Topdiplomaat en voormalig Europees commissaris Etienne Davignon (93) zal zich voor de rechtbank moeten verantwoorden voor zijn betrokkenheid bij de moord op Patrice Lumumba. Dat heeft de raadkamer in Brussel beslist. Lumumba, de eerste premier van Congo, werd in 1961 vermoord. Davignon kan wel nog beroep aantekenen tegen de beslissing.
Etienne Davignon (93) doorverwezen naar rechtbank voor betrokkenheid bij dood Lumumba
In 2011 - 50 jaar na de dood van Lumumba - dienden zijn zonen een klacht in tegen 10 personen. Die waren volgens hen allemaal betrokken bij de moord op Lumumba op 17 januari 1961 in de provincie Katanga.
Het federaal parket onderzocht de zaak jarenlang en wil nu Etienne Davignon doorverwijzen naar de rechtbank "wegens deelname aan oorlogsmisdaden". Als enige van die 10 inderdaad, de rest is intussen al overleden.
De raadkamer heeft nu beslist om hem door te verwijzen naar de correctionele rechtbank. Hij zal zich moeten verantwoorden voor "onrechtmatige detentie en overdracht van een burger of krijgsgevangene; een krijgsgevangene onthouden van het recht op een eerlijk en onpartijdig proces en het toebrengen van vernederende en onmenselijke behandelingen".
Wat was de rol van Davignon?
Op het moment van de moord deed Davignon stage op het departement van Buitenlandse Zaken, als deel van de Congocel van minister van Buitenlandse Zaken Pierre Wigny. Ons land probeerde de regering van Lumumba te ondermijnen, en wilde dat de provincie Katanga zich zou afscheiden van het land.
Daar moest Davignon mee voor zorgen. In een verslag van de parlementaire onderzoekcommissie naar de moord wordt onder meer geschreven dat Davignon juridische argumenten moest aanleveren, zodat Lumumba afgezet kon worden. Na die commissie kwamen er excuses van de Belgische regering voor de betrokkenheid van Belgen bij de moord op Lumumba. Enkele jaren geleden kwamen er nogmaals excuses, op het moment dat de stoffelijke resten van Lumumba, zijnde één tand, werden teruggegeven aan Congo.
De vraag is hoe groot de rol van Davignon precies geweest is.
Herbeluister hier de aflevering van 'Onder ons: crimi' over de zaak-Lumumba
Gepubliceerd:
Volgens Ludo De Witte, Congokenner en schrijver van het boek "De moord op Lumumba", ging zijn rol veel verder dan wat de onderzoekscommissie ooit schreef.
Daarvoor verwijst hij onder meer naar telexen uit die periode. In september 1960 schreef Davignon bijvoorbeeld dat het een "primordiaal probleem schijnt te zijn Lumumba te verwijderen en eenheid van de Congolese leiders tegen hem te bereiken", aldus De Witte.
Een ander belangrijk element is de overbrenging van Lumumba naar Katanga, waar hij gemarteld en uiteindelijk vermoord werd. Buitenlandse Zaken zou zijn goedkeuring hebben gegeven voor die transfer, maar Davignon verklaarde later net het tegenovergestelde .
Na zijn rol in Congo werd Davignon kabinetschef op het kabinet Buitenlandse Zaken en later vicevoorzitter van de Europese Commissie. Daarnaast bekleedde Davignon tal van bestuursmandaten, onder andere bij de Generale Maatschappij en later Engie, en als voorzitter van Brussels Airlines. Hij werd in 2004 minister van Staat.
Wat betekent de beslissing?
Er zal nu dus een proces komen, al kan Davignon wel nog in beroep gaan tegen de beslissing.
In dat geval zal de Kamer van Inbeschuldigingstelling eerst nog een definitieve beslissing moeten nemen.
Stijn Vercruysse: "Eigenlijk wordt hier het koloniale systeem voor het gerecht gedaagd"
De familie van Lumumba reageert voorzichtig positief: "We zijn opgelucht, we hebben gekregen wat we gehoopt hebben. Het is een stap, we zijn een beetje verder op weg naar gerechtigheid", zegt zijn kleinzoon Yvan. Hij is naar eigen zeggen niet uit op wraak, wel op erkenning. "Het verlies van Lumumba, voor Congo en voor ons, weegt nog steeds." Hij denkt wel dat er sowieso nog een beroepsprocedure zal volgen.
