Strengere gokreclameregels hebben amper effect: "Direct verband reclame en gokgedrag"

Bijna 1 op de 3 Belgen ouder dan 15 jaar gokt minstens 1 keer per jaar. 8 procent doet dat wekelijks. Dat blijkt uit de gezondheidsenquête die Sciensano in 2023-2024 afnam bij bijna 5.000 Belgen. Bijna 3 procent van de Belgen loopt zelfs het risico persoonlijke schade op te lopen door gokgedrag. De cijfers liggen in lijn met de vorige bevraging, uit 2018. 

"Het traditionele gokken, met onder meer krasloten, blijft het populairst. Het aandeel digitaal gokken verdubbelt en dat gokken slaat vooral aan bij de groep 25-34 jaar. We zien daar, zoals verwacht, een verschuiving", zegt Elise Braeckman van Sciensano. Voor het eerst waren er ook vragen rond gokpromotie.

3 jaar lang ging de UGent verder aan de slag met het onderwerp. "We wilden weten wat de impact is van reclame en sponsoring op het gokgedrag én op de manier waarop mensen ernaar kijken", zegt Steffi De Jans (UGent). De resultaten van het onderzoek en de aanbevelingen worden vandaag voorgesteld. 

"Tijdens het EK voetbal in Duitsland hebben we een groot onderzoek uitgevoerd. Daarbij merkten we dat mensen die vaker promotie rond gokken zagen via sponsoring of reclame, ook vaker hebben ingezet op wedstrijden. Er bleek een echt verband te zijn", verklaart De Jans. 

5 op de 10 Belgen merkten gokreclame op ondanks de strengere regels. Bij sponsoring lag dat aantal zelfs nog hoger. "Wie blootgesteld wordt, zet zelf vaker de stap", stelt ook Liselot Hudders van de UGent. "Normalisering speelt een rol. Je ziet de merken en gaat het sneller doen. Het lijkt geaccepteerd."

"Het is natuurlijk niet zo dat het meteen problematisch wordt", zegt Femke Wijgaerts van het VAD (Vlaams expertisecentrum voor Alcohol en Drugs). "Normalisering zorgt wel dat kwetsbare groepen meer kans maken om een stoornis te ontwikkelen."

De onderzoekers vinden dat gokken een gezondheidsrisico inhoudt. "Er zijn financiële gevolgen, door bijvoorbeeld schulden, maar de gokker kan ook mentale en fysieke problemen krijgen. Per persoon die een gokstoornis heeft, zijn er 6 mensen uit de omgeving die ook slachtoffer worden", zegt De Jans. 

De wetgeving wordt soms omzeild. Sinds 2023 geldt er een verbod op gokreclame. Dat betekent dat reclame op tv, radio, sociale media of in de openbare ruimte niet meer toegelaten is. "In de supermarkten blijven de gokproducten bijvoorbeeld heel zichtbaar uitgesteld", stelt Hudders.

Ook sportsponsoring mag in principe niet meer. "We zien dat sportclubs die regels omzeilen. Er worden 'nieuwswebsites' opgericht met dezelfde namen als de goksites. Ze pronken op de sportshirts", zegt De Jans. Voor sportclubs geldt een overgangsmaatregel, daar kan de sponsoring nog tot 2028. 

Meer dan de helft van de ondervraagden zegt ook dat ze wekelijks gokreclame zien. Dat is ongeveer evenveel als vóór de nieuwe regels.

De onderzoekers vinden het bovendien bizar dat er voor de Nationale Loterij nog altijd aparte regels gelden. Het bedrijf draaide afgelopen jaar nog een recordomzet. Dat riep ernstige vragen op bij gokexperts. 

De Nationale Loterij mag reclame maken voor krasloten en loterijproducten. "Dat gebeurt prominent, op tv en radio, en het draagt bij tot de normalisering. We willen een uniform verbod, zonder uitzonderingen. Zo vermindert de totale zichtbaarheid", zegt Wijgaerts van VAD.  

Ook de media kunnen meer doen om de normalisering tegen te gaan. "Er worden voortdurend woorden gebruikt als 'spel', 'kans' en 'winnaar'. De media focussen op hoeveel geld er gewonnen is en hoe het leven van de winnaars spectaculair veranderd is. We willen meer aandacht vragen voor de schade die het aanbrengt. Er zijn veel meer mensen die veel geld verliezen", zegt Hudders. 

"Bovendien krijgt gokken een positieve connotatie. Je zult maar eens degene zijn die er net wel problemen mee heeft. Het stigma en de schaamte worden zo enkel nog groter", beaamt ook Wijgaerts. 

"Tegelijk is ook de internationalisering een aandachtspunt. Er zijn buitenlandse influencers die nog gesponsord worden door gokmerken. Dat zou niet mogen. We moeten streven naar een gezamenlijke aanpak, zodat de regels overal hetzelfde zijn", zegt Hudders. "Online is het ook non-stop aanwezig. Mensen kunnen gokken in elke toestand. Daar zijn we zeer bezorgd over", besluit Wijgaerts.