Beloftes als "suikervrij", "zonder toegevoegde suikers" of "100 procent natuurlijk" neem je best met een korrel zout. Want suikervrije producten zijn niet noodzakelijk gezonder dan hun tegenhangers mét suiker. Meer zelfs: sommige alternatieven vervangen suikers door verzadigde vetten. En die kunnen ook overgewicht of een verhoogde cholesterol veroorzaken. Diëtist Michaël Sels legt uit.
WinWin is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Wie suikervrije producten wil eten met als doel te vermageren of om een gezondere voedingskeuze te maken, is er vaak aan voor de moeite. Want suiker wordt in voorverpakte producten vaak vervangen door vetten. Daardoor kan een suikervrije chocopasta of chocoladereep aanzienlijk vetter zijn dan de versie met suiker. En daar worden je lichaamsgewicht en cholesterol niet noodzakelijk beter van.
Neem Nutella bijvoorbeeld, wereldwijd een van de bekendse merken van hazelnootpasta. Die bestaat voor 56 procent uit suiker. Wanneer je bijvoorbeeld uit choco of een reep chocolade de suiker zou weghalen, dan blijft er een groot volume "leeg". Die "leegte" vullen fabrikanten vaak op met vetten en andere bindmiddelen. Een suikervrije choco met 39 procent vet in is geen uitzondering.
"Ik raad mensen aan om af en toe te genieten van wat je echt lekker vindt, eerder dan elke dag een suikervrij alternatief te eten", zegt diëtist Michael Sels van het UZ Antwerpen.
Zoetstoffen: veilig maar met mate
De voedingsindustrie gebruikt allerlei andere zoetstoffen als alternatief voor suiker. Die zoetstoffen kunnen synthetisch (bijvoorbeeld aspartaam) of natuurlijk (bijvoorbeeld stevia) zijn. Uit meerdere recente onderzoeken blijkt dat die stoffen veilig zijn, zolang je ze gedoseerd eet of drinkt. Je mag er dus zeker ook niet mee overdrijven.
"Die zoetstoffen kunnen diabetespatiënten suikerpieken besparen, maar sommige mensen krijgen er wel maag-darmklachten of allergische reacties van", vertelt Sels.
Ook een belangrijke nuance: zoetstoffen die bijvoorbeeld in zero frisdranken of yoghurtdrankjes worden gebruikt, kunnen je zin in zoet in stand houden. Waardoor je misschien op een later tijdstip toch weer naar suiker grijpt of te veel suikervrije producten gaat eten of drinken waar andere zoetstoffen in zitten. "Bovendien kunnen kinderen minder hoeveelheden zoetstoffen verdragen dan een volwassen lichaam. Dus kinderen grenzeloos suikerloze producten met zoetstoffen voorschotelen, is geen goed idee."
Fabrikanten willen ons graag doen geloven dat we gezond bezig zijn. Ze gebruiken vaak namen voor suikers die gezonder lijken, maar dat niet zijn
Michaël Sels, diëtist UZ Antwerpen
De vele namen van suiker
"Fabrikanten willen ons graag doen geloven dat we gezond bezig zijn", zegt Michaël Sels. "Daarom gebruiken ze in de ingrediëntenlijst namen voor suikers waarvan wij vermoeden dat ze gezond zijn. Belangrijke rode vlaggen zijn woorden met -stroop, -siroop of -concentraat. Maar ook de namen van ingrediënten die eindigen op –ose verwijzen naar suiker, zoals glucose, dextrose, fructose, sucrose, maltose of lactose."
"Maar let ook op invertsuiker, honing (want die wordt vaak bewerkt), nectar, maïsstroop, rijststroop, dadelsiroop, ahornsiroop, agavesiroop, appel- of druivenconcentraat, fruitextract en kandijsuiker. Ook rietsuiker is - net als witte suiker - een geraffineerde suiker. Of het nu wit, bruin of natuurlijk oogt: het blijft suiker."
Marketingtrucs
Op voorverpakte producten staan ook vaak beweringen als "geen toegevoegde suikers" ("no added sugar"), "vrij van geraffineerde suikers", "100% natuurlijk" of "van natuurlijke oorsprong". Die labels kunnen ervoor zorgen dat producten gezonder lijken dan ze in werkelijkheid zijn.
Zo kan ook een product zonder toegevoegde suikers nog steeds barstensvol natuurlijke, maar evenzeer sterk geconcentreerde suikers, zitten. Denk aan fruitsap, nectars of concentraten. Dat is belangrijk voor je calorie-inname en het risico op suikerpieken. Het is voor je suikerinname doorgaans beter om een paar appelsienen te eten (met vezels) dan een glas sinaasappelsap te drinken.
Waar moet je op letten?
Wil je weten hoeveel suikers de fabrikant heeft toegevoegd aan zijn product? Kijk dan naar de ingrediëntenlijst. Het ingrediënt dat het meest voorkomt, moet verplicht als eerst in de opsomming staan. Alle ingrediënten moeten op basis van de hoeveelheid gerangschikt staan. Kom je suiker of een andere suikervariant dus al snel tegen in de lijst, dan weet je dat je met een erg suikerrijk product te maken hebt.
In de tabel met voedingswaarden zie je dan weer het totaal van alle suikers staan, zowel natuurlijke als toegevoegde. Die vind je onder de categorie koolhydraten, bij "waarvan suikers". Diabetespatiënten kijken best naar de koolhydraten én suikers. Wie wil afvallen of gezonder wil leven, let best op suikers én vetten, zeker bij suikervrije varianten.
