Gezichts­scan om porno te bekijken? Australië legt nieuwe leeftijdsverificatie op

"We laten onze kinderen niet binnengaan in bars of drankenwinkels, winkels voor volwassenen of casino's, maar als het op online websites aankomt, zijn er geen veiligheidsmaatregelen", zegt Julie Inman Grant, commissaris bij de onafhankelijke overheidswaakhond voor online veiligheid in Australië.

Onderzoek van haar agentschap toont aan dat één op de drie kinderen tussen 10 en 17 jaar online al seksuele beelden of video’s heeft gezien. Daarnaast blijkt dat meer dan 70 procent van de kinderen online in aanraking is gekomen met content over zwaar geweld, zelfverminking, zelfmoord en eetstoornissen.

En dus komen er nieuwe regels. Niet enkel voor pornosites trouwens, maar ook voor videogames en AI-chatbots met expliciete inhoud of gesprekken. Al die platformen zullen bepaalde veiligheidsmechanismen moeten inbouwen, zodat ze zeker zijn dat hun gebruikers effectief meerderjarig zijn. Er wordt gedacht aan het lezen van identiteitskaarten of bankgegevens, maar ook aan gezichtsscans of stemopnames. 

Professor Bart Preneel, cryptografie- en beveiligingsexpert aan KU Leuven, ziet zowel mogelijkheden als risico’s in de nieuwe leeftijdscontroles die landen invoeren voor pornografische websites en sociale media.

Toch waarschuwt hij in de dagelijkse podcast Het Kwartier voor privacyrisico’s. "Wanneer websites identiteitsdocumenten of biometrische gegevens verzamelen, bestaat het gevaar dat die informatie wordt gehackt of misbruikt. Zelfs wanneer een derde partij de controle uitvoert, blijft het mogelijk dat gegevens lekken of dat het gebruik van bepaalde websites achteraf kan worden gelinkt aan een persoon."

Volgens Preneel is het echter de vraag hoe effectief zulke systemen zijn. "Leeftijdscontroles blijken in de praktijk vaak eenvoudig te omzeilen, bijvoorbeeld met een VPN, dat internetverkeer via een ander land laat verlopen. Bovendien houden niet alle websites zich aan nationale wetgeving en kunnen ze uitwijken naar landen met soepelere regels. Daardoor ontstaat volgens hem een kat-en-muisspel tussen overheden en websites."

Er zijn ook onbedoelde neveneffecten. Wanneer grote en bekende websites strenger worden gereguleerd, kunnen gebruikers uitwijken naar kleinere en minder gecontroleerde sites, waar soms ook illegaal materiaal circuleert.

Daarnaast kan verplichte leeftijdsverificatie leiden tot uitsluiting van mensen die geen smartphone hebben, geen officiële documenten bezitten of niet weten hoe zulke systemen werken.

De directe gevolgen van de nieuwe Australische regels zijn al zichtbaar. Een aantal grote sites, zoals Pornhub, RedTube of Youporn, heeft gekozen om Australische gebruikers simpelweg te blokkeren in plaats van meteen een leeftijdsverificatiesysteem te installeren. Dat betekent dat nieuwe gebruikers uit Australië geen toegang krijgen of geen account meer kunnen maken.

Veel Australiërs proberen nu al te anticiperen op de nieuwe regels. VPN-apps worden massaal gedownload om de blokkade te omzeilen.

Net daarom pleit Preneel voor een andere aanpak. Naast educatie en bewustmaking bij jongeren en ouders, ziet hij meer in vrijwillige technische oplossingen. Zo zou een smartphone bijvoorbeeld een leeftijdsinstelling kunnen bevatten die websites automatisch respecteren. Op die manier kan bepaalde content gefilterd worden zonder dat gebruikers voortdurend persoonlijke gegevens moeten delen.

Volgens Preneel kan zo’n systeem jongeren beschermen, terwijl het tegelijk de privacy respecteert en het open karakter van het internet behoudt.