Halle viert 121 jaar carnaval met jubileumeditie: "Het cement van de samenleving"

Het was in 1905 dat enkele handelaars in Halle met de vereniging 'Halattraction' van start gingen en voor het eerst een 'cortège carnavalesque' organiseerden.

Toch wordt er in Halle al veel langer carnaval gevierd. Uit oude stadsrekeningen weten we dat het stadsbestuur in het jaar 1403 al geld uittrok om muzikanten op Vastenavond te betalen.

In de jaren 70 groeide carnaval in Halle uit tot een volksfeest, dat intussen het grootste evenement van de Zennevallei en het Pajottenland is geworden.

Toen ontstonden tientallen carnavalsgroepen met sappige namen in het Halse dialect zoals de Dasjtereirs, Zavelkoppen, Froesjeleirs, Nuutnithuis of de Fasadeklasjers.

Intussen zijn we al verschillende generaties verder. Maar de traditie blijft springlevend. En dat is best opvallend.

In Vlaanderen zijn er in deze periode tientallen carnavalsstoeten, vaak met ingehuurde groepen of wagens met carnavalsprinsen die bij elkaar op bezoek gaan om de stoeten gevuld te krijgen. Het feest blijft meestal beperkt tot een korte stoet, een fuif en wat kermisattracties.  

Slechts in een beperkt aantal Vlaamse steden wordt carnaval gedragen door een groot deel van de bevolking en is het intussen een massa-event waaraan je niet kan ontsnappen.

Het bekendste voorbeeld is Aalst, gevolgd door Halle, qua inwonersaantal 2 keer zo klein. Maar ook hier zijn het hele jaar door zo'n 50 carnavalsverenigingen actief, met opvallend veel jongeren die zich engageren. 

"Dat een volksfeest in deze tijd nog zoveel mensen van verschillende leeftijden en sociale klassen kan samenbrengen, moeten we koesteren. Dat is het cement van een samenleving."

"Met een carnavalskostuum aan, zie je niet of iemand student, werkloze of dokter is. En als ook nieuwkomers de Halse carnavalsliedjes meebrullen op de Grote Markt is de integratie geslaagd", lacht Gianni die met zijn studiegenoten 3 dagen op post zal zijn.

Hij toont de Facebookpost van een ander carnavalsgroepje dat dit jaar verkleed als limoncello's gaat.

"Dan denk je aan het Italiaanse drankje, maar Halle is ook de stad van de cello, met de bekende cellospeler François Servais die een standbeeld op onze Grote Markt heeft. Nu de Koningin Elisabethwedstrijd dit jaar in het teken staat van de cello, kiest deze groep voor het thema limoncello's. Geestig toch?"         

Het carnaval in Halle is een groot evenement, toch is er geen commerciële professional die het feest organiseert.

Halattraction is een vrijwilligersorganisatie met als heilige missie 'de traditie laten voortleven' en hier en daar zullen er wel wat horecabazen, verhuurders van technisch materiaal of kermisexploitanten geld verdienen aan de zotte 3-daagse, maar in essentie is het een vaste kern van zo'n 50 verenigingen die het hart van carnaval uitmaakt. 

De carnavalisten werken maandenlang in slecht verwarmde hangars aan spectaculaire 'chars' of praalwagens en ook al hun uitbundige, kleurrijke kostuums maken de meeste groepen zelf.     

"Een hele avond op TikTok scrollen kan iedereen. Maar als wagenbouwer ben je creatief bezig. Jongeren leren in 'den hangar' samenwerken en afspraken nakomen, maar ook artistieke vaardigheden zoals schilderen, modellen maken uit piepschuim, elektriciteit leggen. Als je dan het eindresultaat ziet. Dat geeft veel voldoening. En die groepssfeer is uniek", weet André Detournay van Halattraction. 

Intussen is het uitzicht van de stad volledig aan het veranderen. Het stadscentrum wordt 1 grote feestzone. Je ziet overal vlaggen, klank- en lichtinstallaties, podia, hamburgerkramen en tapinstallaties verschijnen. Verspreid over 4 pleinen staan zo'n 90 kermisattracties opgesteld.

De eerste 'chars' of praalwagens worden gedoopt en rijden zich vast in de avondspits. Wie niet van carnaval houdt, kan er maar moeilijk aan ontsnappen en vertrekt best een weekendje naar zee.

"Maar je zou versteld staan hoeveel Hallenaren in het buitenland de uitzendingen van Gruute Met TV volgen", vertelt Geert Leunens die 3 dagen lang met een team van vrijwilligers verslag uitbrengt over carnaval Halle op gruutemet.be 

"De lichtstoet is zondagavond met onze beelden ook live te zien op Ring TV. En carnaval leeft hier zo fel, dat zelfs de ferventste luisteraars van StuBru één weekend in het jaar voor de Halse radio Victoria kiezen om in de sfeer te komen." 

Op maandag en dinsdag blijven veel winkels gesloten. Ook scholen maken deel uit van de lokale samenleving en dus hebben de leerlingen van het Technisch Atheneum in Halle zelfs 2 dagen geen les.

"Zolang Zuhal Demir de facultatieve vakantiedagen en pedagogische studiedagen niet afschaft, kan dat", lacht leerkracht Bram Ghysels. Hij vervangt de schoolbel in deze periode zelfs door een Hals' carnavalsliedje dat uit de luidsprekers knalt. Carnaval is in Halle veel meer dan zomaar een inwisselbaar feestje. Dat is duidelijk.  

De feestnachten lokken erg veel volk naar de binnenstad, vooral zaterdagnacht is ontzettend druk. Het is één grote openluchtfuif, maar dan met -vooral- Halse carnavalsmuziek en stevige aprésskideuntjes. Voor de stad Halle betekent dit een grote logistieke operatie. "We rekenen op een kostenplaatje van zo'n 155.000 euro", vertelt burgemeester Eva Demesmaeker (N-VA). 

De politiezone Zennevallei zet tijdens het carnavalsweekend zo'n 240 medewerkers in, met ondersteuning van andere politiezones en de federale politie. Daar zitten ook agenten in burger bij die in carnavalsoutfit infiltreren in de massa. "We hangen 20 extra bewakingscamera's, het Rode Kruis engageert 80 vrijwilligers en richt een veiligheidsdorp in, het ziekenhuis voorziet extra personeel. Er komt heel wat bij kijken." 

Het carnavalsweekend in Halle zit boordevol speciale tradities. Alvorens burgemeester Eva Demesmaeker de sleutel van het stadhuis voor 3 dagen en nachten aan prins Mathias en prinses Nicky toevertrouwt, wordt het prinsenpaar met een bijzondere ceremonie 'geboren' op de Grote Markt.

De prins zit een uur lang opgesloten in het donker, in de ton van Reus Vaantjesboer en wordt 'gebrouwen' terwijl de prinsen van Tastendeuvel rond de reus stappen. Ze zingen 'Boere me e Vontje', een liedje dat verwijst naar hun bijnaam 'Vaantjesboeren' en de handelaarsmentaliteit van de Hallenaren.

In de bedevaartstad van de Zwarte Madonna verkochten ze maar al te graag vlaggetjes aan de (goed)gelovigen. Ook prinses carnaval speelt de hoofdrol in een gelijkaardig ritueel. Zij wordt verwekt uit de ton van de Vaantjesboerin, reuzin Marie.    

Op zondagmorgen rond 9.30 uur verzamelen de uitgeslapen carnavalisten in de basiliek, waar de Gilles van Groot-Halle een kaars offeren aan Onze-Lieve-Vrouw van Halle.

De Gilles van de Sint-Rochuswijk doen 2 uur later hetzelfde bij het beeld van de heilige Rochus. Ze bidden voor een geslaagd carnaval, zonder incidenten. Het blijft surreëel. Die hypnotiserende carnavalsmuziek in de kerk met trommels en blaasinstrumenten van de Gilles, iconische Belgische carnavalsfiguren, vooral bekend uit Binche.

Ze zijn al van 5 uur 's morgens op pad. Ze delen bloedappelsienen uit als geluksbrengers en stampen met hun klompen op de kasseistenen van de Grote Markt bijna letterlijk de lente uit de grond.  

Andere hoogtepunten op zondag zijn de pronkzitting op het stadhuis waar het prinsenpaar in een ludieke toespraak lokale politici op de korrel neemt en natuurlijk de grote carnavalsstoet en 's avonds een lichtstoet "die aan Disneyland doet denken", lacht André Detournay, voorzitter van Halattraction.

Maandagavond staan de krottemondjagstoet, krottenworp (de krot is een Hals snoepje), prijsuitreiking, vuurwerk en de verbranding van carnaval op het programma. Op dinsdagmorgen 6 uur is het feest definitief afgelopen. Heel het programma ontdek je op halattraction.be . 

Het is soms hard ontwaken na 3 dagen en nachten leven op het ritme van carnaval. Even op de pauzeknop van het leven drukken. Zonder oorlogsnieuws of stress op het werk. Een roes-ervaring, heel emotioneel. Met wilde kameraderie. Stadschauvinisme. Bizarre rituelen. Vriendschappen voor het leven. De Hallenaar kan er weer even tegen. "Eén ding is zeker, besluit Belleman Nico, 2 jaar lang prins carnaval in coronatijd: ""Noste joer stoeme hie veneir!"