De oorlog van de Verenigde Staten en Israël tegen Iran zorgt ook voor beroering in de Belgische politiek. Er komt kritiek op de trage repatriëring van onze landgenoten uit het Midden-Oosten, en binnen de regering voelen verschillende ministers zich geroepen om zich te mengen in het diplomatieke debat. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) heeft de puntjes op de i gezet: alleen de eerste minister en hijzelf vertegenwoordigen België op het internationale toneel.
Bekvechten over een oorlog in het Midden-Oosten
Samenvatting:
Het eerste repatriëringsvliegtuig met 195 Belgen uit het Midden-Oosten is gisteren geland op Zaventem, maar de oppositie bekritiseert de trage en chaotische organisatie van de operatie
Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot beklemtoont dat de aanval van Israël en de VS op Iran "volledig ingaat tegen het internationaal recht", terwijl minister van Defensie Theo Francken benadrukt dat hij de militaire operatie wel gerechtvaardigd vindt
Prévot maakt duidelijk dat enkel hij en premier Bart De Wever het Belgische standpunt op het internationale toneel mogen vertegenwoordigen, ondanks de verschillende meningen binnen de regering
1. Een repatriëring die veel voeten in de aarde had
“Welkom terug aan alle Belgen die vastzaten in het Midden-Oosten. Buitenlandse Zaken en Defensie staan altijd klaar om onze landgenoten te helpen!” Dat schrijft minister van Defensie Theo Francken (N-VA) gisterenochtend op sociale media.
Om halfacht is het eerste vliegtuig met gerepatrieerde landgenoten op Zaventem geland. Het vliegtuig uit Oman heeft 195 landgenoten en tientallen andere Europese burgers aan boord. "Er was veel applaus toen we geland zijn", zegt een van de opgeluchte passagiers.
Bij oppositiepartij Vlaams Belang is er weinig begrip voor het “succes” van de operatie. “Er heerste chaos, het was improvisatie”, zegt fractieleider van Vlaams Belang in de Kamer Barbara Pas in De Zevende Dag. “We waren veel trager dan buurlanden door de keuze voor militaire toestellen die geen vergunning hadden.”
Bovendien spreken de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie elkaar tegen in de communicatie. Afgelopen vrijdag noemde minister van Defensie Francken het uitstellen van de repatriëringsvlucht - wat enkele uren later nog bevestigd werd door minister van Buitenlandse Zaken Prévot - nog “fake news”.
De voorbije dagen is er ook wat ophef geweest over de 600 euro die per persoon betaald moest worden voor de repatriëring. Het is een standpunt dat opnieuw gedeeld wordt door Vlaams Belang. “Het is wrang dat mensen zoveel moeten betalen, terwijl IS-strijders op kosten van belastingbetalers worden teruggehaald en Afghanen ook op kosten van de belastingbetaler op vakantie mogen gaan.”
Kathleen Depoorter van de N-VA geeft in De Zevende Dag toe dat betalen nooit leuk is, maar verdedigt de maatregel. “De som dekt niet eens de totale kostprijs, maar zonder vergoeding dreigen alle belastingbetalers wel helemaal op te draaien voor de kosten.”
2. Wie is de échte minister van Buitenlandse Zaken?
Intussen blijft er in de regering onenigheid bestaan over het statuut van de oorlog in Iran. Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot is dit weekend duidelijk in De Standaard: “De aanval die Israël en de VS zijn begonnen, gaat volledig in tegen het internationaal recht. Daar is niet de minste twijfel over. Het begrip preventieve oorlog bestaat niet in het internationaal recht. En met retoriek van ‘we moesten wel, want anders’, daar moeten we zeer, zeer voorzichtig mee zijn. Want dat is precies wat Rusland zei om zijn oorlog tegen Oekraïne te verantwoorden.”
Minister van Defensie Theo Francken wil in Het Laatste Nieuws niet weten van een vergelijking met wat Rusland doet in Oekraïne. “Rusland valt een soeverein land binnen met honderdduizenden soldaten, neemt een deel van het grondgebied in en slacht op een gruwelijke manier burgers af. (…) Dat is toch niet te vergelijken met de gerichte aanvallen op het Iraanse regime? De Amerikanen en Israëli’s zijn toch niet massaal vrouwen en kinderen aan het verkrachten of ontvoeren? Of grondgebied aan het innemen?”
Beide ministers zijn het wel eens over het verwerpelijke regime in Iran. “Deze oorlog – of de militaire operatie tegen het regime, want het is geen oorlog tegen het Iraanse volk – vind ik dus zeker gerechtvaardigd”, zegt Francken.
“Zij folteren, zij gijzelen en zij sluiten mensen op zonder proces. Om nog te zwijgen van de verschrikkelijke repressie tegen een bevolking die alleen naar vrijheid snakt. Vandaar dat we kunnen begrijpen waarom deze aanval is gebeurd”, geeft ook Prévot toe. Maar voor minister van Buitenlandse Zaken Prévot moet het wel duidelijk zijn wie het Belgische standpunt mag verkondigen. “Bart De Wever en ik zijn de twee leden van de regering die de Belgische stem op het internationale toneel vertegenwoordigen.”
Andere leden van de regering mogen dan “leven in een levendige democratie”, maar ze vertegenwoordigen het Belgische standpunt niet. “De minister van Defensie mag zich uiteraard uitspreken over militaire aangelegenheden. Maar zijn geopolitieke analyses zijn geen officiële standpunten van de regering. Net zomin als die van Frank Vandenbroucke (Vooruit) wanneer hij zegt dat de VS geen bondgenoot meer zijn.”
Al heeft Prévot begrip voor de regeringskakofonie. “Noem mij één regering van de laatste dertig jaar die als een monoliet naar buiten trad. Bestaat niet. Net door het wezen van de Belgische politiek: je zit altijd met veel partijen bijeen, met uiteenlopende visies. (…) Maar zolang de officiële lijn van de regering coherent is, is dat verder niet van belang.”
3. Een energiecrisis in de maak?
De oorlog in het Midden-Oosten kan gevolgen hebben voor onze energiebevoorrading, en dus ook voor de energieprijzen. Ook daar hebben de politieke partijen verschillende meningen over. In De Zevende Dag vindt Oskar Seuntjens van Vooruit dat de overheid haar zakken niet mag vullen met oorlogsgeld. “Als de inkomsten door de accijnzen zouden stijgen doordat de energieprijzen stijgen door de oorlog, dan moet de overheid ingrijpen. Maar we zitten nog lang niet aan de energieprijzen van 2022.”
Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken wil dat we opnieuw op zoek gaan naar goedkope energie, en is daarover zelfs bereid opnieuw met Rusland te onderhandelen, ondanks de sancties van de Europese Unie tegen Rusland. “Wij zijn voor sancties tegen Rusland, want dat is de agressor in de oorlog in Oekraïne”, zegt Van Grieken in De Afspraak op Vrijdag, “maar sancties zouden de agressor moeten treffen, terwijl wij nu volop onze industrie moeten subsidiëren omdat we voor die energie afhankelijk zijn geworden van iedereen.” En die afhankelijkheid kost ons veel geld.
Dat is een redenering die ook de minister van Defensie Theo Francken volgt. “Onze chemie en maakindustrie lijden enorme schade door de veel te dure energie. We moeten in Europa veel meer in ons eigen belang gaan denken." Maar Francken kijkt naar een nieuwe en democratisch Iran voor de energiebevoorrading. "Van een pro-Westers regime in Iran kunnen we goedkoop olie en gas afnemen om onze industrie aan te zwengelen, in plaats van een Iran dat die energie verkoopt aan onze vijanden.”
In De Ochtend op Radio 1 kon je horen hoe N-VA-parlementslid Darya Safai zich opmaakt om in een vrijgemaakt en democratisch Iran een rol te gaan spelen. Het Westen voorzien van goedkopere energie is één van haar programmapunten. Al moet daarvoor het huidige regime wel vallen. En volgens Francken zal “de dood van Ali Khamenei er niet voor zorgen dat er een regimewissel komt. Het volk zal daar zelf voor moeten zorgen.” Maar op dit moment lijkt niets erop te wijzen dat zo'n regimewissel in de maak is.
