Gent blijft schoonmaak uitbesteden: eigen poetspersoneel kost 5 tot 10 miljoen euro meer, blijkt uit studie

In de herfst van 2024 luidden het personeel en de vakbonden van enkele externe schoonmaakfirma's de alarmbel, omdat de werkdruk in Gent volgens hen te hoog werd. Het schoonmaakpersoneel stelde dat de ruimtes vuiler waren en de situaties stilaan onwerkbaar. 

Gent had, na een besparingsronde, de frequentie van de poetsrondes aangepast. De stad stelde dat er tijd nodig was om te wennen aan de veranderingen, maar beloofde ook om de klachten te bekijken. Er kwamen strengere eisen voor de externe firma’s, om de werkdruk en de kwaliteit beter te controleren.

De oppositie legde ook het idee op tafel om personeel opnieuw zelf aan te nemen (het zogenaamde 'insourcen'). Schepen Hafsa El-Bazioui (Groen) beloofde toen om dat te laten onderzoeken. De haalbaarheidsstudie is nu rond en werd voorgesteld aan de gemeenteraad. "Het is een groot onderzoek waar we veel tijd en energie in hebben gestoken."

De belangrijkste conclusie is dat eigen schoonmaakpersoneel de stad tot 20 tot 25 miljoen euro per jaar zou kosten, dat is tot 10 miljoen euro meer dan bij een uitbesteding. Tegelijkertijd brengt het veel organisatorische uitdagingen mee. Zo zouden er tot 400 mensen aangenomen moeten worden, moet de interne organisatie aangepast worden en is het nodig om blijvende ondersteuning te voorzien. 

De stad heeft alleen de 'insourcing' van de 'pure' schoonmaaktaken onderzocht. Bepaalde opdrachten werden, ook in de haalbaarheidsstudie, aan externe bedrijven toegewezen. Het gaat onder meer over de reiniging van machines, het wassen van ramen en kleine technische klussen. Ook opdrachten voor maatwerkbedrijven (onkruid wieden, buitenruimtes vegen...) zaten niet in de studie. 

"We hebben de schaal onderzocht, de personeelsinzet, de continuïteit en de budgettaire context. We hebben alle parameters meegenomen en merken dat het niet haalbaar is, " zegt schepen El-Bazioui.

De stad zal zelf geen schoonmaakpersoneel aannemen. Dat zou niet te verdedigen zijn tijdens een nieuwe grote besparing waarbij er bijna 400 jobs zullen verdwijnen. Gent belooft wel om nog meer in te zetten op het welzijn van het externe poetspersoneel. 

Gent wil dat in de 1e plaats doen via de gunningscriteria. Externe poetsfirma's moeten een uitgewerkt welzijnsbeleid hebben dat verder gaat dan de wettelijke verplichtingen. Zo zijn ze onder meer verplicht om voor 95 procent met vaste contracten te werken, om interimwerk te beperken.

De bedoeling is dat 10 procent van het personeel bij de poetsfirma's terechtkomt via de stadsdienst Activering en Werk. Gent wil er zo kwetsbare groepen een kans geven. Op dit moment hebben zo al 12 mensen een job gevonden. Er is ook een begeleidingscoach voor 50 personeelsleden. De stad voorziet bovendien ook in bijkomende taal- en jobcoaching voor een groep medewerkers. 

"We zien dat hier vooral het kostenplaatje bekeken is en te weinig andere factoren", stelt Tom De Meester (PVDA). Ook de hogere afwezigheidcijfers waar de stad vanuit gaat, doen bij de oppositiepartijen de wenkbrauwen fronsen. "Waarom zou het schoonmaakpersoneel plots vaker ziek zijn als ze plots voor de stad werken?", stelt Jonas Naeyaert (Vlaams Belang). "Dit lijkt me een structureel probleem."

Schepen El-Bazioui weerlegt de kritiek. "Dit is te kort door de bocht. We hebben wél meer dan enkel de kostprijs meegenomen in de studie. Het gaat over mensen en dat zijn we in deze oefening niet vergeten. Ik volg het advies op van de experten die de studie hebben uitgevoerd."