Onderzoekers hebben een sabelsprinkhaan geobserveerd terwijl die in 11 dagen tijd van knalroze naar groen verkleurde. Lang werd gedacht dat de roze kleur een genetische eigenaardigheid was die de diertjes vooral nadelen opleverde, maar deze onderzoekers vermoeden dat het net een vorm van camouflage is.
Wetenschappers stomverbaasd: insect ruilt roze kleur in voor groen in amper 11 dagen
Heleen Vander Beken
Gepubliceerd:
Het gaat over de Arota festae, een sabelsprinkhaan die als blad vermomd is en van nature voorkomt in Panama, Colombia en Suriname. Het tropische insect is meestal groen, maar af en toe komen ze ook met een roze tintje voor.
"Verschillende soorten sabelsprinkhanen hebben een variant die door een 'foutje' in hun genen wat roder of rozer is", zegt Gerben Debruyn, evolutiebioloog in het Wybouw lab (Universiteit Gent). "Normaal gezien worden die roze geboren en blijven ze ook roze."
Op zo'n exemplaar botsten onderzoekers. Ze zagen een volwassen vrouwtje onder een lamp zitten bij het veldstation van het Smithsonian Tropical Research Institute, op Barro Colorado-eiland in Panama.
Ze vingen de sabelsprinkhaan en fotografeerden haar 30 dagen lang. Maar na 4 dagen vervaagde het roze van dit insect tot een pasteltint, op de 11e dag leek het roze nooit bestaan te hebben: er zat een volledig groene sabelsprinkhaan.
Kleurverandering komt vaker voor bij dieren, niet alleen in het snelle camouflagewerk van een kameleon (die in minder dan een halve minuut van kleur kan veranderen), maar ook bijvoorbeeld bij de hermelijn die zijn bruine zomervacht in de winter inruilt voor een wit winterkleed, om niet op te vallen in de sneeuw.
Normaal gezien verandert deze sabelsprinkhaan, voor zover onderzoekers al konden observeren, niet van kleur. Waarom nu dan wel? De onderzoekers zien 2 mogelijke verklaringen, beide verwant aan de situatie waarin dit exemplaar leefde.
Een eerste verklaring kan zijn dat het insect enkel nog door groene blaadjes omringd was en zijn camouflage niet meer werkte. Dan zou het roze dienen om "vertraagde vergroening" na te bootsen, een fenomeen bij sommige nieuwe tropische bladeren die felroze of rood kleuren voordat ze groen worden.
Op Barro Colorado-eiland heeft ongeveer een derde van de plantensoorten dit kenmerk het hele jaar door, wat betekent dat er continu roze bladeren zijn waar het gecamoufleerde insect zich in kan mengen. Al is dat natuurlijk nog maar een theorie.
"Je zou denken dat een felroze insect in een overwegend groen bos net zo opvalt voor roofdieren als een werker in een reflecterend vest. Het idee dat een insect geleidelijk van kleur verandert om gelijke tred te houden met de bladeren die het nabootst is een opmerkelijk voorbeeld van camouflage in actie", zegt doctor Matt Greenwell, een van de co-auteurs van de studie.
Een andere verklaring kan voeding zijn, want het insect kreeg groene blaadjes te eten. "Het kan zijn dat ze in hun normale omstandigheden roze blaadjes eten en dat ze die roze pigmenten verwerken in hun lichaam", zegt Debruyn. "Dat zien we ook bij flamingo's: als we flamingo’s anders voederen, dan gaan die hun roze kleur ook verliezen." Flamingo's krijgen hun kleur doordaat ze bepaalde garnalen en algen eten.
Maar of het nu gaat om z'n dieet of z'n camouflage: het roze lijkt toch niet zomaar een genetisch 'foutje'.
De studie werd uitgevoerd door onderzoekers van de Universiteit van St Andrews, de Universiteit van Reading, het Smithsonian Tropical Research Institute en de Universiteit van Amsterdam. De afbeeldingen komen uit de studie zelf: Wainwright, J. Benito, Zeke W.Rowe, Matthew P. Greenwell, Patrick G.Cannon, Nathan W.Bailey, and Graeme D.Ruxton. 2026. “Pink Cricket Club: Dramatic Color Change in a Neotropical Leaf-Masquerading Katydid (Arota Festae, Griffini, 1896).” Ecology107(3): e70333 .
