"Ik rij meer dan een uur om zodat ik de snelweg niet op moet": zangeres LEEZ worstelt met paniekaanvallen

Zangeres Lisa Van Rossem alias LEEZ worstelt al jaren met paniekaanvallen. "Plots lijkt het alsof ik even niet aanwezig ben. Ik krijg een warme gloed vanbinnen, omdat ik van iets verschiet dat er niet is. Vanaf het moment dat ik dat onnozel klein tikje krijg, ben ik vertrokken."

Van Rossem heeft een lange tijd geen aanvallen gehad. "Mijn eerste aanval kreeg ik rond mijn 24. Later had ik er 7 jaar geen last van." Tot ze vorig jaar serieus van de trap viel. De dag nadien vertrok ze op reis met de wagen. "Ik zat aan het stuur en plots was het daar weer. Nu ben ik er terug een jaar mee aan het worstelen."

Haar trigger zijn autosnelwegen. "Het gaat sneller. Er zijn meer auto’s die je passeren. Ik weet nooit waar ik moet kijken. En het wordt allemaal erger als er geen pechstrook is."

'Als ik nu iets krijg, kan ik me niet veilig aan de kant zetten', denkt Van Rossem dan. Daarom vermijdt ze te allen tijde snelwegen zonder pechstrook. "Ik rij liever meer dan een uur om."

Marieke Impens is klinisch psycholoog. Je kent haar uit het tv-programma 'Gene paniek' met Philippe Geubels. Ze bevestigt dat meer dan 50 procent zijn eerste paniekaanval in de wagen krijgt. "Dat is dé plek waar je lichaam je niet in de steek mag laten. Je zit aan een stuur, je kan niet weg, er is verkeer rondom je, je moet alert zijn, je mag zeker geen hartstilstand krijgen of flauwvallen… Dat is de plek waar iemand denkt: 'Nu moet mijn lichaam in form zijn'. Als je dan rare dingen voelt, is de stap naar 'Oei, ik val flauw' of 'Oei, ik krijg iets aan mijn hart' natuurlijk snel gezet. Daar is die paniekaanval."

"Sommige mensen zijn bang voor honden of hoogtes", legt Impens uit. "Dat zijn zichtbare, duidelijke en externe angsten. Mensen met paniekaanvallen zijn niet bang voor iets extern, maar voor iets intern. Iets wat ze vanbinnen voelen in hun lichaam. Dat kan zijn dat je merkt dat je hart wat sneller slaat, of dat je het warm krijgt, of dat je duizelig wordt… Je voelt iets in je lichaam. Er komt een punt waarop je zegt: 'Dit vertrouw ik niet meer.'"

Dat punt is een paniekaanval. "Mensen denken dat ze een hartstilstand gaan krijgen, dat ze gaan flauwvallen, dat ze gaan flippen…" Ze zijn bang om de controle over zichzelf te verliezen. "Anderen denken dat ze gaan stikken. Of het is een combinatie van die dingen."

Je lichaam doet iets waardoor je angstig wordt en door angst komt het stresshormoon vrij. "Je gaat dus nog meer hartslag voelen, duizelig worden en schrik krijgen. Door bang te zijn van de angst en de interne sensatie, gaat die alleen maar erger worden." Tot op het punt dat je lichaam naar zijn hoogste niveau gaat dat mogelijk is.

Volgens Impens is het belangrijk te weten dat ons lichaam perfect in staat is om angst aan te kunnen. "Wanneer onze aanval naar het hoogste niveau gaat, is dat onaangenaam. Maar we kunnen niet angstiger worden dan zo'n paniekaanval. Dat is het plafond. We zullen dus nooit flauwvallen of een hartstilstand krijgen.”

Impens is duidelijk: "Angst is een emotie die iedereen heeft en die je altijd zal tegenkomen, maar je kan absoluut van paniekaanvallen af geraken.”

"Als iemand bang is van honden, geef je die de ervaring 'een hond bijt niet'. We testen dat tot die persoon doorheeft dat je een hond kan vertrouwen. Door dat te ervaren, herprogrammeert ons brein zich. Op den duur reageer je niet meer angstig op honden.”

Bij paniekaanvallen oefen je niet met honden, wel met interne sensaties. 'We hyperventileren expres. We laten mensen expres duizelig worden. Of je krijgt het expres heel erg warm, als dat de trigger is voor je aanvallen."

Door je lichaam vaak tegen te komen, merk je dat je je lichaam kan vertrouwen. "En uiteindelijk herprogrammeert je brein zich ook hier."

Volgens Impens is het normaal dat mensen met paniekaanvallen zoeken naar trucjes die hen een houvast bieden. Zo geeft Van Rossem aan dat ze liever een uur omrijdt dan langs een snelweg zonder pechstrook. "Je leert jezelf aan dat rijden met een pechstrook veilig is, maar op hetzelfde moment leer je dat rijden zonder pechstrook onveilig is. Hoe meer je jezelf beperkt tot rijden met pechstrook, hoe banger je wordt voor rijden zonder.”

Mensen denken er goed aan te doen hun trucjes te gebruiken, maar dat zijn juist de boosdoeners. De angst krijgt zo vrij spel. “Zelfs ademhalingsoefeningen lijken onschuldig, maar eigenlijk leer je je aan dat je het mét een ademhalingsoefening wel kan, maar zonder je lichaam niet meer te vertrouwen is. En dat is net het belangrijkste, dat je je lichaam weer leert vertrouwen.”