Eén telefoontje van de koning: hoe Filip crisis na crisis helpt achter de schermen

Bij een bezoekje deze week aan de vrijwilligers van het Crisiscentrum - het logistieke hart van de repatriëringsoperaties - nam minister Prévot het woord en had hij woorden van lof voor de persoonlijke tussenkomst van onze koning.

"Minder van onze landgenoten moesten bij hun repatriëring de lange busreis naar Oman afleggen. Hartelijke dank, sire."

Filip leek zich wat ongemakkelijk te voelen bij zoveel lof. Typisch. De koning is gesteld op discretie.

Maar door Prévot lag het plots open en bloot: met enkele koninklijke telefoontjes binnen zijn netwerk had Filip de zaken in beweging gebracht. Hoewel de rol van de koning politiek strikt is afgebakend, kan hij via soft diplomacy - zachte macht - wel degelijk gewicht in de schaal leggen.

Filip belde met 6 landen: Koeweit, de Verenigde Arabische Emiraten, Oman, Jordanië, Qatar en Bahrein. Op eigen vraag en op vraag van Buitenlandse Zaken. De koning wilde zijn solidariteit met de Golfregio benadrukken.

Langs je neus weg kun je dan al eens om een gunst vragen. Ons kent ons. En Filip kent best wat mensen in het Midden-Oosten.

De band met Jordanië ligt voor de hand, met collega's koning Abdullah en koningin Rania.

Die met pakweg Qatar is minder vanzelfsprekend, maar de huidige Belgische ambassadeur in Doha, Eugène Crijns, was 7 jaar lang politiek en diplomatiek adviseur van Filip. De wereldpolitiek is een schaakbord waarop je strategisch pionnen inzet en verzet. 

Dat gigantische netwerk wordt zorgvuldig opgebouwd. Filip leidde als kroonprins gedurende 20 jaar 85 handelsmissies, onder meer naar Saudi-Arabië en Egypte.

Onder zijn voorzitterschap mikte men op 4 buitenlandse bezoeken per jaar. Ter vergelijking: onder prinses Astrid, en straks prinses Elisabeth, ligt het gemiddelde rond 2 per jaar.

Een handelsmissie is topsport. Honderden handjes schudden op recepties, tientallen bezoeken afleggen in enkele dagen tijd. Het resultaat laat soms op zich wachten, maar het opent deuren – bij buitenlandse bedrijven én bij hoogwaardigheidsbekleders. 

Is het dan zo simpel om op cruciale momenten je contactenlijst op je smartphone te openen? Nee.

De koning kan niet zomaar op eigen houtje handelen. Hij moet 'gedekt' zijn door (of de steun hebben van) de regering. Dat kan bijvoorbeeld via de audiënties op maandag met de premier, waarin de agenda van de week wordt overlopen.

Buitenlandse Zaken doet vervolgens het voorbereidende werk (polsen, afspraken vastleggen) en daarna voert de koning het gesprek.

Het is niet de eerste keer dat Filip bemiddelt of zich als troef laat uitspelen. Een bloemlezing.

Een bijzonder onderonsje in januari op het Wereld Economisch Forum van Davos: premier Bart De Wever met koning Filip in gesprek met de Amerikaanse president Donald Trump en zijn minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio.

Een kwartiertje, langer duurt het niet. Over de inhoud worden geen details gelost, hoewel De Wever beloofde dat hij de kwestie-Groenland zou aankaarten. Trump aast op het eiland. Voor België is dat een rode vlag.

De ontmoeting was al geregeld voor de hele Groenlandheisa. Dat ze doorging, is louter te danken aan de koning.

Na technische problemen met zijn vliegtuig moet Trump op het laatste nippertje schuiven in zijn agenda. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz ziet zijn afspraak in Davos geschrapt, onze koning niet. De Amerikaanse president is en blijft gefascineerd door koningshuizen.

Noem het de charme van Filip, die Trump enkele maanden na zijn 1e inauguratie meteen uitnodigt op de koffie.

We schrijven 24 mei 2017. Trump is dan net in Brussel voor een bezoek aan het NAVO-hoofdkwartier. Eerste, veelzeggende stop: het paleis voor "een zeer korte kennismaking in zakelijke sfeer". 

Nog geen 2 jaar geleden: bij de grote heropening van de kathedraal Notre-Dame in Parijs zijn een 50-tal staatshoofden en regeringsleiders aanwezig. ’s Avonds zit Filip aan de begeerde tafel van Trump tijdens een diner.

In mei 2023 bereiken ons land en Iran een akkoord over een gevangenenruil, via bemiddeling van Oman. Landgenoot Olivier Vandecasteele en 3 andere Europeanen, die vastzaten op beschuldiging van onder meer spionage, worden vrijgelaten in ruil voor de Iraanse veroordeelde terrorist Assadollah Assad.

Niet iedereen is euforisch. Peter De Roover van N-VA noemt "de chantagepolitiek van Iran volkomen geslaagd". Hoe het ook zij: opnieuw blijkt de koning getelefoneerd te hebben. Deze keer met Oman. 

Opnieuw Oman. De vorige sultan, Qaboos bin Said al-Said, kan gerust een vriend genoemd worden.

Qaboos ontvangt Filip in hoofdstad Muscat terwijl hij daar als kroonprins een privéreis maakt. Bij het overlijden van de sultan in 2020 woont Filip zijn begrafenis bij. Qaboos werd trouwens voor kanker behandeld in Leuven.

In 2022 volgt een officieel bezoek aan opvolger Haitham bin Tariq Al Said, waarbij Filip en Mathilde verblijven in het paleis. Filip is de 1e westerse leider die door de nieuwe sultan hartelijk wordt verwelkomd.

Twee jaar later komt Haitham op staatsbezoek naar België. Hij logeert op zijn beurt bij Filip thuis, in het kasteel van Laken.

In het prille begin van de coronacrisis zijn mondmaskers een kostbaar goed voor zorgverleners. Er is een nijpend tekort.

China schenkt ons land 'plots' 500.000 mondmaskers en 30.000 testkits, via webwinkelgigant Alibaba. Het blijkt alweer Filip die het regelt. 

Het respect voor koningshuizen in China is groot, terwijl onze koning zelf een fascinatie heeft voor het oosterse land. Een win-winsituatie.

President Xi Jinping is een oude kennis. Tussen 2008 en 2013 is Xi eerst vicepresident en legt hij zich voor Peking toe op de Europese Unie. In die rol komt hij vaak naar Brussel, waar Filip hem als gastheer begeleidt. 

Beide heren zijn elkaar sindsdien niet vergeten. Xi is het 1e staatshoofd dat na Filips aantreden als koning op staatsbezoek naar België komt.

Het 1e uitgaande staatsbezoek van Filip in 2015 is ook aan China. Hij ontmoet er Jack Ma, de zakenman en miljardair achter Alibaba. 

Samen met Mathilde heeft de koning ook een privédiner met Xi en zijn vrouw Peng Liyuan. "Een date waar veel stervelingen een arm of een been voor over hebben", weet Veerle De Vos, Chinakenner bij VRT NWS.

Zo’n diner is namelijk uitzonderlijk, zelfs voor hooggeplaatsten. President Xi had eerder alleen de Amerikaanse president Obama voor een vergelijkbare gelegenheid uitgenodigd.

Na de dodelijke aanslagen van 13 november 2015 in Parijs wordt er een internationale klopjacht gehouden op verdachte Salah Abdeslam, een Fransman die opgroeide in Brussel.

De Belgische inlichtingendiensten slaagden er niet in om informatie over de voortvluchtige los te krijgen van hun collega's in Marokko. Filip helpt en hangt aan de lijn met koning Mohammed VI.

Na dat telefoontje overlegt het Marokkaanse ministerie van Binnenlandse Zaken met het kabinet van minister Jan Jambon.

Er kan nauwer samengewerkt worden. Abdeslam wordt 18 weken na de aanslagen gevat in een huis in Molenbeek.

Het telefoontje van Filip was onder de radar gebleven, was er niet een lek geweest via de Marokkaanse pers en een officieel communiqué in Marokko.