In het Verenigd Koninkrijk is het systeem afgeschaft waarbij leden van het Hogerhuis hun zetel in het parlement kunnen overerven via hun adellijke families. De wet daarover werd gisteren aangenomen en maakt een einde aan een traditie die honderden jaren bestond.
"Niet meer van deze tijd": Verenigd Koninkrijk schaft erfelijke parlementszetels in Hogerhuis af
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het Verenigd Koninkrijk heeft het systeem van erfelijke parlementszetels in het Hogerhuis officieel afgeschaft. Een nieuwe wet maakt een einde aan een traditie van honderden jaren.
In 1999 moesten al zo'n 600 erfelijke parlementsleden vertrekken onder premier Tony Blair. De resterende 92 'hereditary peers' moeten nu ook hun zetel opgeven.
De wet kwam er onder de Labour-regering van premier Keir Starmer via een compromis: een aantal Conservatieve Lords met een geërfde zetel mag aanblijven als 'life peer', maar kan de zetel niet doorgeven aan hun kinderen.
Barones Angela Smith, leider van het House of Lords, noemt het "historische wetgeving": "Niemand in ons parlement zou moeten zitten dankzij een overgeërfde titel."
In 1999 werd al voor een groot deel komaf gemaakt met het systeem van de 'hereditary peers'. Vrij vertaald zijn dat parlementsleden in het House of Lords, het Britse Hogerhuis, die hun zetel overerven via hun familie. Maar nu is het definitief gedaan.
Zo'n 600 parlementsleden die hun zetel hadden geërfd, moesten toen al vertrekken, na een hervorming door de vorige Labour-regering van premier Tony Blair. Nog 92 hereditary peers mochten blijven, maar ook de meesten van hen zullen aan het einde van dit parlementaire jaar hun spullen moeten pakken.
De wet kwam er onder de nieuwe Labour-regering van premier Keir Starmer. De Leader van het House of Lords, barones Angela Smith, spreekt van "historische wetgeving". "Dit gaat niet over de bijdrage van individuele personen, maar over het principe dat (...) niemand in ons parlement zou moeten zitten dankzij een overgeërfde titel."
Benoemd voor het leven
Het Britse Hogerhuis, het House of Lords, is een van de 2 kamers in het Britse parlement. De meeste leden ervan worden niet verkozen, maar benoemd. Dat kan op verschillende manieren.
Leden kunnen benoemd worden door een politieke partij of door een speciale onafhankelijke commissie. Ze krijgen dan een titel, die goedgekeurd wordt door de koning, op advies van de regering. Deze leden van het Hogerhuis worden 'life peers' genoemd, omdat ze meteen voor het leven benoemd worden.
Een andere groep zijn de zogenoemde 'hereditary peers', parlementsleden die hun zetel overerven. Dit gebeurt meestal van vader op zoon. Vrouwelijke erfgenamen kunnen pas sinds 1963 een zetel krijgen in het parlement via overerving. Maar deze groep moet met de nieuwe wetgeving als geheel dus verdwijnen.
En dan is er nog een groep parlementsleden die een zetel krijgt, omdat ze een speciale rol vervullen. In de praktijk gaat dit over de Lords Spiritual, 2 aartsbisschoppen en 24 bisschoppen. Het Verenigd Koninkrijk is daarmee, naast Iran en Vaticaanstad, een van de weinige landen in de wereld waar geestelijken een vaste plaats hebben in de wetgevende macht.
"Niet meer van deze tijd"
Het systeem van erfelijke parlementszetels werd in 1999 door premier Blair al anachronistisch genoemd. Niet meer van deze tijd dus. Ook nu zeggen critici dat het ondenkbaar is dat in een moderne democratie mensen invloed kunnen hebben op het wetgevend proces, omdat ze toevallig in een bepaalde familie geboren zijn.
De wet is er wel gekomen dankzij een compromis. De meerderheid van de hereditary peers behoort tot de Conservatieve Partij. Om aan een meerderheid te komen om de wet goed te keuren, werd bepaald dat een aantal Conservatieve Lords met een geërfde zetel toch zal kunnen aanblijven als "life peers". Ze zullen hun titel, en hun zetel in het Hogerhuis, wel niet kunnen doorgeven aan hun kinderen.
Het House of Lords heeft als functie om te debatteren over wetten en die eventueel te amenderen, of aan te passen. Het Hogerhuis kan echter wetten die in het Lagerhuis of House of Commons worden goedgekeurd niet tegenhouden. Maar het kan ze wel vertragen, met maximaal 1 jaar.
Ook erfelijke zetels in België
Het House of Lords is een beetje vergelijkbaar met de Senaat in ons land. Al is de macht van de Senaat sinds de oprichting wel drastisch ingeperkt.
Ook bij ons bestond er een systeem van erfelijke zetels met stemrecht, tot in 2014. De zogenoemde "senatoren van rechtswege" waren de meerderjarige kinderen van de koning. De functie was destijds bedoeld om de toekomstige koning kennis te laten maken met het parlementaire systeem.
Tot 2013 waren dat prins Filip, prinses Astrid en prins Laurent. Na de troonswissel in 2013 verdwenen zij uit het parlement, en kwamen er geen nieuwe senatoren van rechtswege, omdat de nieuwe koning Filip toen geen volwassen kinderen had. In 2014 werd de functie afgeschaft.
