Het conflict in Iran leidt opnieuw tot een stroom aan gemanipuleerde beelden. Zijn de beelden echt of niet? Allerlei AI-programma's geven vaak wel een stellig antwoord op die vraag, maar je kan hun oordeel simpelweg niet vertrouwen.
Recente oorlogsbeelden bewijzen nog maar eens: AI ziet verschil niet tussen vals en echt
Bram Vandendriessche
Gepubliceerd:
AI-tools zoals Grok en Google blijken onbetrouwbaar om te controleren of beelden over het conflict in het Midden-Oosten echt zijn of niet.
Google software herkent wel AI-gegenereerde beelden die met zijn eigen technologie zijn gemaakt.
De beste aanpak blijft: kijk kritisch naar de bron van beelden en raadpleeg betrouwbare factcheckwebsites
De Iraanse hoofdstad Teheran werd de voorbije week meermaals gebombardeerd door de VS en Israël. Afgelopen zondag verscheen een beeld van een brand in Teheran na de bombardementen. Zoals wel vaker, vroeg iemand in de reacties van het bericht aan Grok, de AI-chatbot van X, of het beeld wel echt was. Grok zei uitdrukkelijk dat het niet om een brand in Teheran ging, maar om een bosbrand in Los Angeles uit 2017. Maar dat is fout.
Los Angeles in plaats van Teheran
Het beeld hierboven is wel degelijk recent beeld uit Teheran. Grok duidde heel precies aan waar de beelden dan wel vandaan kwamen: 'LA's I-405 freeway', een autosnelweg in Californië. Dat zie je in het antwoord van Grok op X hieronder. Dat die inschatting niet klopte, werd na een tijd ook aangegeven in een notitie bij het bericht dat achteraf werd toegevoegd. De notitie verwijst naar betrouwbare factcheckers zoals Shayan Sardarizadeh van BBC Verify die kon achterhalen dat het wel degelijk om recente beelden uit Teheran gaat.
"Echte beelden" blijkt gewoon fout
Het beeld hierboven is wel degelijk gemaakt met AI, maar Grok sprak op X dus over "authentic footage", echte beelden. Dat zie je in het antwoord van Grok hieronder. Ook in dit geval verscheen achteraf een notitie die het antwoord van Grok weerlegde. De notitie verwees in dit geval naar een ervaren factchecker die erop wijst dat de zonnepanelen op de daken van de gebouwen misvormd zijn.
Grok kan soms heel uitdrukkelijk zeggen dat een beeld zeker echt of zeker niet echt is. Het lijkt er dan op dat je een betrouwbaar antwoord hebt op je vraag, maar dat is helemaal niet het geval.
Google herkent alleen Google
Op TikTok circuleert deze week ook een video van Iraanse militaire basissen waar vliegtuigen op de grond zijn geschilderd om te dienen als nepdoelwitten voor raketinslagen.
Als je een screenshot neemt van de video, kan je die opladen in Google. Klik je dan op “over deze afbeelding”, dan toont Google je dat het beeld met Google AI is gegenereerd.
Maar Google herkent AI-gegenereerde beelden die gemaakt zijn met artificiële intelligentie van Google zelf. De 2 video’s hierboven van de raketinslagen in Tel Aviv en de brandende straat in Teheran bijvoorbeeld werden niet door Google AI gegenereerd en werden dus niet herkend als AI.
Als Google het beeld wel herkent als AI, dan kan je er op vertrouwen dat het beeld echt met artificiële intelligentie is gemaakt of bewerkt. Met Grok let je beter op, want die software kan in beide richtingen fout zijn. De notities die worden bijgevoegd onder berichten op X, zijn ook alleen geloofwaardig als ze uitdrukkelijk verwijzen naar degelijke bronnen.
Conclusie: handig maar onbetrouwbaar
Het lijkt handig om aan een AI-programma te vragen of een beeld echt is, maar het antwoord is lang niet altijd betrouwbaar. De beste vuistregel blijft: "Vertrouw wat je kent." Kijk naar de bron die de beelden verspreidt. Is dat een betrouwbare, journalistieke bron? Als dat niet zo is, blijf dan kritisch.
Je kan ook altijd de websites raadplegen van factcheckers die heel intensief beelden bekijken. Een paar voorbeelden zijn de factcheckwebsite van Associated Press , de factcheckers van de Britse openbare omroep BBC verify en natuurlijk onze eigen pagina VRT nws check. In Vlaanderen worden factchecks ook verzameld door deCheckers.be .
