Volgens experts is het bewijs dat de hormonale anticonceptiepil kankerverwekkend zou zijn, beperkt. Toch waarschuwt Ninalotte Roose, een populaire Vlaamse contentcreator rond gezondheid, in een populaire TikTok‑video er onder meer voor dat de pil voor leukemie kan zorgen als je toch besluit kinderen te krijgen. Roose baseert zich wel degelijk op bestaand wetenschappelijk onderzoek, maar experts wijzen erop dat haar beweringen te weinig nuance bevatten.
Verhoogt de pil de kans op leukemie bij kinderen, zoals contentcreator Ninalotte zegt?
In het kort
Vlaamse contentcreator Ninalotte Roose verspreidt in een TikTok-video de claim dat de anticonceptiepil kankerverwekkend is en het risico op leukemie bij kinderen verhoogt.
Experts nuanceren beide claims. Voor beide beweringen spreken studies elkaar tegen. Bovendien blijven volgens die studies de risico's ook beperkt en beschermt de pil zelfs tegen bepaalde vormen van kanker.
Gynaecologe Sara Engels waarschuwt dat "de inhoud van de video wordt gepresenteerd zonder enige nuance of context."
Ninalotte Roose is model, actrice en influencer. Ze publiceerde 2 boeken over vrouwengezondheid. Zowel op TikTok als Instagram heeft ze meer dan 30.000 volgers. Haar content gaat voornamelijk over voeding en gezondheid.
In een TikTok-video waarschuwt ze voor de gevaren van de hormonale anticonceptiepil. Die video werd al meer dan 135.000 keer bekeken. Ze bespreekt verschillende negatieve gevolgen die gelinkt zouden zijn aan het nemen van de pil. We focussen in dit artikel op 2 opvallende claims waarin ze een verband legt met kanker en leukemie.
Een masterdiploma of niet?
Allereerst: in de beschrijving van het Instagramprofiel van Ninalotte Roose stond vermeld dat ze een masterdiploma in vrouwengezondheid heeft (MSc Women's Health). Nadat we per mail hadden gevraagd aan welke instelling ze deze graad had behaald, werd die vermelding uit haar profiel verwijderd. Via e-mail ontvangen we van Roose wel een lijst met bronnen ter ondersteuning van haar claims. We leggen haar claims met de bronnen voor aan enkele experts.
Is er een verband tussen de pil en een verhoogd risico op leukemie bij je kind?
Ninalotte Roose zegt in haar video dat er "al onderzoeken zijn gebeurd naar hoe dichter je stopt met het nemen van de pil bij het zwanger worden, hoe hoger de kans is op het krijgen van leukemie bij je kindje". Die onderzoeken zijn er wel degelijk, maar dokters nuanceren de bewering.
We leggen de bewering voor aan Ann De Becker, diensthoofd hematologie aan het UZ Brussel. "Dit is ook een vraag die door de academische wereld gesteld wordt en momenteel leveren de studies die hierop focussen tegenstrijdige resultaten op", zegt De Becker.
"In sommige studies lijkt er mogelijk een klein verhoogd risico te zijn op het ontwikkelen van leukemie. Dat is zo bij kinderen uit een zwangerschap waarbij de pil tot kort voor of tijdens het begin van de zwangerschap wordt genomen", zegt De Becker. Maar volgens haar kunnen andere studies dat dan weer niet aantonen.
Het risico is klein
"Het absolute risico en de toename van dat risico zijn eerder klein", zegt Steven Weyers, diensthoofd gynaecologie aan het UZ Gent. Ook gynaecologe Sara Engels van het UVC Brugmann en Life Expert Centre in Leuven wijst daarop: "Het absolute risico is zeer klein, geschat op 1 extra geval per ongeveer 50.000 blootgestelde kinderen."
Volgens Engels wijzen de onderzoekers zelf op tekortkomingen in hun werk. "Er zijn bijkomende prospectieve studies nodig voor we met zekerheid kunnen zeggen of er een causaal verband bestaat tussen het gebruik van de pil en leukemie bij kinderen." Ook volgens Weyers is verder onderzoek nodig. "Bovendien is er een andere studie die juist geen verband heeft aangetoond", zegt hij.
Nog geen duidelijkheid
Voorlopig blijft het bewijs voor de bewering dus onzeker. De Becker vult aan: "Er kan nog niet met zekerheid gesteld worden dat gebruik van hormonale anticonceptie tot kort voor of tijdens de zwangerschap aanleiding geeft tot een verhoogd risico op kanker, of leukemie in het bijzonder, bij het kind". Ze verwijst naar deze studie die oproept tot meer onderzoek.
Verhoogt de pil het risico op andere kankers?
Roose spreekt in haar video ook in algemene termen over een verhoogd risico op kanker door de pil. Ze vermeldt dat de pil als type 1 carcinogeen (kankerverwekkend) wordt geclassificeerd door het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC): "Type 1 carcinogenen worden gelinkt met de oorzaken van kanker en er komen ook meer en meer onderzoeken uit vandaag de dag die het nemen van hormonale anticonceptie rechtstreeks linken met kanker."
Kankerverwekkende middelen
Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek (IARC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) analyseert allerlei middelen om de mogelijke risico’s voor het ontstaan van kanker in te schatten. Ze worden onderverdeeld in 4 groepen:
Groep 1: Kankerverwekkend voor mensen
Groep 2a: Waarschijnlijk kankerverwekkend voor mensen
Groep 2b: Mogelijk kankerverwekkend voor mensen
Groep 3: Niet classificeerbaar
Het klopt dat bepaalde anticonceptiepillen vallen onder groep 1 van de lijst.
Gynaecologe Sara Engels geeft wel nuance bij deze lijst:
"Groep 1 van het IARC omvat alle stoffen waarvoor er voldoende bewijs is van carcinogeniciteit bij mensen, zoals alcohol, tabak en asbest. Maar ook bewerkt vlees, zonnestraling en bepaalde virussen zoals hepatitis B en C zitten in de groep. Dit betekent echter niet dat alle stoffen op de lijst hetzelfde risiconiveau hebben. Het betekent alleen dat er voldoende wetenschappelijk bewijs bestaat om te stellen dat ze kankerverwekkend zijn voor mensen."
"Er is een verband aangetoond tussen het gebruik van de pil en bepaalde soorten kanker, vooral borstkanker", zegt Steven Weyers, diensthoofd gynaecologie aan het UZ Gent.
Ook Engels haalt een verhoogd risico aan wat betreft borstkanker. "In deze studie werd huidig of recent gebruik van hormonale anticonceptie geassocieerd met een hoger risico op borstkanker dan het risico bij vrouwen die nooit hormonale anticonceptie hadden gebruikt."
Volgens Engels toont de studie aan dat het risico samenhangt met de duur van het gebruik en doorgaans weer afneemt na het stoppen. "Er zijn ook andere studies die geen bewijs hebben gevonden voor een blijvend verhoogd risico meerdere jaren na het stoppen met orale anticonceptie", zegt ze.
De pil beschermt ook
"Anderzijds beschermt de pil tegen eierstokkanker en baarmoederkanker", zegt Weyers. Hij benadrukt daarmee dat de mogelijke gezondheidsvoordelen van pilgebruik wellicht groter zijn dan de nadelen. Ook factchecks van Gezondheid en Wetenschap en Factcheck.Vlaanderen vermelden beschermende effecten van de pil.
Moet je je zorgen maken over de pil?
De Becker herinnert eraan dat de pil een geneesmiddel is. "Kort door de bocht: een geneesmiddel zonder nevenwerkingen bestaat niet." Ze benadrukt daarbij ook het belang om je te informeren naar mogelijke risico's of bijwerkingen bij het starten of stoppen van geneesmiddelen. "Uiteraard ga je zelf allerhande informatie opzoeken op het internet of ChatGPT. Maar het is het beste om die informatie af te toetsen met je huisarts of gynaecoloog", vult De Becker nog aan.
"Als gynaecoloog betreur ik het zulke filmpjes te zien op het internet", zegt Engels. "De inhoud wordt gepresenteerd zonder enige nuance of context. Dat kan angst of verwarring veroorzaken bij onwetende kijkers." Engels onderstreept dat gynaecologen niet iedereen zomaar de pil voorschrijven. "Elk advies wordt individueel beoordeeld, afgestemd op de gezondheid, leeftijd en wensen van de vrouw."
Op de website allesoverseks.be van Sensoa vind je betrouwbare informatie over seks, relaties en lichamelijke gezondheid. Je vindt er ook een pagina over de pil met antwoorden op een hoop veelgestelde vragen.
Conclusie
Studies naar een verband tussen gebruik van de pil en leukemie bij kinderen leveren volgens experts tegenstrijdige resultaten op. Sommige tonen een kleine stijging, maar andere vinden geen verband. De bewering dat de pil het risico op leukemie bij kinderen verhoogt, geven we dan ook de beoordeling geen bewijs, aangezien er verder onderzoek nodig is.
Voor de claim dat de pil kanker veroorzaakt, benadrukken experts dat er volgens studies wel een licht verhoogd risico op borstkanker kan zijn, maar andere studies tonen dan weer geen verhoogd risico aan. Bovendien beschermt de pil tegen andere kankers zoals baarmoeder‑ en eierstokkanker.
De claim dat de pil het risico op kanker verhoogt geven we daarom de beoordeling te weinig context omdat het gebruik van de pil niet hetzelfde effect heeft voor elke vorm van kanker. Het is juist dat de WHO de pil indeelt in de groep van kankerverwekkende middelen, maar tegelijk blijft het risico beperkt, terwijl de pil tegen sommige vormen van kanker juist beschermt.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
