"De wereld is zot geworden": nieuwe show Michael Van Peel is brandend actueel

Michael Van Peel probeert opnieuw als scherpe observator – weliswaar met een comedybril op - te kaderen wat er speelt in de wereld. Waar rebellie in 2022 de rode draad was in zijn show, is dat nu (on-)macht in de brede zin van het woord.

"En toch heb ik zeker geen politieke voorstelling gemaakt. Ik blijf zelfs weg van de politiek, al vertel ik wel hoe onze wereld zich in een bepaalde richting heeft gevormd", benadrukt Van Peel in een interview met VRT NWS. "De titel 'Farce majeure' dekt voor mij een brede lading met een dubbele betekenis."

"Langs de ene kant merk ik dat veel mensen een soort van overmacht ervaren. Ze voelen zich gepasseerd. De wereld is zot geworden en wij staan erbij en kijken ernaar. Alles raast voorbij tegen een duizelingwekkende snelheid. Dat komt door alle technologische ontwikkelingen, en zeker de recente evolutie rond AI."

"Langs de andere kant lijkt het leven soms een farce, een grote grap. Dat heeft weinig uitleg nodig", lacht Van Peel.

"Wie het nieuws volgt, ziet een op hol geslagen mallemolen waar je af en toe even uit wil. Je kan je bij veel dingen afvragen: is dit echt of is het een grap? Dat geldt voor zo goed als alles wat met president Trump te maken heeft. Al is hij tegelijk de eerste politicus sinds lang die doet wat hij aankondigt."

Na een decennium aan eindejaarsconferences heeft Van Peel sinds 2019 een veilige afstand ingebouwd tegenover de actualiteit.

"Ik houd nog altijd alles bij wat me opvalt en daarvan heb ik 20 procent gebruikt in de show. Maar ik wil me niet meer beperken tot pure feiten in een jaaroverzicht-format."

"Ik vind het interessanter om alles te proberen kaderen door een beetje uit te zoomen. Mijn voorstelling is een bescheiden poging om de tijdsgeest te vatten. De basis van mijn verhaal is een licht apocalyptische tekst van 80 bladzijden, maar het is zeker de bedoeling dat er gelachen wordt. Daarvoor hoef ik veel dingen niet eens uit te vergroten."

"Tijdens de try-outs heb ik wel gevoeld dat het begin van de show nogal zwaar was. Daar heb ik aan gewerkt. De feedback is simpel: een publiek lacht of lacht niet. Het is niet zo dat ik achteraf een bevraging organiseer of een therapeutisch kringgesprek in de foyer. Het is mijn vak om over serieuze onderwerpen comedy te maken. Of dat toch te proberen."

Van Peel was nog volop try-outs aan het spelen, wanneer de VS en Israël vorige week Iran zijn binnengevallen.

"Het toeval wil – al is het misschien geen toeval – dat ik maanden geleden al een stuk over Trump had bedacht. Ik noem hem 'de oranje ayatollah': profetische woorden. Waar hij voor staat en de manier waarop hij wordt vereerd, heeft in de VS religieuze proporties aangenomen, op een enge manier."

"Ik heb mijn show door de recente gebeurtenissen in het Midden-Oosten dus niet moeten bijsturen. Dat zou enkel het geval zijn als Trump plots met een witte vlag en vredesdelegatie naar Iran gaat om een regimewissel te faciliteren."

"Maar we moeten ons geen illusies maken: de wereld wordt niet geleid door een clubje gezellige vzw's. Geen enkele politieke leider lijkt onze democratie nog te verdedigen, zelfs aan conservatieve kant niet. Liever pragmatisch zijn dan principieel."

Van Peel jaagt zich hier hoorbaar over op. "Zoals je merkt, is er ondanks mijn leeftijd en midlifecrisis nog altijd geen sprake van gelatenheid. Al zou het een pak gezonder zijn", lacht hij luid. "Het is helaas de aard van het beestje. Ik maak me nog altijd kwaad over de gang van zaken in de wereld."

"Vader worden heeft me op dat vlak zeker niet milder gemaakt. Ik ben alleen emotioneler geworden. De beelden van stervende kinderen in Gaza: ik kan het letterlijk niet meer aanzien."

"Ik begrijp nu de reflex van mensen die het nieuws niet meer willen volgen. Al schuilt daar ook een bedreiging in voor onze democratie, als we ons massaal niet meer informeren", zucht hij.

"Zelf ben ik enkel gestopt met artikels te lezen waarbij er 'Trump' in de titel staat. Ik maak nauwelijks grappen over hem en ik ben niet de enige comedian die hem links laat liggen. Hoe kan je nog lachen met iemand die pure satire is op zichzelf?"

In Van Peels voorstelling staat dus niet de politiek centraal, maar wel technologie.

"De snelheid waarmee alles gebeurt, ontmenselijkt ons een beetje. Ik wil het spijtige neveneffect aankaarten van alle vooruitgang die we zelf bedacht hebben. De opkomst van e-mail heeft er niet voor gezorgd dat we meer vrije tijd hebben en sociale media hebben ons zeker niet socialer gemaakt."

"Zonder te vervallen in complottheorieën: AI zal steeds beter leren hoe ons te manipuleren. Als je algoritmes hun gang laat gaan zonder menselijke filter, dan krijg je iets bevreemdends. Tegelijk blijven mensen steeds opnieuw dezelfde fouten maken."

"Na keizer Nero zijn er de voorbije 2.000 jaar nog veel gekke leiders gevolgd. De Romeinen wisten het nochtans al en de nazi's ook: macht doet slechte dingen met een mens. Maar we leggen er ons collectief bij neer."

Terwijl je het leven volgens Van Peel heel anders kan benaderen. Het komt volgens hem hierop neer: we zijn allemaal prutsers.

"Voor mij is dat echt een openbaring geweest. Het is zo’n simpele wereldvisie. Niemand weet waarmee hij bezig is, letterlijk iedereen doet maar wat."

"Dat volle besef is voor het eerst doorgedrongen toen ik met mijn 3 dagen oude dochter en vrouw naar huis mocht vertrekken in het ziekenhuis. Ik voelde toen heel hard: we doen maar wat, als kersverse ouders. Onze ouders deden dat ook en toch blijft de wereld draaien. Ik vind dat op menselijk vlak geweldig troostend."

"Maar: we geloven graag dat sommige mensen het wél weten, omdat we nu eenmaal veel verantwoordelijkheid in handen leggen van anderen. Op dat vlak begrijp ik dat sommige mensen ongerust zijn over wat er gebeurt in de wereld."

"We staan erbij en we kijken ernaar: geen fijn gevoel. Terwijl het beter zou zijn om het idee te omarmen dat ook politici, techbazen en miljardairs even grote sjarels zijn als wij."

Van Peel keert met deze voorstelling terug naar de comedy. Hij heeft de voorbije jaren onder meer een boek en een podcast gemaakt, over reizen met de Vespa. 'Nordkapp Stories', met verhalen van reizigers aan de Noordkaap, is ondertussen ook uit in het Engels. 

"Gaandeweg begon het podium weer aan mij te trekken. De goesting om weer voor een publiek te staan, is langzaam gegroeid zonder gigantische vonk. Opnieuw veel mogen spelen, is pure luxe."

"Maar of je nu 1 keer speelt, 10 of 100: de uitdaging blijft vooral om een goeie voorstelling te maken. Ik vind dat humor maken er met de jaren trouwens niet simpeler op wordt. Ik zie de zaken steeds minder zwart-wit en meer in schakeringen. Misschien is dat de definitie van ouder worden?"

Van Peel benadrukt dat hij zeker geen zogenoemde 'levenslessen' wil meegeven.

"Als mensen íéts zouden onthouden van mijn show, laat het dit dan zijn: omarm de onzekerheid. Niemand weet waarmee hij bezig is. Schaar je niet zomaar achter charismatische leiders, technologie of de schijnbaar oneindige drang naar geld. Blijf kritisch. En kom achteraf niet zeggen dat ik het niet gezegd heb", lacht hij.