Extra begeleiding voor klasgenootjes na dodelijke brand in As: hoe ga je om met verdriet van kleuters?

Inwoners van As zijn in rouw nadat afgelopen zaterdagnacht 2 kinderen zijn overleden bij een zware woningbrand in een woonwagen. Ze waren 6 en 8 jaar oud en ze lagen te slapen toen de brand uitbrak. De moeder en een 3e kindje liggen nog zwaargewond in het ziekenhuis. 

Gisterenavond werd een stille wake gehouden om steun te betuigen aan de familie. Er is ook een crowdfunding opgestart om het gezin te steunen. Die heeft intussen al meer dan 52.000 euro opgeleverd.

"Het zijn moeilijke, zware dagen voor onze gemeente", zegt burgemeester van As Tom Seurs (N-VA). "Onze gemeenschap lijdt hier enorm onder. Ik probeer als burgemeester mijn rol op te nemen, en als burgervader van onze gemeenschap op te treden om de familie bij te staan. Ik heb zelf ook 2 kinderen, dit is echt een menselijk drama."

Het meisje van 6 jaar ging naar de Gemeentelijke Basisschool in As. Daar worden de leerlingen en leerkrachten vandaag en de komende dagen opgevangen. 

"We hebben een rouwexpert geraadpleegd, die ons rouwboxen heeft gegeven", zegt Seurs. "Daarmee kunnen we knutselen om zo het gesprek op gang te brengen. Je voelt dat de emoties overal op school hoog zijn."

"Dat zijn kleuters en elke kleuter gaat er op zijn manier mee om. De ene wil graag praten, de andere zondert zich liever even af. Daarvoor hebben we een stille kamer ingericht waar ze samen met iemand anders even alleen kunnen zijn om het verdriet te verwerken."

Ouders die vragen hebben over hoe ze de situatie met hun kinderen kunnen bespreken, kunnen terecht bij de Opvoedingswinkel op Campus O³ in Genk. Ook organiseert de rouwtherapeute van de school volgende week een info-avond voor de ouders van medeleerlingen.

Volgens Manu Keirse, emeritus hoogleraar aan de KU Leuven en expert in verlies en verdriet, wordt de manier waarop een kind met zo'n drama omgaat sterk bepaald door de houding van de volwassenen rondom hem. Hij geeft enkele concrete handvaten over hoe we kinderen het beste kunnen ondersteunen in een periode van rouw.

Hoewel veel volwassenen de reflex hebben om kinderen te willen afschermen van de pijnlijke waarheid, waarschuwt Keirse dat dit juist averechts werkt. "Als volwassenen het onderwerp doodzwijgen, laten ze hen eigenlijk in eenzaamheid met hun verdriet afrekenen", legt Keirse uit. "Het geeft kinderen de boodschap dat verdriet iets is waar je ver van weg moet blijven, terwijl het om de hoek staat in ieders leven." 

In plaats van het onderwerp te vermijden, adviseert Keirse om samen met kinderen stil te staan bij de pijn. "Zo leer je hen dat verdriet samenhangt met verbondenheid: de pijn is er alleen omdat je zoveel van de ander hield", gaat de hoogleraar verder.

Een van de moeilijkste taken voor ouders en leerkrachten is uitleggen wat 'dood' precies betekent. Volgens Keirse moeten we de dood niet mooier maken dan ze is, maar juist eerlijke en correcte informatie geven. Hij adviseert om het uit te leggen aan de hand van 4 essentiële kenmerken:

1. De dood is voor altijd: wie vandaag overlijdt, komt morgen niet meer terug.

2. De dood is finaal: wie dood is, voelt zelf niets meer.

3. Alles wat leeft, gaat dood: bloemen, planten en dieren, maar ook mensen.

4. De dood heeft een reden: je gaat dood van iets, zoals een ziekte of een ongeluk. Dit is cruciaal om ongerustheid weg te nemen dat iedereen zomaar kan sterven.

Over de 'stille kamer' op de school is Keirse positief, mits er begeleiding is. "Men moet wel zorgen dat er in die stille kamer iemand is die op de vragen van die kleuters kan ingaan. Zonder begeleiding weet een kind immers vaak niet wat het met zijn emoties aan moet."

Voor de leerkrachten die de komende dagen de klasgesprekken leiden, reikt Keirse een 'sleutelbos' met 4 sleutels aan. "Met deze sleutels doe je alle deuren naar de toekomst van de kinderen open: luister naar de kinderen, geef correcte informatie, omring ze met warmte en genegenheid én bewaar de herinneringen."