Einstein deed het, en Michelle Obama doet het ook: "Luidop praten met jezelf heeft veel voordelen"

Wie tegen zichzelf praat, is in goed gezelschap. "Veel mensen doen het", zegt professor Bart Geurts (Radboud Universiteit) in 'De wereld van Sofie' op Radio 1. Ook enkele van de meest succesvolle mensen ter wereld praten met zichzelf. "Einstein werd door zijn omgeving beschreven als iemand die voortdurend tegen zichzelf aan het praten was", zegt Els Aerts, redacteur bij 'De wereld van Sofie'. "Elke dag wandelde hij van zijn huis naar de Princeton-universiteit terwijl hij hardop sprak."

Zou het hem geholpen hebben om zijn relativiteitstheorie beter in taal te kunnen vatten? "Misschien wel", zegt professor Geurts. "Zelfspraak heeft meerdere functies. Je kan het zien als een manier om je gedachten te ordenen, maar evengoed als een manier van denken. Denken en tegen jezelf praten liggen immers heel dicht bij elkaar."

Uit studies blijkt dat zelfspraak vooral wordt ingezet bij taken die wat moeilijker zijn. "Als je jezelf bijvoorbeeld wil aanmoedigen om goed te lezen wat er in een tekst staat, kan tegen jezelf praten helpen om beter te focussen", tipt Geurts.

Een gelijkaardig principe zien we in de sport. Uit onderzoek door sportpsychologen blijkt dat zelfspraak een positief effect heeft op sportprestaties. "Als je tijdens een tennismatch tegen jezelf zegt: 'Let op de bal', dan werkt dat effectief om je aandacht erbij te houden."

"Zo zou de kans misschien net iets groter zijn dat je een wedstrijd wint als je jezelf aanmoedigt. Door hardop te zeggen dat je het goed doet en je gaat winnen, zou je automatisch beter je best doen. Het omgekeerde geldt ook. Je blijft dus best positief wanneer je tegen jezelf praat", adviseert de taalfilosoof.

Wie die positieve self talk ook toepast, is Lizzo. De Amerikaanse 'Truth Hurts'-zangeres toont in een virale video op Tiktok hoe ze tegen haar buik praat: "Ik hou zoveel van jou. Bedankt", klinkt het.

Ook voormalig first lady Michelle Obama is fan van de techniek. "Zij probeert elke dag te beginnen door hardop uit te spreken welke eigenschappen ze in zichzelf waardeert", zegt Aerts. "En ook Oprah Winfrey praat veel tegen zichzelf, over hoe haar arme afkomst en trauma's uit haar kindertijd haar alleen maar sterker hebben gemaakt."

Hoewel de positieve effecten van zelfspraak aangetoond zijn, is het niet voor iedereen even makkelijk om het in de publieke ruimte te doen. "Nochtans is het iets heel natuurlijks", zegt professor Geurts. "Zodra kinderen zinnen beginnen te vormen, praten ze hardop tegen zichzelf. Op termijn wordt dat proces geïnternaliseerd."

Wie het ook doet, zijn chimpansees. "In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw hebben onderzoekers geprobeerd hen gebarentaal aan te leren. Ze stelden vast dat de chimpansees op een bepaald moment die gebarentaal ook voor zichzelf begonnen te gebruiken."

Waarom voelt het dan zo ongemakkelijk om in het openbaar tegen onszelf te praten? "Over het algemeen praten mensen niet tegen zichzelf in publieke ruimtes. Mensen hebben er aandacht voor omdat het uitzonderlijk is. Maar dat betekent niet dat ze het daarom afkeuren of er een oordeel over hebben."

"Het zal best zo zijn dat sommige mensen het idee hebben dat het niet goed is om tegen jezelf te spreken. Maar mensen hebben nu eenmaal ideeën over vanalles en nog wat. Maak je er vooral niet te veel zorgen over", besluit Geurts.