Als u al eens het KMSKA binnenstapte via de royale trappartij, zag u op het bordes het prachtige mozaïek van Marie Zolamian. Op haar solotentoonstelling in Wiels pakt ze uit met keramiek, video en geluidskunst, maar vooral met prachtige schilderijen.
Hoe ontheemding bij Marie Zolamian niet verscheurt, maar een nieuwe wereld opent
Marie Zolamian (51) is een Belgisch-Libanese kunstenaar van Armeense afkomst die tot haar 15e in Libanon woonde. Ze struinde de wereld rond, maar woont en werkt ondertussen al lang in Luik.
Impressies en echo's van ontmoetingen, reizen en boeken geven mee vorm aan haar ongebreidelde picturale verbeelding. 3 redenen om haar werk te gaan ontdekken.
Leve de schilderkunst!
Het is een van mijn weke plekken, maar ik houd van verf op doek. Ik blijf me verbazen over hoe kunstenaars op een plat stuk canvas een hele wereld kunnen oproepen. Hoe groter de ongrijpbaarheid van de wereld, hoe hoger de nood aan artistieke verdoving, denk ik dan maar.
Ik was alvast redelijk bedwelmd na een bezoek aan de tentoonstelling 'Confabulaties' in het Brusselse kunstencentrum Wiels.
Kijkend naar al dat werk is het alsof je wordt meegetrokken in een persoonlijk en imaginair universum dat zich uitstrekt in tijd en ruimte. Je vergaapt je aan de verleidelijke kleuren en de ongewone perspectieven waarmee ze mensen, dieren, planten en hybride wezens bijeenbrengt.
Het voelt alsof je naar een lang uitgesponnen verhaal kijkt, dat slechts nu en dan onderbroken wordt door leestekens in de vorm van keramiek
Chantal Pattyn
Al die elementen komen aanvliegen in het atelier, waar ze doorgaans aan meerdere werken tegelijkertijd werkt. Nadat ze het schilderslinnen heeft geprepareerd met huidenlijm, au bain-marie klaargemaakt, gaat ze aan de slag, van het ene naar het andere werk, in een roes van opperste concentratie. Het heeft iets van een ritueel.
In Wiels zie je kleine en grotere formaten op een gigantische muur bij elkaar hangen. Het voelt alsof je naar een lang uitgesponnen verhaal kijkt, dat slechts nu en dan onderbroken wordt door leestekens in de vorm van keramiek.
Zolamian haalt inspiratie uit alle mogelijke hoeken
Zolamian is gul met het delen van wat haar beïnvloedt en inspireert. De titel 'Confabulaties' is daarom een dat de lading dekt. Kunstenaars worden niet zomaar bezocht door de muze van de verbeelding. Het fabuleren in het atelier wordt net aangewakkerd door alle tentakels met het verleden en andere culturen.
Dat kunnen westerse gebedenboeken, Armeense en Indische miniatuurkunst en een Japanse film zijn, maar ook de prent 'De allegorie op de onmogelijkheid van het besturen' – actueler kan haast niet – van Pieter Van der Borcht uit 1578. Daarin zie je een resem dierenhoofden ontsnappen uit het lijf van een eenhoorn.
Haar werk ontstaat dus niet zomaar in het nu, maar in een continuüm van herinneringen, kennis en intuïtie.
Het is een bonte explosie van botanica. Een ode aan het symbioceen bovendien, toen de mens zich nog geen meester voelde over zijn omgeving
Chantal Pattyn
Tijdens een residentie in Palestina filmde Zolamian het glas water waarin ze haar penselen uitwast. We horen fragmenten van de podcast waar ze naar luistert, soms overstemd door de geluiden op straat. Het wordt dag en het wordt nacht. Ik dacht dat ik gouden spikkels in dat water zag, tot ze verdwenen op de bodem van het glas.
Bladgoud brengt ze ook aan in de nerven en oksels van het Wiels-gebouw. Op de wand lees je een tekst van het VN-bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Aangelegenheden. Zo leren we dat het watergebruik van Palestijnse boeren en veehouders in juli 2011 werd geschat op 30 liter per dag, ruim onder de 100 liter die wordt aanbevolen door de Wereldgezondheidsorganisatie. En totaal onvergelijkbaar met de 270 liter per dag in de Israëlische nederzettingen.
Haar werk getuigt ook van een groot ecologisch bewustzijn. Meer dan 5 op 2 meter is 'Some movements for a tree of life', dat ze voor de ingang van het UZ in Jette maakte. Het is een bonte explosie van botanica. Een ode aan het bovendien, toen de mens zich nog geen meester voelde over zijn omgeving.
Je maakt kennis met een bovennatuurlijk landschap
Wat me zo voor haar kunst doet vallen, is dat de verleidelijke kleuren en fantasmagorische scènes deel zijn van één groot mentaal landschap, dat vergeeft, maar nooit doet vergeten.
De posttraumatische stress bij vrouwelijke patiënten tijdens WO I wordt verbeeld in een fries van zeer verontrustende tekeningen die ze maakte na onderzoek in het archief in het psychiatrisch ziekenhuis OPZ in Geel. De titel 'Le jardin sans soleil' is ontleend aan de bundel van de dichter Louis Boumal.
Ook hier toont zich de kracht van haar verbeelding, die zich graag nestelt in de ruimte tussen de realiteit en het bovennatuurlijke. En tussen alle werelden die ze bewoonde en de mensen die ze ontmoette.
Ontheemding is haar thema, maar gek genoeg draait ze dat gevoel om, naar een plek waar je je in de armen voelt gesloten
Chantal Pattyn
Al die culturen, stemmen en talen komen ook samen in het geluidswerk 'Babel Bab'. Je reist er van Benin, Senegal en Turkije naar Palestina. Wat lijkt op een Babylonische kakofonie, is een ode aan de polyfonie.
Zolamian noemde zichzelf ooit een kunstenaar in vrijwillige ballingschap. Ontheemding is haar thema, maar gek genoeg draait ze dat gevoel om, naar een plek waar je je in de armen voelt gesloten. Alsnog een zachte landing dus.
En dan zijn we weer bij het KMSKA. En bij de titel van haar mozaïek: 'Welkom, Bienvenue, Welcome, Willkommen'. Allen daarheen!
'Confabulaties', de solotentoonstelling van Marie Zolamian, is nog tot 15 mei te bezichtigen in Wiels , het Brusselse centrum voor hedendaagse kunst in Vorst.
