In het aardrijkskundewerkboek 'Telescoop 2' van uitgeverij Van In staat een nepbeeld van een neushoorn. De afbeelding is duidelijk gemaakt met artificiële intelligentie (AI). Leerlingen merkten op dat er iets niet klopte: aan een kant van de kop heeft het dier 2 ogen. De uitgeverij wijst op een fout van de beeldbank waaruit ze de foto haalden.
Tweemaal per week duikt de podcast 'Het uur van de waarheid' in de wereld van misleiding, desinformatie en online bedrog. Ook dit onderwerp komt uit de podcast. Alle afleveringen vind je hier.
"Tijdens de les aardrijkskunde waren we bezig met het tropisch regenwoud en op een van de pagina's stond een merkwaardige foto", zegt Thomas Lenaerts, leerkracht aan het Sint-Gabriëlcollege in Boechout, in de Radio 1-podcast 'Het uur van de waarheid'. Het leerwerkboek wordt gebruikt in de tweede graad van het secundair onderwijs.
2 linkerogen
"Eén van de foto’s toonde een neushoorn met 2 linkerogen. Na de foto beter te hebben bekeken, dachten de leerlingen en ik dat die wel heel erg op een AI-foto lijkt."
De leerkracht benadrukt wel dat het zijn leerlingen waren die de foto hadden opgemerkt. "Dus alle eer gaat eigenlijk naar hen. Het zijn opmerkzame leerlingen. Soms wel en soms niet." Lenaerts besloot de foto thuis verder te onderzoeken en vond geen bronvermelding in het boek.
Fout van beeldbank
De foto was terug te vinden via een omgekeerde zoekopdracht met TinEye , een zoekmachine voor afbeeldingen. De foto was volgens de zoekmachine ooit te koop bij beeldbank Shutterstock. Uitgeverij Van In bevestigt dat.
"Op het moment van aankoop was die niet als AI-gegenereerd gelabeld, iets wat wij anders expliciet zouden aangeven," laat de uitgeverij weten. De beeldbank verwijderde de afbeelding na een melding van Van In.
"Er is inderdaad een foutje gebeurd in het proces", zegt Ivo Nassel, uitgeefmanager bij Van In. "We werken met een copyrightmanager die, ook naar aanleiding van dit geval, daarmee verder aan de slag gaat. Die doet dat om ervoor te zorgen dat dergelijke zaken in de toekomst tot een minimum herleid of zelfs volledig kunnen worden uitgesloten."
AI in schoolboeken
"Op dit moment kunnen AI-beelden heel nuttig zijn als het bijvoorbeeld gaat om concepten, illustraties of historische feiten waar geen authentiek beeldmateriaal bij hoort," zegt Nassel. "Voor het schrijven van teksten gebruiken we op dit moment geen AI. Daar werken we met authentieke auteurs."
Volgens de Europese regels mag AI gebruikt worden in lesmateriaal. De Vlaamse overheid en andere AI-experten raden wel aan om te vermelden waar je precies AI gebruikt. Een bronvermelding van een door AI gemaakt beeld is daarbij ook aangewezen.
"Een nieuwe foto is uiteraard al aangekocht en online hebben we ook de foto overal al aangepast." Volgens Nassel zal de bewuste foto dus niet meer te zien zijn, ook niet bij een herdruk.
Bevreemdend gevoel
"De leerlingen en ik hadden wel een bevreemdend gevoel. En we vroegen ons ook af, als deze foto niet echt is, wat dan met de andere foto’s? Of belangrijker: is alle tekst die er staat dan wel volledig betrouwbaar?" voegt Lenaerts toe. Voorlopig lijkt het erop dat het in 'Telescoop 2' wel degelijk om een geïsoleerde fout gaat.
Dit artikel kreeg een update. In een eerdere versie van dit artikel stond dat de AI-foto nog in het online leerwerkboek te zien was. Van In kon de redactie een screenshot bezorgen van het online leerwerkboek waaruit blijkt dat de AI-foto daar wel al aangepast is.
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
