De Hongaarse premier Viktor Orbán blijft de lening van 90 miljard euro voor Oekraïne blokkeren. Ook op de Europese top in Brussel zijn de andere leiders er niet in geslaagd om hem te overtuigen. Orbán koppelt de lening aan het herstel van een beschadigde oliepijpleiding in Oekraïne, waarlangs Russische olie naar Hongarije moet stromen. "Hij wil echt eerst zijn olie zien."
"Geïsoleerde" Orbán blijft lening voor Oekraïne blokkeren: "Hij wil eerst zijn olie zien"
Freek Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie hadden deze voormiddag de bedenkelijke eer om voor het eerst in de geschiedenis van de te discussiëren over een onderwerp dat eigenlijk al afgeklopt was. Want het is de eerste keer dat een Europese leider terugkomt op een beslissing die op een vorige top is genomen.
De politieke beslissing om Oekraïne de lening te geven, werd namelijk in december al genomen. Ook Hongarije stemde ermee in, al draagt het samen met Tsjechië en Slovakije niet financieel bij aan de lening. Desondanks blokkeert Orbán de lening nu toch (om het geld effectief te kunnen lenen, moet de meerjarenbegroting aangepast worden en daarvoor is unanimiteit nodig). Hij koppelt ze namelijk aan het herstel van een oliepijpleiding in Oekraïne, die olie naar Hongarije en Slovakije brengt.
Die pijpleiding raakte zwaar beschadigd door een Russische aanval en Oekraïne stelt dat het herstel ervan tijd kost, maar Orbán is van mening dat Oekraïne met opzet treuzelt om Hongarije een hak te zetten.
Onaanvaardbaar en deloyaal
Europees Raadsvoorzitter António Costa en de andere Europese leiders hebben naar verluidt anderhalf uur ingepraat op Orbán. Costa noemde Orbáns gedrag "onaanvaardbaar", zegt een Europese bron, en een "schending van de beginselen van goede trouw en loyale samenwerking in de EU-verdragen".
De Raadsvoorzitter benadrukte ook dat de lening en het herstel van de pijpleiding 2 verschillende dossiers zijn. Maar de harde taal van de andere leiders deed Orbán niet zwichten. Al voor het begin van de top maakte hij tijdens de interviews met de pers duidelijk wat de "zeer simpele" houding van Hongarije is: "We helpen Oekraïne als we onze olie krijgen." Zolang dat niet het geval is, "keuren we geen enkele pro-Oekraïense beslissing goed", klonk het.
Dat de Europese Unie een team van experten naar Oekraïne heeft gestuurd om de schade op te meten en zelfs heeft voorgesteld om voor het herstel te betalen (de Oekraïense president Zelensky stemde daar ook mee in), heeft Orbán niet kunnen overtuigen. De Europese leiders gingen na anderhalf uur dan maar voort met de rest van de agenda.
"Hij is deze keer duidelijk niet naar hier gekomen om te onderhandelen", zegt een Europese over de starre houding van de Hongaar, die tijdens eerdere toppen altijd iets voor zijn land uit de brand probeerde te slepen. "We hadden nog 10 uur kunnen voortpraten, het zou nog niet gelukt zijn. Hij wil echt eerst olie zien stromen."
Volgens diezelfde diplomaat is er een compleet gebrek aan vertrouwen tussen Orbán en de meeste andere leiders. Alleen de Slovaakse premier Robert Fico steunt zijn Hongaarse collega. Dat was vanmorgen ook te merken bij het begin van de top: niemand voelde de drang om een praatje te maken met de Hongaar. "Hij was redelijk geïsoleerd." Ook een foto van het videogesprek met de Oekraïense president spreekt boekdelen: Orbán zondert zich tijdens dat gesprek volledig af van de rest van de leiders.
De meeste leiders gaan ervan uit dat de Hongaarse premier niet zal zwichten voor de parlementsverkiezingen in zijn land, op 12 april. Orbán voert een zeer anti-Oekraïense en anti-Europese campagne. "Ik heb de indruk dat dit deel uitmaakt van zijn verkiezingscampagne", zei premier Bart De Wever eerder vandaag over het Hongaarse verzet. De Finse premier Petteri Orpo had het dan weer over "verraad".
IMF schiet te hulp
De had gehoopt om de eerste schijf van die 90 miljard begin april over te maken, over 2 weken dus, omdat Oekraïne vanaf dan in acute geldnood zou komen. Intussen heeft het Internationaal Monetair Fonds een nieuw steunpakket goedgekeurd voor Oekraïne, waardoor Oekraïne pas in mei echt in de problemen zou komen.
Daardoor is er misschien toch nog wat tijd, maar veel langer kan het getreuzel met de lening niet meer duren. Sommige leiders, zoals De Wever, opperden dat er alternatieven zijn, zoals landen die één op één aan Oekraïne geld lenen. Maar eigenlijk willen de andere leiders daar liever niet over praten, wetende dat ze op de top in december zolang over deze zaak hebben gediscussieerd. Ook het beeld dat ze zich opnieuw naar Orbáns grillen hebben geplooid, willen ze liever vermijden.
Zelensky laakte in zijn videogesprek met de leiders de aanhoudende onduidelijkheid over de lening. Hij noemde die "de belangrijkste financiële veiligheidsgarantie" voor zijn land. "Dit is cruciaal voor ons, het is een middel om levens te beschermen. Maar die garantie werkt al 3 maanden niet."
De Wever: "Kwestie van tijd"
Premier De Wever gaf tijdens een persconferentie na de top aan dat het gedrag van Orbán vervelend was, maar tegelijk is hij "vrij optimistisch" dat de lening over een maand alsnog in orde komt. Ook de andere leiders denken daar zo over, meent De Wever. "Iedereen vond het vervelend, maar niemand is nerveus."
De Wever is ervan overtuigd dat de situatie na de verkiezingen in Hongarije anders zal zijn, ook als Orbán die verkiezingen wint. "Want de blokkering van een lening waar je zelf niet aan bijdraagt (de opt-out, red.), is zo onredelijk dat ik niet kan geloven dat het na de verkiezingen nog zo zal zijn."
