Op amper een maand voor de Hongaarse parlementsverkiezingen hinkt de partij van premier Viktor Orbán nog altijd achterop in de peilingen. Zijn uitdager Péter Magyar staat intussen al maandenlang aan de leiding, maar de race is volgens kenners nog lang niet gelopen. De peilingen zijn niet zo betrouwbaar, omdat ze cruciale districtszetels niet meten. "Die vallen nauwelijks te peilen."
Hongaarse premier Orbán ligt achter in de peilingen, maar race is nog lang niet gelopen
Dieter Ceustermans
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Een maand voor de Hongaarse parlementsverkiezingen staat uitdager Péter Magyar met zijn Tisza-partij al maandenlang aan de leiding in de peilingen, maar die peilingen zijn volgens expert Jan Balliauw (Egmontinstituut) maar beperkt betrouwbaar omdat ze de cruciale districtszetels niet meemeten.
Het kiessysteem, dat Orbán zelf in 2010 hervormde, bevoordeelt zijn Fidesz-partij: meer zetels worden beslist in landelijke districten waar Fidesz traditioneel sterker staat dan de oppositie.
Zelfs als Magyar wint, wacht hem een zware opdracht: hij heeft geen 2/3-meerderheid om de grondwet te wijzigen, en Orbán behoudt zijn greep op justitie en media. "Een Trumpiaanse wending waarbij hij de uitslag zou aanvechten, valt zeker niet uit te sluiten", aldus Balliauw.
De Hongaarse premier Orbán haalde gisteren naar aanleiding van de nationale feestdag in Hongarije alles uit de kast. Hij riep zijn aanhangers op om zich massaal bij het parlementsgebouw in de hoofdstad te verzamelen voor wat hij een 'vredesmars' noemde. Vele tienduizenden aanhangers gaven gehoor aan zijn oproep.
De campagne van Orbán draait helemaal om buitenlandse thema's: het verzet tegen Europese dictaten vanuit Brussel en het verzet tegen Oekraïne, dat door Orbán zelfs als een heuse militaire vijand wordt afgeschilderd. Alleen met een klinkende verkiezingszege van zijn partij Fidesz kan de stabiliteit gegarandeerd worden en de vrede bewaard, zo luidt het.
Amper een paar kilometer verderop liep het Heldenplein in Boedapest vol met aanhangers van Péter Magyar, die met zijn Tisza-partij de grote uitdager is van Viktor Orbán. Magyar legt de nadruk in zijn campagne vooral op binnenlandse thema's: de slechte economische toestand van Hongarije en de afnemende koopkracht van de Hongaren.
Ook benadrukt hij de nood aan verandering na 16 jaar Orbán en vindt hij dat Hongarije al te zeer geïsoleerd is geraakt binnen Europa.
Wat zijn de peilingen waard?
Volgens de peilingen raakt Péter Magyar vooral met die Orbán-moeheid een gevoelige snaar bij veel Hongaren. In december 2024 stak Tisza in de peilingen Fidesz voorbij als grootste partij en dat is sindsdien altijd zo gebleven. Maar de vraag is wat die peilingen waard zijn.
"Het probleem is dat die peilingen eigenlijk alleen relevant zijn voor de 93 nationale zetels in het Hongaarse parlement," zegt Jan Balliauw, expert Internationale Politiek aan het Egmontinstituut. "De overige 106 zetels worden verkozen in zogeheten 'districten met 1 afgevaardigde', waarbij de kandidaat met de meeste stemmen de zetel wint. En die meer lokale verkiezingen vallen nu eenmaal nauwelijks te peilen."
Het is veelzeggend genoeg Viktor Orbán zelf die na zijn eerste verkiezingsoverwinning in 2010 het kiessysteem in die zin heeft veranderd, met minder parlementszetels en meer van die districtszetels. Orbán scoort traditioneel beter in landelijke gebieden, terwijl de oppositie beter scoort in de grote steden. Het systeem van de districtszetels is dus nadrukkelijk in het voordeel van de Fidesz-partij van Orbán.
"Bovendien zijn er de afgelopen jaren veel jonge, veranderingsgezinde mensen vanuit het platteland naar de steden verhuisd," aldus Jan Balliauw. "Het wordt dus steeds moeilijker voor Magyar om ook in de meer landelijke gebieden en in de districten aan voldoende stemmen te geraken."
Zal Orbán een eventuele nederlaag accepteren?
Péter Magyar en Tisza moeten dus een heel overtuigende meerderheid behalen van het aantal nationale zetels om kans te maken op de overwinning. En zelfs als dat zou lukken, is het nog maar de vraag wat Viktor Orbán dan zal doen.
"Orbán heeft de afgelopen jaren het gerechtelijk apparaat zo hervormd dat er de facto van een onafhankelijke justitie geen sprake meer is," zegt Jan Balliauw. "Bovendien heeft hij de controle over nagenoeg alle Hongaarse media en heeft hij goede banden met de belangrijkste economische zwaargewichten. De vraag is dan ook of hij een eventuele nederlaag wel zou accepteren. Een Trumpiaanse wending waarbij hij de uitslag zou aanvechten, valt zeker niet uit te sluiten."
Premier Magyar? Geen eenvoudige opdracht
En wat als Péter Magyar en Tisza winnen en alles verloopt wel volgens het boekje? "Dan nog wacht er Magyar geen eenvoudige opdracht," zegt Jan Balliauw. "De economische toestand van Hongarije is erg problematisch en Magyar zal dan ook af te rekenen krijgen met een justitieapparaat en media die erg Orbán-gezind zijn en blijven. Om daar iets aan te kunnen veranderen, zou hij al een 2/3-meerderheid moeten behalen om zo de grondwet te kunnen aanpassen, maar dat is echt wel heel onwaarschijnlijk."
"En vergis je niet: Magyar is eigenlijk een beetje Fidesz-light," gaat Balliauw verder. "Hij is wat gematigder, maar hij is ook een echte nationalist en bijvoorbeeld ook gekant tegen het opnemen van vluchtelingen. Bij de vorige verkiezingen was er een uitgesproken Europeesgezinde coalitie, maar Magyar is zelf groot geworden binnen Fidesz en onder de vleugels van Orbán, dus ook hij zal zeker niet aan het handje lopen van de Europese machthebbers."
