De Verenigde Staten hebben afgelopen nacht beslist dat ze tijdelijk de sancties opheffen tegen wie Russische olie koopt die al op een schip is geladen. Daarmee hopen ze de wereldwijde prijzen te temperen. Maar werkt dat wel? En speel je daarmee niet vooral de Russen in de kaart?
VS gooit sancties op Russische olie overboord om prijspaniek te bedwingen
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Waar gaat dit over?
De Verenigde Staten hebben een tweede tijdelijke vergunning geleverd die landen toestaat om Russische olie en petroleum te kopen die momenteel op schepen op zee is geladen.
De toestemming geldt enkel voor olie die vóór 12 maart geladen is en is van kracht tot 11 april.
De VS hoopt ermee de druk op de olieprijzen te temperen.
Dus er drijven schepen vol Russische olie rond? Hoe zit dat precies?
"Dat is een soort drijvende opslag", legt professor energiepolitiek Thijs Van de Graaf () uit in De Ochtend op Radio 1. "Als je als olieproducerend land je olie niet makkelijk meer verkocht krijgt, vanwege bijvoorbeeld sancties, heb je vaak geen andere keuze dan die op te slaan op verschillende plaatsen. Dat kan aan land, maar gebeurt soms ook op tankers."
Die geladen olietankers liggen dan ergens voor anker, te wachten op een koper. "Die liggen niet allemaal in Russische havens, ook elders in de wereld. Maar ze moeten natuurlijk een koper vinden. Dat was tot voor kort niet gemakkelijk voor de Russen."
VS staat aankoop van Russische olie tijdelijk weer toe: "Goed nieuws voor Poetin"
Maar dat wordt nu dus wel eenvoudiger: wat passen de Amerikanen aan?
"Ze versoepelen hun sanctieregime. Want wat hield die Russische olie tegen? Dat waren Amerikaanse sancties tegen de kopers van die olie. Dat gaat dan over landen als India, China, andere landen in Azië, die de laatste jaren in het gat gesprongen zijn dat Europa gelaten heeft en meer Russische olie zijn beginnen aan te kopen."
"Zowel de EU als de VS hebben dan gezegd: we gaan die achterpoortjes sluiten, iedereen die Russische olie aankoopt, loopt tegen financiële sancties aan, vooral vanwege de VS."
Die vallen nu weg, dus landen als India en China zullen hier gebruik van maken?
Uiteraard. Zij zijn dan ook het hardst getroffen door de blokkering van de bij Iran, zegt Van de Graaf. "80 tot 90 procent van de olie- en gasexporten uit de Perzische Golfregio gingen naar Azië."
Die extra Russische olie is goed voor 6 dagen. Het is een aanzienlijke injectie, maar je vangt er dus niet zoveel dagen verstoring mee op
Thijs Van de Graaf, professor energiepolitiek aan de UGent
"Die landen kijken nu aan tegen mogelijke tekorten. Maar zij kochten in het verleden ook veel Russische olie aan. Washington heeft beide zaken met elkaar verbonden, met in hun achterhoofd de bezorgdheid over de stijgende olieprijzen."
Zal dit een verschil maken voor de prijs?
"Dan moet je kijken naar de volumes die er mogelijk extra op de markt komen, die er voordien niet waren. Dat is toch een aanzienlijke hoeveelheid. Het zou gaan om 120 miljoen vaten."
Anderzijds, en ter vergelijking: woensdag was er het bericht dat er strategische voorraden zouden worden vrijgegeven ten belope van 400 miljoen vaten. En normaal worden er zo'n 20 miljoen vaten per dag door de Straat van Hormuz vervoerd.
"Dus die extra Russische olie is goed voor 6 dagen. Het is een aanzienlijke injectie, maar je vangt er dus niet zoveel dagen verstoring mee op. Dat verklaart wellicht waarom de olieprijzen niet zo fel gedaald zijn en nog altijd meer dan 100 dollar per vat kosten."
Dit is dus ook goed nieuws voor Rusland?
"Dit is inderdaad goed nieuws voor Poetin en het Kremlin en slecht nieuws voor Oekraïne", weet Van de Graaf. "We zagen de voorbije weken al dat de Russische inkomsten uit zijn gestegen. Er worden bedragen genoemd van 600-700 miljoen euro extra in die eerste 2 weken van de oorlog tegen Iran. En dat was nog vóór de sancties versoepeld werden."
Je ziet dat Washington allerlei dingen probeert om die geest van hoge olieprijzen weer in de fles te krijgen
Thijs Van de Graaf, professor energiepolitiek aan de UGent
De Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent beweerde dat dit "de Russische overheid geen aanzienlijk financieel voordeel zal opleveren". Van de Graaf is het daar hoegenaamd niet mee eens.
"Ik denk dat dit ingegeven is door paniek in de VS. Ook de binnenlandse olieprijzen zijn daar namelijk gestegen. Vandaar de vrijgave van reserves, de versoepeling van sancties en het gepraat over escortes van tankers door de straat van Hormuz. Je ziet dat Washington allerlei dingen probeert om die geest van hoge olieprijzen weer in de fles te krijgen."
Wat zal de EU nu met haar sancties doen?
"Wij hebben hier zelf een verbod op olie-invoer uit Rusland, met uitzondering van een kleine pijpleiding die loopt via Oekraïne naar Hongarije en Slovakije. Maar die pijpleiding is momenteel ook buiten gebruik."
"Eind vorig jaar heeft Europa beslist om ook uit Russisch gas te stappen. Dat gebeurt geleidelijk. Vanaf april mag er geen Russisch vloeibaar gas meer binnenkomen onder kortetermijncontracten. Ik kan mij voorstellen dat er stemmen zullen opduiken om dat tijdspad te herzien als deze crisis blijft aanslepen. Of dat een goed idee zou zijn, is een andere zaak."
