Het Europese ruimtevaartagentschap ESA is meer dan een maand de controle kwijt geweest over een belangrijke satelliet. Het gaat om 1 van de 2 Proba-3-satellieten, die grotendeels in België zijn gebouwd. Even leek het erop dat de missie vroegtijdig verloren zou gaan, maar het contact is nu hersteld. "Een enorme opluchting", klinkt het bij ESA.
"Enorme opluchting": ESA weet contact met 'Belgische' Proba-3-satelliet na maand stilte te herstellen
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Na meer dan een maand stilte heeft de ESA opnieuw contact met de Proba-3-satellieten. Die vliegen sinds eind 2024 door de ruimte om de atmosfeer van de zon te bestuderen. Maar een maand geleden ging het plots mis.
In de nacht van 14 op 15 februari ontstond een softwareprobleem in het besturingssysteem aan boord van 1 van de 2 satellieten. Dat veroorzaakte een kettingreactie, waardoor de satelliet niet in de voorziene veiligheidsmodus ging en zijn oriëntatie verloor.
Omdat het zonnepaneel van de satelliet daardoor niet meer naar de zon was gericht, liep de batterij snel leeg en werd alle communicatie met de aarde verbroken.
Waarom de Proba-3-satellieten zo uniek zijn
De 2 satellieten kunnen samen een kunstmatige zonsverduistering creëren. Zoiets was nog nooit gelukt.
Ze moeten daarvoor perfect synchroon door de ruimte vliegen, op precies 144 meter van elkaar. Op dat moment kan de ene satelliet de zon afdekken voor de andere, die een speciale telescoop aan boord heeft om die kunstmatige zonsverduistering in beeld te brengen.
Want alleen dan kan je de hete atmosfeer rondom de zon zien en onderzoeken. Die krans is enkele miljoenen graden Celsius heet, terwijl het oppervlak met 'slechts' 5.500 graden veel koeler is. Tot nu toe kennen we de oorzaak van dat temperatuurverschil niet.
Zenuwslopende reddingsactie
In het Missiecontrolecentrum van Proba-3 in Redu, in de Ardennen, werd een 'reddingsteam' samengesteld om zo snel mogelijk de satelliet te lokaliseren en het contact te herstellen. Eenvoudig was dat allerminst.
De satelliet, een kubus van minder dan 2 meter op 2, vliegt in een langgerekte baan om de aarde. Op het dichtste punt komt hij op 600 kilometer van de aarde, op het verste punt op 60.000 kilometer. Dat is veel verder dan de meeste satellieten
Uiteindelijk kon de Proba-3-satelliet weer worden opgespoord met de hulp van telescopen en antennes over de hele wereld. Op 18 maart ontving het Grondstation van ESA in het Spaanse Villafranca voor het eerst weer data van de satelliet.
"Het is fantastisch nieuws en een enorme opluchting dat het contact hersteld is", zegt Proba-3-missiedirecteur Damien Galano van ESA. "We hebben een maand lang onvermoeibaar gewerkt om de satelliet weer operationeel te krijgen."
"Toen we het telefoontje kregen van de operatoren in Villafranca, was de opwinding in het team voelbaar. Maar het harde werk is nog niet klaar. We moeten de gegevens zorgvuldig analyseren voordat we verdere stappen ondernemen."
Nu moeten de instrumenten opnieuw worden ingeschakeld, tests uitgevoerd en gecontroleerd worden of er ergens schade is. "Want de satelliet is de voorbije maand natuurlijk afgekoeld tot erg lage temperaturen", zei directeur-generaal Josef Aschbacher van ESA tijdens een persconferentie.
Intussen vliegen de 2 satellieten opnieuw in de buurt van elkaar en kunnen ze weer gegevens uitwisselen met elkaar.
Belgische inbreng
De Proba-3-satellieten zijn grotendeels in België gebouwd. De satellieten werden bij ruimtevaartbedrijf Redwire Space in Kruibeke in elkaar gezet en getest. Ook de boordcomputer van de 2 satellieten komt uit Kruibeke
Het instrument dat beelden maakt van de atmosfeer van de zon is ontwikkeld onder leiding van het Centre Spatial in Luik. Het wetenschappelijk onderzoek is in handen van de Koninklijke Sterrenwacht van België. Het prijskaartje van de hele missie is zo'n 200 miljoen euro, waarvan België bijna 70 miljoen heeft betaald.
