Ook nadat een 2e raket is onderschept in zijn luchtruim, reageert Turkije opvallend kalm op de Iraanse aanvallen. "Het heeft absoluut geen zin in een oorlog met Iran", zegt professor internationale politiek en Turkije-specialist Dries Lesage (UGent).
Waarom Turkije nauwelijks reageert op Iraanse aanvallen: "President Erdogan heeft absoluut geen zin in oorlog met Iran"
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Turkije beschouwt zichzelf als een baken van stabiliteit in een uiterst ontvlambare regio. Dat na Irak en Syrië ook buurland Iran dreigt ineen te storten, ziet Turkije niet graag gebeuren.
Economisch zou het geen goed nieuws zijn, want Turkije heeft goede handelsrelaties met Iran. Die ziet het liever niet verliezen, zeker omdat het in Turkije zelf economisch niet zo goed gaat.
Die economische problemen veroorzaken ook al een tijd stijgende onvrede over Syrische vluchtelingen in het land. Turkije vangt 3,6 miljoen vluchtelingen uit Syrië op. De Turkse regering zou daar niet graag vluchtelingen uit Iran bovenop zien komen.
De grote vrees is dat Iran helemaal instort en er een burgeroorlog komt
"De grote vrees in Turkije is dat Iran helemaal instort en je het scenario van een burgeroorlog krijgt. Stel dat Iraanse opposanten wapens in handen krijgen, dan dreigt een Syrisch scenario. We weten wat dat met zich heeft meegebracht: miljoenen vluchtelingen in Turkije. Dat wil Turkije absoluut vermijden", zegt Dries Lesage.
Met Iran deelt Turkije een grens van meer dan 500 kilometer. "Het is wellicht een scenario dat niet voor onmiddellijk is, maar Turkije bereidt zich erop voor. Er staat al een heel hoge muur op de grens , maar die is nog niet voltooid."
Waarom Turkije nauwelijks reageert op Iraanse aanvallen: "Zetten volop in op de-escalatie"
Hoe reageert Turkije na een tweede raket in zijn luchtruim?
Nadat gisteren al voor de tweede keer een ballistische raket is onderschept in het Turkse luchtruim, wordt in het centrum van het land een Patriot-luchtafweersysteem ingezet.
Erdogan heeft Iran gewaarschuwd, maar in tamelijk verzoenende taal
Tegelijk valt op dat Turkije volop gaat voor de-escalatie. "President Recep Tayyip Erdogan heeft Iran gewaarschuwd, maar wel in een tamelijk verzoenende taal", zegt Lesage. "Dat het jammer zou zijn dat eeuwen van goed nabuurschap tussen 2 broedervolkeren in het gedrang zouden komen."
"Turkije hoopt dat dit snel overgaat, want het heeft absoluut geen zin in een oorlog met Iran", stelt Lesage. Volgens hem moet er nog veel méér gebeuren vooraleer Turkije zal terugslaan naar Iran. "Het is trouwens helemaal niet duidelijk hoe de toestand ín Iran nu is. We horen dat er geen centraal commando meer is, dat individuele commandanten nu initiatieven nemen. Ook dat leidt ertoe dat Turkije deze 2 aanvallen relativeert."
Ook aan de kant van Iran probeert men dit niet al te groot te maken, ziet Lesage. Iran zal niet zomaar een land aanvallen dat deel uitmaakt van de . "Iran weet dat als het Turkije doelgericht zou aanvallen, dat Turkije dan niet anders kan dan terugslaan."
Vanmorgen belde de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken nog met zijn Turkse tegenhanger en ontkende dat Iran "projectielen" had gelanceerd richting Turkije. Hij vroeg zijn Turkse collega "waakzaam te zijn op pogingen van Israël om de banden tussen de 2 landen op te blazen."
Hoe is de relatie van Turkije met Israël?
"De voorbije jaren zijn er groeiende spanningen met Israël", zegt Lesage. "Het afgelopen jaar zijn Turkije en Israël elkaar al tegengekomen in Syrië, waar ze ijveren om invloed. Het is niet tot een gewapend conflict gekomen, uitgerekend Donald Trump heeft daar bemiddeld."
Vorige maand uitte de gewezen Israëlische premier Naftali Bennet kritiek op Erdogan en bestempelde hij Turkije als "het nieuwe Iran". "Daarmee bedoelt hij dat Turkije een existentiële bedreiging vormt voor Israël", zegt Lesage. "De kritiek is niet nieuw: enkele jaren geleden zei de Mossad, de beruchte Israëlische buitenlandse inlichtingendienst, al dat Turkije een ernstiger bedreiging is dan Iran."
Dreigende retoriek kan in de - mogelijk verre - toekomst misschien leiden tot meer
"Dat komt omdat Turkije zich assertief opstelt tegen Israël", zegt Lesage. De vrees voor oplopende spanningen met Israël begint volgens hem wel te leven in Turkije. "Het lijkt een sciencefictionscenario, maar Turkije bereidt zich voor op worstcasescenario’s. Een gewapend conflict behoort dan tot de mogelijkheden, al wil iedereen dat vermijden. Dreigende retoriek wil op zich niet zo veel zeggen, maar het kan in de – mogelijk verre - toekomst leiden tot meer."
Terwijl de relatie tussen Erdogan en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zeer slecht is, is de Amerikaanse president Trump zijn Turkse collega wel gunstig gezind. "Trump en Erdogan hebben een opvallend goede relatie", zegt Lesage. "De Turkse delegatie is met veel egards ontvangen in het Witte Huis, Erdogan krijgt veel complimenten en Trump wil dat Turkije deelneemt aan de stabilisatiemacht in Gaza. Netanyahu verzet zich daar met hand en tand tegen."
Waarom stuurt ook Turkije nu militaire steun naar Cyprus?
Niet alleen Turkije, ook Cyprus is eerder al het doelwit geweest van een Iraanse vergeldingsaanval. Een Britse militaire basis werd daarbij geviseerd.
Nadat verschillende Europese landen militaire versterking naar Cyprus stuurden, heeft ook Turkije nu beslist om dat te doen. Turkije is al langer militair aanwezig in het noorden van Cyprus - in de Turkse Republiek Noord-Cyprus, die alleen door Turkije wordt erkend -, maar stuurt nu ook gevechtsvliegtuigen en luchtafweer.
Turkije maakt zich grote zorgen over machtsbalans in Middellandse Zee
"Dat heeft te maken met de machtsbalans in het oostelijke Middellandse Zeegebied", duidt Lesage. "Daar zie je al langer een samenwerking tussen Griekenland, Grieks Cyprus en Israël. Het gaat dan over gespecialiseerde luchtafweer die Griekenland koopt van Israël, ze plannen samen ook militaire oefeningen."
Dat Turkije nu militaire steun naar Cyprus stuurt, is een signaal dat het bereid is om mee te doen aan die wedloop in de oostelijke Middellandse Zee. Turkije maakt zich grote zorgen over de machtsbalans daar, want de samenwerking tussen Griekenland en Israël komt voor Turkije zeer bedreigend over, zeker voor de toekomst."
