Minister van Defensie Theo Francken (N-VA) wil landen in de Golfregio helpen bij de verdediging tegen aanvallen uit Iran. Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben ons land om hulp gevraagd. Een definitieve beslissing daarover is er nog niet. "Het is vooral een symbolische vraag, mét een symbolisch antwoord", zegt onze defensie-expert Jens Franssen. "Dat stafchef Vansina enkele maanden geleden nog naar Saudi-Arabië trok én dat een economische handelsmissie op til is, speelt ook mee".
Waarom het niet hoeft te verwonderen dat Saudi-Arabië net nu militaire hulp vraagt aan België
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
"Saudi-Arabië heeft ons land om steun gevraagd in de verdediging tegen Iraanse aanvallen", dat zei minister van Defensie Theo Francken (N-VA) woensdag in de Kamer. Aan het Franstalige Bel-RTL bevestigde Francken dat hij op die vraag van de Saudi's wil ingaan. Ook premier Bart De Wever bevestigt dat aan VRT NWS.
"Ik ben er absoluut voorstander van een bondgenoot te steunen. We moeten dat doen. Als partners worden aangevallen en als ze om hulp vragen, moeten we ja zeggen", zegt Francken. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) sluit zich daarbij aan: "het gaat hier niet om een oorlogsdeelname, maar uitsluitend defensieve ondersteuning".
Bij de federale regeringspartijen CD&V en Vooruit horen we een andere toon. "Wij hebben niets te zoeken in Saudi-Arabië", zeggen de voorzitters Sammy Mahdi (CD&V) en Conner Rousseau (Vooruit) aan VRT NWS. "Wij moeten niet meestappen in de oorlogsretoriek van Trump en het plannetje dat hij heeft bedisseld met Netanyahu, zonder dat ze weten waar dit moet eindigen", zegt Mahdi.
Ook Vooruit wijst naar die onduidelijke exitstrategie van de Verenigde Staten en Israël, én dat de geen -landen zijn. "We weten niet in welk spel we gaan meespelen", zegt Rousseau. "In mijn wereldbeeld is Saudi-Arabië geen bondgenoot, kijk hoe ze omgaan met vrouwenrechten."
Toch lijkt de hulpvraag van de Saudi's aan ons land niet uit het niets te komen. Maar eerst: wat houdt die hulpvraag in?
Geen militairen, wel droneafweer en kennis
Francken en De Wever benadrukken dat de vraag om hulp van beide landen defensief is. Het zou vooral gaan om hulp bij het verdedigen tegen drone-aanvallen. Die indruk wekte Bernard Phaleg, directeur-generaal Materiële Middelen bij Defensie, alleszins toen hij donderdag de vraag voorgeschoteld kreeg in De Ochtend.
We willen onder geen beding in de oorlog stappen, het gaat over defensieve maatregelen
Premier Bart De Wever (N-VA)
Ook De Wever hint in die richting. "We zullen geen militairen sturen, wel bijvoorbeeld systemen om drones neer te schieten. We willen onder geen beding in de oorlog stappen. Het gaat over defensieve maatregelen, geen offensieve."
Bart De Wever over mogelijke militaire steun
Een van de mogelijkheden is dus dat België droneafweer levert aan Saudi-Arabië. Zoals het PIORUN-luchtverdedigingssysteem dat Defensie onlangs in ontvangst mocht nemen. Daarmee kunnen laagvliegende vliegtuigen, helikopters en drones neergehaald worden.
Al denkt defensie- en Midden-Oostenexpert bij VRT NWS Jens Franssen dat het op termijn ook om opleidingen en het delen van kennis kan gaan. "Saudi-Arabië heeft op militair vlak heel wat hoogtechnologisch materieel, maar het ontbreekt het leger soms aan expertise en kennis. Het Belgisch leger heeft een lange en internationale traditie in het opleiden van officieren", zegt Franssen.
Jens Franssen: "Eerder symbolische vraag"
Franssen ziet op langere termijn ook een rol voor België in de bestrijding van zeemijnen in de , mochten die er al aanwezig zijn. "Daarvoor is het nog te vroeg in de oorlog", verduidelijkt hij.
"Eerst moet in de zeestraat de veiligheid gegarandeerd kunnen worden. Zeker omdat mijnenbestrijders heel erg kwetsbare schepen zijn. Anderzijds zijn onze fregatten, die mijnenbestrijdingsschepen kunnen verdedigen, nu nog niet operationeel om ingezet te worden in het Midden-Oosten."
Defensie-expert Jens Franssen over de hulpvraag van Saudi-Arabië
Volgens Franssen is de vraag van Saudi-Arabië dan ook eerder symbolisch. "De zenuwachtigheid groeit bij de Golfstaten, ook bij Saudi-Arabië. Het land blijft bestookt worden met Iraanse raketten en drones, vooral op olie-installaties en militaire bases. Met de hulpvraag wil het land tonen dat het sterke partners heeft, waarop het kan rekenen. Het wil zien wie bondgenoten zijn in tijd van nood".
Stil bezoek aan Saudisch defensiebedrijf
Dat bepaalde regeringspartijen nu zo snel lijken in te stemmen met die vraag van Saudi-Arabië is volgens Franssen geen verrassing. Zo bezocht Chef Defensie Frederik Vansina eind november nog SAMI, een Saudisch defensiebedrijf dat eigendom is van de staat. "Generaal Vansina had er ook een onderhoud met de Saudische Stafchef, vertellen bronnen me", aldus Franssen.
Een bezoek dat onder de radar moest blijven, want zowel Defensie als Vansina communiceerden er niet publiekelijk over. Toch postte het Saudisch defensiebedrijf SAMI op X een korte video van het bezoek.
Saudi-Arabië en België zoeken steeds meer toenadering
"We zien dat België en Saudi-Arabië toenadering zoeken tot elkaar, ook op militair vlak", verduidelijkt Franssen. "Dat proces loopt. Tegelijk is Saudi-Arabië - een grote energiespeler - zich goed bewust dat mogelijke samenwerkingen voor België strategisch belangrijk zijn."
"Het land is een van de belangrijkste politieke spelers in de en heeft met de grote olieproductie een groot economisch en strategisch belang", zegt Franssen. "Dat ziet onze regering ook in." Zo noemen De Wever en Francken Saudi-Arabië steevast een "bondgenoot" en "partner".
"De wereld waarin we leven is een wereld die herbewapent en dat is voor ons ook een opportuniteit", zegt De Wever vandaag op de 1e Belgische defensiebeurs 'Bedex' in Brussel. "Het is misschien bitter, maar het is gewoon de waarheid. We hebben prachtige bedrijven, dus het is voor ons een kans. We moeten nu internationale partnerschappen sluiten en vandaag laten zien wat we kunnen."
Militaire steun voor economische deals?
Bovendien staat er dit najaar ook een belangrijke economische handelsmissie naar Saudi-Arabië op de agenda. "Mocht België de hulpvraag nu weigeren, zullen de Saudi's dat ongetwijfeld opnieuw aanbrengen op de handelsmissie wanneer belangrijke akkoorden en samenwerkingen gesloten moeten worden", zegt Franssen.
Al denkt Mahdi dat we ons niet door dit soort voor-wat-hoort-wat-retoriek mogen laten leiden. "De houding dat we moeten meestappen in een oorlog in ruil voor mooie economische deals past niet bij het moreel kompas van een christendemocraat", zegt Mahdi in Villa Politica.
"Het is een excuus om te kunnen doen wat sommigen graag zien gebeuren: vechten tegen de ayatollahs en voor de rechten van vrouwen. Tegelijk hebben we er geen probleem mee om met de Taliban te onderhandelen over het terugsturen van Afghanen", wijst Mahdi naar de gesprekken van N-VA-minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt met het Afghaanse regime.
Wat dus het definitieve antwoord zal zijn naar de Golfstaten is nog koffiedik kijken. Zowel Francken, De Wever als Prévot benadrukken dat ze de vraag van de Saudi's nog moeten bespreken met de regering. "Er is nog geen beslissing genomen. We gaan ons zeker niet laten meesleuren in deze oorlog, die wat mij betreft zeer ondoordacht is", zegt De Wever nog.
