Je kind begrijpt je beter als je met een hoge stem en verkleinwoorden praat. Je boodschap is helderder en het zorgt ervoor dat kinderen langer luisteren. "De typische 'je'-klank op het einde van een verkleinwoord zorgt voor herkenbaarheid", zegt professor Taalkunde Chris De Wulf (UA). Kinderlijk praten tegen ouderen is dan weer geen goed idee.
Waarom praten we anders tegen kinderen? "Ze verstaan ons beter met verkleinwoorden en een hoge stem"
Rosalie Legrand
Gepubliceerd:
Elke woensdag gaat Peter Van de Veire in 'Goeiemorgen Morgen!' op Radio 2 samen met professor Taalkunde Chris De Wulf (UAntwerpen) op zoek naar de eigenheid van onze taal. Meer weten? Vorige keer vertelde hij waarom we zoveel grappige uitspraken voor taboes kennen.
We stemmen ons taalgebruik af op wat het kind aankan. Dat doen we door eenvoudigere taal te gebruiken. Simpelere zinsconstructies zetten kinderen aan om zelf zinnen te maken. We vervoegen minder, bijvoorbeeld. “Kijk, bal” en niet “Kijk naar de bal”.
Een hogere stem en levendige intonatie helpen om aandacht te trekken en te houden. "We doen dat onbewust, maar het is nodig. Zo zorgen we ervoor dat een kind goed luistert en blijft luisteren", zegt professor De Wulf. "Het zorgt ook voor een affectieve relatie. Die hoge stem en levendige intonatie klinken vriendelijker dan een lagere, eentonige stem."
Ook een goede intonatie helpt bij het onderscheiden van belangrijke woorden. In “Wáár is het béértje?” horen kinderen meteen waar de zin over gaat. ‘Waar’ en ‘beer’ zijn het belangrijkst. "Kinderen kunnen zo beter begrijpen waar het om gaat. Ook als ze nog niet zo taalvaardig zijn."
Ook verkleinwoorden spelen een rol. "Die benadrukken wat het zelfstandig naamwoord in de zin is. Dat zijn namelijk meestal de belangrijkste woorden in een zin. De '–je' op het einde zorgt voor een soort regelmaat. Omdat ze allemaal die uitgang hebben kunnen kinderen ze makkelijker onderscheiden. Het zorgt er opnieuw voor dat kinderen de essentie van een zin makkelijker herkennen."
Het gebruik van verkleinwoorden klinkt ook liever. Als je zegt ‘handen wassen’ tegen een kind, of ‘handjes wassen’, dan lijkt het tweede toch leuker en vriendelijker. Volgens professor De Wulf helpt dat om een goede band op te bouwen.
"Die middelen verhogen de verstaanbaarheid. De vriendelijke toon helpt de heel kleine kinderen om de taal te begrijpen. Naarmate het kind ouder wordt, moet het wel meer variatie in soorten taalgebruik krijgen", benadrukt hij.
Ouderen ergeren zich eraan
We hebben soms de reflex om kindertaal ook te gebruiken in gesprekken met oudere mensen. Vooral in een zorgsituatie zoals een ziekenhuis of woonzorgcentrum. Maar dat zorgt volgens De Wulf vooral voor ergernis.
"Voor iemand die hardhorig is kan het nodig zijn om duidelijk en met een levendige intonatie te spreken. We doen dat zo vaak dat het een gewoonte wordt om zo tegen ouderen te spreken. Dan gaan we al snel overdrijven en tegen hen spreken als een kind."
Echte kindertaal gebruiken bij ouderen kan net schadelijk zijn voor de gewoonte. "Hulpmiddeltjes zoals die verkleinwoorden, eenvoudigere zinsconstructies of veel herhaling zijn nergens voor nodig. Dat is niet met slechte bedoelingen. Maar oudere mensen voelen zich minder serieus genomen en hebben er een hekel aan", waarschuwt professor De Wulf.
