Voormalig hoofdredacteur van De Standaard Peter Vandermeersch is betrapt op het gebruik van door artificiële intelligentie verzonnen citaten. Dat meldt de Nederlandse krant NRC. In 15 van 53 blogposts zouden er verzonnen citaten staan. Zijn werkgever Mediahuis heeft Vandermeersch geschorst als fellow.
Peter Vandermeersch geschorst bij Mediahuis na gebruik van tientallen door AI verzonnen quotes
Het "fellowship" hield in dat Vandermeersch van Mediahuis de tijd kreeg om onderzoek te doen en bewustzijn te creëren over de rol van journalistiek in de samenleving. In dat verband stuurde hij 2 keer per week een nieuwsbrief uit op zowel een Nederlandstalige als een Engelstalige blog. Op beide blogs zou hij in totaal een 600-tal abonnees hebben.
Uit analyse van NRC blijkt dat in 15 van zijn 53 blogposts verzonnen citaten staan. Het gaat dan om quotes die niet terug te vinden zijn in bronnen die Vandermeersch aanhaalt, zoals nieuwsartikelen en wetenschappelijke onderzoeken.
7 mensen die door Vandermeersch geciteerd zijn, hebben ook bij NRC gereageerd dat de geciteerde uitspraken niet kloppen of dat ze het zich niet meer herinneren.
Fout bij samenvatten van artikels
Volgens NRC zijn de verzonnen citaten het gevolg van AI-hallucinaties, die ontstaan zijn bij het samenvatten van artikels door AI-modellen.
Zo schreef Vandermeersch onder meer een artikel over een themaspecial van tijdschrift Columbia Journalism Review (CJR), uitgegeven door de gelijknamige universiteit in New York. Uit die special citeerde hij 8 internationale media-experten, maar hun quotes noch namen zijn terug te vinden in de special.
Dat bevestigen ook CJR en 4 van de door Vandermeersch aangehaalde experten. "Dit is een verzonnen citaat, ik heb geen quote geleverd voor deze uitgave", vertelt journalist Mathew Ingram aan NRC. Ingram werkte in het verleden wel voor CJR.
De nieuwsbrief over CJR is wel 1 van de 2 blogposts waarvan de voormalige hoofdredacteur zelf al had ontdekt dat het om verzonnen citaten ging. In een blogpost erkent Vandermeersch zijn fout. "Ik was niet voorzichtig genoeg", klinkt het.
Vandermeersch erkent dat hij AI-modellen van ChatGPT, Perplexity en Google gebruikte bij het schrijven van zijn stukken. "Ik was enthousiast over de mogelijkheden van deze tools en wilde er uitgebreid mee experimenteren. Zelfs ik - met mijn jaren van ervaring en kennis - trapte in de val van de hallucinaties."
Schorsen en bezinnen
Samen met zijn werkgever Mediahuis besliste hij om zijn activiteiten als fellow tijdelijk op te schorten, zegt hij. Mediahuis bevestigt dat. "Binnen Mediahuis hanteren we strikte regels voor het gebruik van AI, waarbij zorgvuldigheid, menselijke controle en transparantie cruciaal zijn. Het feit dat deze principes niet werden gevolgd, staat haaks op de normen die wij vooropstellen en de belofte aan onze lezers dat we garant staan voor betrouwbare journalistiek."
Verdere details over de schorsing geeft Mediahuis niet. "We gaan in gesprek met Peter en bekijken hoe zulke zaken in de toekomst vermeden kunnen worden", klinkt het
Vandermeersch werd na zijn carrière als journalist hoofdredacteur van De Standaard, en later van NRC Handelsblad in Nederland. In 2019 ging hij aan de slag in Ierland, waar hij in 2022 CEO werd van de Ierse tak van Mediahuis. Zijn fellowship begon vorig jaar.
Ook Petra De Sutter gebruikte AI-verzonnen citaten
Vandermeersch is niet de eerste die betrapt wordt op het gebruik van verzonnen citaten door AI. Aan het begin van het academiejaar heeft -rector Petra De Sutter verzonnen citaten gebruikt in haar openingsspeech. Dat heeft nieuwswebsite Apache begin januari aan het licht gebracht.
De Sutter citeerde in haar openingsspeech onder meer filosoof Hans Jonas, psycholoog Paul Verhaeghe en Albert Einstein. Onderzoek van Apache wees uit dat de 3 gebruikte citaten verzonnen zijn en dat het gaat om hallucinaties van een AI-tool.
"Ik betreur ten zeerste dat ik in deze val ben gelopen", klonk het toen bij de UGent-rector. "Ik kan dit niet meer ongedaan maken. Deze ervaring is een goede les en zal het debat rond AI verder aanzwengelen. Ook intern zetten we dit debat helemaal bovenaan onze agenda."
