Volgens N-VA-fractieleider in het federaal parlement Axel Ronse is België een van de weinige landen waar je met deeltijds werk toch vervroegd met pensioen kan. Dat zei hij in De Afspraak, naar aanleiding van de heisa rond uitspraken van partijgenoot en minister van Pensioenen Jan Jambon. "Eigenlijk is haast het omgekeerde waar", zegt OESO-pensioenexpert Wouter De Tavernier. Maar ons land is wel soepel als het op de pensioenmalus aankomt.
Is België echt een van de weinige landen waar je met vervroegd pensioen kan als je deeltijds werkt?
Anne Vanrenterghem
Gepubliceerd:
In het kort:
Het is niet zo dat België één van de weinige landen is waar je vervroegd met pensioen kan als je deeltijds werkte. Want veel landen maken geen onderscheid tussen voltijds en deeltijds werk bij vervroegd pensioen.
Wie deeltijds werkte zal in ons land wel minder vaak een pensioenmalus, en dus minder pensioen krijgen dan in andere landen.
De federale regering verandert de regels om met vervroegd pensioen te gaan. De wettelijke pensioenleeftijd wordt 67. Maar je kan bijvoorbeeld nog altijd met pensioen op 63 jaar, als je minimaal 42 loopbaanjaren hebt.
Maar wat is een 'loopbaanjaar'? Vroeger moest je 104 gewerkte of gelijkgestelde dagen kunnen voorleggen om een jaar als 'loopbaanjaar' te laten tellen. Dat wordt nu opgetrokken tot 156 dagen. Dat betekent in de praktijk vaak: minstens halftijds gewerkt hebben.
Vroeger pensioen betekent soms minder pensioen
Als aan de loopbaanvoorwaarde voor vervroegd pensioen voldaan is, is het wel nog mogelijk dat je een malus krijgt. Minder pensioen dus. Ook daar is geregeld hoeveel je minimaal gewerkt moet hebben om die malus te kunnen ontlopen. Op 42 loopbaanjaren vraagt men bijvoorbeeld dat je 35 loopbaanjaren hebt en 7020 effectief gewerkte dagen. Ziekte of zorgperiodes worden ook meegeteld.
Federaal minister van Pensioenen Jan Jambon (N-VA) verduidelijkte in het parlement nog eens dat ongeveer de helft van de mensen met vervroegd pensioen gaat. Maar slechts 23 procent van die mensen zou getroffen zijn door de nieuwe, strengere regels rond de malus.
"Mits een beetje langer werken krijgen ze geen malus en dat is dan eventueel het gedragseffect", zei de minister. De federale regering hoopt dus dat mensen hun gedrag gaan aanpassen in de zin dat ze langer zullen blijven werken.
1. Heel wat landen laten wel degelijk vervroegd pensioen toe na deeltijds werk
Over naar De Afspraak deze week. Daar kwam N-VA-fractieleider Axel Ronse de pensioenhervorming verdedigen. Er moet iets veranderen want het systeem kraakt en ons systeem blijft nog altijd erg soepel, was de boodschap. Ronse gaf daarbij enkele voorbeelden. "We zijn een van de enige landen, waar je deeltijds kan werken, gedurende 35 jaar op een carrière van 42 jaar, waarbij je nog altijd niet op je wettelijke pensioenleeftijd moet gaan", zei hij.
In twee derde van de landen met vervroegd pensioen is er geen verschil tussen voltijds en deeltijds werk
Wouter De Tavernier, Pensioenexpert OESO
Maar dat ons land uniek is in de mogelijkheid tot vervroegd pensioen voor wie deeltijds werkte, klopt niet volgens pensioenexpert bij de OESO Wouter De Tavernier. "Het is haast het omgekeerde van wat Axel Ronse zegt", zegt De Tavernier.
Naar aanleiding van de uitspraak dook hij in de cijfers van 27 landen die een pensioensysteem hebben dat vergelijkbaar is met de Belgische eerste pijler. "In twee derden van de landen waar vervroegd pensioen mogelijk is, is er geen verschil tussen voltijds en deeltijds werk in het recht op vervroegd pensioen", zegt De Tavernier.
2. België is een van de soepelste landen als het over de pensioenmalus gaat
Volgens Axel Ronse (N-VA) krijg je in heel veel landen sowieso een pensioenmalus als je met vervroegd pensioen gaat, ongeacht of je voltijds of deeltijds hebt gewerkt. Een pensioenmalus betekent dat je een deel van je pensioen moet inleveren als je vervroegd met pensioen gaat, met onvoldoende gewerkte jaren op de teller.
"Denk bijvoorbeeld aan Oostenrijk. In vergelijking met andere landen die dergelijke systemen hebben, bieden wij een redelijke uitweg zodat ook mensen die veel deeltijds gewerkt hebben nog steeds vervroegd kunnen gaan, zonder malus", verduidelijkte Ronse aan onze redactie.
"De geest van mijn uitspraak blijft dus nog altijd dat we de soepelste zijn wat betreft vervroegd pensioen en deeltijds werk. Maar dat komt inderdaad doordat we het minst afromen van pensioen als het vroeger wordt opgenomen."
We zijn één van de soepelste landen als het op de malus aan komt
Wouter De Tavernier, Pensioenexpert OESO
Als het gaat over het systeem van de pensioenmalus, mogen we ons land op dit moment inderdaad wel bij een van de soepelste rekenen. "België is een van de weinige landen die nog geen pensioenmalus had. Van de 38 OESO-landen zijn er maar 3 die geen malus hebben op dit moment: België, Luxemburg en Hongarije specifiek voor vrouwen want mannen kunnen er niet vervroegd met pensioen", zegt De Tavernier. De Belgische federale regering voert nu dus wel een malus in.
Een land als Oostenrijk bijvoorbeeld heeft inderdaad een malus - van 5,1 procent per jaar bij vervroegd pensioen - zonder mogelijkheid om die te ontlopen.
"Daarnaast heb je ook enkele landen die een malus hebben, maar die niet toepassen mits een bepaalde loopbaanduur: Griekenland en Slovenië (40 jaar), Frankrijk (43 jaar), Duitsland (45 jaar) en Portugal (46 jaar)".
In België kan je dus nog altijd zonder malus met vervroegd pensioen op 63 jaar als je 42 gewerkte jaren of gelijkgestelde periodes hebt, met nog de mogelijkheid dat je 7 jaar werkloos was. Daarmee is België relatief soepel in de voorwaarden voor vervroegd pensioen.
3. De loopbanen in ons land zijn opvallend kort
Axel Ronse benadrukt nog dat de loopbanen in België sowieso aan de korte kant zijn, in vergelijking met andere landen. Hij verwijst daarvoor naar Eurostat-gegevens .
"Dat klopt", zegt De Tavernier. De OESO deed onderzoek vanuit een andere benadering dan Eurostat maar met gelijkaardige resultaten. "België zit in het staartje van de groep. Voor mannen scoort enkel Spanje lager. Voor vrouwen laten we alleen Mediterraanse en Latijns-Amerikaanse landen achter ons."
Vervroegd pensioen is verre van de enige verklaring voor korte loopbanen
Wouter De Tavernier, Pensioenexpert OESO
Maar De Tavernier nuanceert wel de link met vervroegd pensioen. "Dat is verre van de enige verklaring. Gemiddeld bestaat ongeveer een derde van de Belgische loopbanen die in rekening worden genomen in het pensioen uit gelijkgestelde periodes, waarin mensen dus niet betaald werken zoals bijvoorbeeld bij zorgverlof of ziekte.
Een andere factor is opleiding: hoe meer mensen een hogere opleiding volgen, hoe later ze op de arbeidsmarkt terechtkomen. Een laatste factor zijn mensen die een tijdlang geen betaald werk doen maar ook geen uitkering ontvangen, denk dan vooral aan huisvrouwen."
Het is dus niet alleen de mogelijkheid tot vervroegd pensioen die leidt tot kortere carrières. Maar het feit blijft: onze loopbanen zijn kort. Vraag blijft of de nieuwe maatregelen er echt voor zullen zorgen dat loopbanen langer worden, want de job moet ook werkbaar blijven op hogere leeftijd.
Wat de maatregelen zelf betreft: ook in veel andere landen kan je ook als deeltijds werkende nog vervroegd met pensioen. Maar in sommige landen zijn de voorwaarden daarvoor strenger dan in België en heel wat landen romen meer af van het bedrag van je vervroegde pensioen dan in België het geval is.
