Myriam wil dat haar man stopt met roken. Ze heeft het al op verschillende manieren proberen aan te brengen, maar niets lijkt te helpen. Hoewel hij het al meerdere keren probeerde, herviel hij telkens opnieuw. Relatiedeskundige Rika Ponnet geeft advies.
"Ik wil dat mijn man stopt met roken, wat moet ik doen?": Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Myriam
Elke week beantwoordt relatietherapeut Rika Ponnet in 'Nieuwe feiten' een vraag van een luisteraar. De antwoorden worden gebundeld in de podcast 'Vraag het aan Rika'.
De vraag van Myriam: "Ik wil dat mijn man stopt met roken, hoe pak ik het aan?"
Myriam stopte jaren geleden met roken en wil dat haar man hetzelfde doet. "Toen ik mijn man leerde kennen, rookten we allebei nog. Intussen ben ik al vele jaren gestopt, maar hem lukt het niet. Eén keer is hij 2 jaar gestopt, maar daarna is hij opnieuw hervallen."
"De impact op onze intieme relatie is enorm. Ik vind het vies om hem te kussen en hij stinkt naar sigaretten. Het maakt niet uit of ik er iets van zeg of niet: er verandert niets. Altijd is er wel een excuus om niet te stoppen."
Ze bracht het al op verschillende manieren ter sprake. "Ik probeerde het zacht aan te pakken, met hints, maar ook duidelijk to the point en bood externe hulp aan. Hij probeert na zo'n gesprek weleens zelf om te stoppen, maar dat lukt een week en dan begint hij opnieuw."
"Die week stoppen is ook steeds moeilijk en stresserend. Ik weet niet meer wat ik nu wel of niet moet doen en het weegt alsmaar zwaarder op onze relatie. Soms ben ik zelfs gedegouteerd van hem, maar ik hou van hem en wil dit zeker niet tussen ons laten komen."
Beluister: Rika Ponnet beantwoordt de vraag van Myriam
Het antwoord van Rika: "Bied empathie en ondersteuning"
Volgens Rika heeft Myriams man een rookverslaving. "Er is een verschil tussen een slechte gewoonte, zoals roken of alcoholgebruik, en iemand die echt verslaafd is aan roken. Van een slechte gewoonte kan je zonder al te veel moeite afstappen, omdat je er niet afhankelijk van bent. Een verslaving is een heel ander verhaal. Het hangt ook niet af van goede of slechte wil, ook al denken veel mensen dat wel."
"Zij denkt nu misschien dat ze het stoppen niet waard is, maar dat is het echt niet. Aan zijn kant zit er veel wanhoop. Hij is waarschijnlijk al vaak opgestaan met het idee: vandaag ga ik het proberen. En telkens opnieuw voelt hij: het lukt mij niet."
Druk heeft het omgekeerde effect
"Het klinkt misschien tegenstrijdig," zegt Rika, "maar mensen met een verslaving hebben nood aan empathie en begrip. Als je brein gekaapt is, kan je daar niets aan doen."
Volgens Rika staat Myriam haar aanpak een oplossing in de weg. "Zijn schuldgevoel is gigantisch groot, waardoor hij er op den duur over zwijgt en daarmee eigenlijk voor zichzelf de beslissing neemt dat hij toch niet kan stoppen. Als je er druk op zet, verandert dat niet. Je zorgt er net voor dat de ander zich almaar meer terugtrekt in wat veilig voelt: gewoon verder doen met die verslaving."
Dopamine
"Een verslaving zorgt ervoor dat je dopaminegevoeliger wordt," zegt Rika. "Je verlangt steeds opnieuw heel erg naar een product, in dit geval nicotine. Naarmate je dieper in die verslaving zit, wordt het almaar moeilijker om daarvan los te komen."
"Mensen proberen het wel vaak", zegt Rika. "Denk maar aan een eetverslaving: 's ochtends beslist men op dieet te gaan, en 's avonds heeft men alweer iets zoets gegeten. Is dat omdat men zwak is? Nee. Het brein is intussen zodanig getraind in het herkennen van die triggers dat het steeds opnieuw dat gevoel opzoekt."
Hoe ga je met een verslaving aan de slag?
Volgens Rika zijn er verschillende manieren om een verslaving aan te pakken. "Je kan bijvoorbeeld inzicht krijgen in je verslavingsdynamieken, waarbij men kijkt naar de pijn die eronder zit. Men gaat er dan vanuit dat er een ander probleem speelt, en dat je de verslaving ontwikkeld hebt om daarvan weg te blijven."
"Maar een verslaving is ook echt een neurobiologisch probleem, dat te maken heeft met stoffen. Je kan dus zeker ook de verslaving zelf proberen aan te pakken."
Acceptatie is de eerste en belangrijkste stap
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Begeleiding is daarbij heel belangrijk, net als het hebben van supporters. De eerste en belangrijkste stap is dan acceptatie: 'Mijn man is verslaafd aan sigaretten. Het is niet omdat ik zeg dat hij daar iets moet aan doen, dat dat ook lukt.' Al kan je wel een aantal voorwaarden stellen. Bijvoorbeeld: poets je tanden als we kussen. Zo kan je gedragsverandering vragen, zonder de verslaving zelf te counteren."
Ondersteunen en nabij blijven
Wat ook belangrijk is volgens Rika? Ondersteunen en nabij blijven. "Zo kan je bij de ander een basis vormen om zich meer tegen de verslaving te verzetten. Daardoor kan die meer kracht vinden om het probleem zelf ook te accepteren en aan te pakken."
Niemand is in staat van een verslaving af te raken als dat niet intrinsiek uit zichzelf komt
Rika Ponnet, relatiedeskundige
"Niemand is in staat om van een verslaving af te raken als dat niet intrinsiek uit zichzelf komt", zegt Rika. "Je moet er zelf van overtuigd zijn: ik wil dit niet meer. Pas dan is er voldoende kracht om je tegen de verslaving te verzetten."
"We zien vaak ook dat mensen een aantal keren hervallen voor ze echt van een verslaving af raken. Bij sommigen lukt het ook nooit. Toch is het altijd de moeite waard om te proberen. Maar druk of dwang uitoefenen helpt niet, blijf hen vooral ondersteunend nabij."
