leiders die de Oekraïense president Volodymyr Zelensky bezochten in Kiev. Amper 3 weken na de start van de Russische invasie was dat.
Golob niet kansloos
Jansa's partij SDP scoorde een aantal weken geleden beduidend hoger in de peilingen dan Svoboda van Golob. Maar Svoboda haalde die achterstand bijna volledig in. Noch de SDP, noch Svoboda haalt echter een absolute meerderheid. Wie van de 2 heren premier wordt, zal dus allicht afhangen van het resultaat van hun mogelijke coalitiepartners. In die zin is Golob zeker nog niet kansloos.
Maar ook hij is niet onbesproken. Er loopt momenteel een gerechtelijk onderzoek naar de huidige premier, omdat hij tijdens zijn ambtstermijn de integriteitsregels zou hebben geschonden. Hij zou aan zijn minister van Binnenlandse Zaken gevraagd hebben om de ordediensten te "zuiveren" van ambtenaren die nog door de vorige regering-Jansa waren benoemd.
Afluisterschandaal
En dan is er nog het afluisterschandaal dat aan het einde van de campagne alle aandacht opeiste en beide kandidaat-premiers in verlegenheid bracht.
Op het internet doken geluidsopnames op van hooggeplaatste leden van Svoboda, waarin ze vergoedingen bespraken in ruil voor het gunnen van contracten aan bevriende ondernemers. Volgens Jansa het bewijs van corruptie binnen Svoboda.
Maar volgens huidig premier Golob zijn de opnames gemanipuleerd. Volgens onderzoeksjournalisten komen de opnames van vertegenwoordigers van de omstreden private inlichtingendienst Black Cube, waar vooral voormalige medewerkers van de Israëlische geheime dienst Mossad werken.
De Sloveense geheime dienst maakte daarop bekend dat vertegenwoordigers van Black Cube in december Jansa en partijgenoten hebben bezocht in de Sloveense hoofdstad Ljubljana. Jansa ontkent dat niet, maar zegt dat hij niets verkeerds heeft gedaan.
Kritisch tegenover Israël
Golob ziet de hele zaak dan weer als ernstige Israëlische inmenging in de verkiezingen. De huidige regering is zeer kritisch tegenover Israël vanwege de Gaza-oorlog en erkende Palestina als een onafhankelijke staat. Ze heeft ook een wapenembargo tegenover Israël ingesteld en de Sloveense openbare omroep boycot ook het Eurovisiesongfestival, omdat Israël niet uitgesloten wordt. Jansa daarentegen staat bekend als zeer pro-Israëlisch.
Of de Slovenen voor Golob of Jansa kiezen, weten we vanavond. De eerste resultaten worden vanaf 20.30 uur verwacht.
