Vanaf vanavond kan je kijken naar '2050', een documentairereeks over de klimaatopwarming waarin Eric Goens ons meeneemt naar Antarctica. We zien hoe het zuidpoolgebied de perfecte graadmeter is voor de veranderingen op onze planeet die volop aan het gebeuren zijn, met een steeds sneller tempo.
Eric Goens neemt je in nieuwe docu '2050' mee naar Antarctica: "We kennen het probleem én de oplossing"
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
Je kan de eerste aflevering van '2050' vanavond om 21.25 uur bekijken op Canvas. Vanaf dan zal de hele reeks (met 5 afleveringen) ook integraal beschikbaar zijn op VRT MAX .
'2050' toont mooie beelden en grootse landschappen op Antarctica. De reeks vertelt het persoonlijke verhaal van professor, onderzoeker en glacioloog Eric Rignot, die als een van de eersten doorhad hoe snel Antarctica onder druk kwam, en het zijn levensmissie maakte dit aan te kaarten.
De docureeks schetst hoe onrustwekkend snel Antarctica aan het veranderen is. Alain Hubert, poolreiziger en onderzoeker, neemt ons mee op de eindeloze sneeuwvlaktes en naar de Prinses Elisabethbasis waar heel wat wetenschappelijk onderzoek gebeurt.
We zien ook de gevaren van het continent, zoals levensgevaarlijke gletsjerspleten. Hubert blikt onder meer terug op zijn eerdere expeditie met Dixie Dansercoer die in 2021 omkwam na een val in zo'n kloof.
Hoe snel begint airco van de aarde te haperen?
Niet enkel op Antarctica laat de klimaatverstoring zich snel voelen, ook in het noordpoolgebied is dat het geval.
Het verschil met de Noordpool is dat de Zuidpool een echt continent is, met een sneeuwmassa die op vaste grond ligt. Antarctica beslaat ongeveer 14 miljoen vierkante kilometer en is daarmee groter dan heel Europa. De massa sneeuw, ijs en gletsjers die er ligt opgeslagen is gigantisch. Als die hele massa daar zou wegsmelten, zou de zeespiegel wereldwijd enkele tientallen meters stijgen.
We spreken dan over de heel lange termijn, en het hoeft zelfs nooit zo ver te komen als we als mensheid op tijd ingrijpen en snel de uitstoot van broeikasgassen naar beneden krijgen.
Maar er is nog een andere impact met snellere gevolgen. Antarctica fungeert momenteel als een gigantische airco voor onze planeet. Hoe meer die airco hapert, hoe sneller de algehele opwarming van de aarde zich verder zal doorzetten.
In de docu krijgen we een beeld van hoe onderzoekers nauwgezet allerlei parameters checken en opvolgen: de dikte van de ijskap, de kwaliteit van de gevallen sneeuw, de windrichting, tot de aanwezigheid van stof en zand uit andere continenten.
Een beeld ook van hoe alles snel verandert. "We dreigen dit te verliezen voor we het echt kennen", vertelt glacioloog Rignot.
Na de film, de docureeks
De naam '2050' doet misschien een belletje rinkelen. Een jaar geleden kwam de gelijknamige film uit, nu gaat het dus over een reeks van autonome 5 afleveringen van ruim een halfuur. "In de reeks gaan we dieper door op het klimaatverhaal", vertelt maker Eric Goens aan VRT NWS.
Er loopt een duidelijke rode draad door de 5 afleveringen, met naast het persoonlijke verhaal van Eric Rignot (die naar zijn afgebrande huis in Californië terugkeert) ook de lancering van de NISAR-satelliet vorig jaar. Het gaat dus breder dan Antarctica alleen.
De NISAR-satelliet van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zal, in primeur, het oppervlak van Antarctica in groot detail in kaart brengen en de veranderingen opvolgen. Onderzoekers hopen intussen dat de regering-Trump het verwerken van de gegevens en de opvolging van de data niet te veel zal dwarsbomen.
Oerkracht
Net als de film toont de docu ook de schoonheid en de oerkracht van Antarctica. Die heeft ook Goens zelf mogen ervaren. "We stonden op een bepaald moment ergens in een afgelegen gebied aan een gletsjerspleet toen er plotseling een harde wind opstak met pieken tot 150 km/u. Je zag bijna niks meer voor je ogen."
Goens maakt er een filosofische bedenking bij: "De mens waant zich een oppermachtig wezen. De gedachte is: we vinden wel iets om het CO2-probleem (en de klimaatopwarming, red.) op te lossen met een of andere nieuwe techniek. 'We own the world', dat gevoel. Wel, wie de oerkracht van de natuur ondervindt, zal zich heel klein wanen. Op dat moment zal het menselijk vernuft weinig oplossen."
De mens denkt dat hij de wereld bezit. Maar wanneer de oerkracht van de natuur toeslaat, zal je met menselijk vernuft weinig zijn
Eric Goens
Het klimaatprobleem is helemaal naar de achtergrond verschoven terwijl het absoluut niet van de baan is, integendeel. Het is een crisis die zal blijven duren, ook als andere oorlogen hopelijk al lang voorbij zijn. Ook daarnaar verwijst de titel. 2050 geldt zo'n beetje als deadline om het opgelost te krijgen.
Goens bekijkt het allemaal met enig cynisme. "We vergeten het klimaatprobleem op te lossen, en ervoor te zorgen dat het niet wordt overgedragen aan de volgende generatie. Misschien komt het nog goed als supermachten ontdekken dat de klimaatverandering de planeet niet meer bruikbaar maakt, zodat ze redeneren van 'we moeten nu toch echt iets gaan doen'."
"Kennen het probleem én de oplossing"
De reeks wil zeker ook hoop brengen voor de toekomst. Want we weten dat het klimaat snel verandert, én we hebben de kennis om er iets aan te doen. "We zijn de eerste generatie die én het probleem én de oplossing kent. Het is onze opdracht om deze aardbol te vrijwaren van nog meer en nog grotere rampen. We zijn dat verschuldigd aan de generaties die na ons komen."
